Court holds that regulating child contact under Family Code does not constitute a custody restriction case requiring a jury.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that proceedings to regulate child contact under Article 1136 of the Family and Guardianship Code are not cases regarding the restriction of parental authority. Although the court acknowledged that such rulings limit the exercise of parental care, they do not alter the legal scope of parental authority itself. Consequently, the case does not require the specific jury composition mandated for custody restriction matters under the Code of Civil Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1136 k.r.o.; Art. 509 k.p.c.: A court ruling regulating personal contact between a child and relatives under the Family and Guardianship Code does not constitute a case regarding the restriction of parental authority, as it does not modify the legal scope of parental authority.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 74/12
UCHWAŁA
Dnia 28 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)
SSN Iwona Koper (sprawozdawca)
SSA Władysław Pawlak
Protokolant Iwona Budzik
w sprawie z wniosku A. K.
przy uczestnictwie M. K. i M. K.
o uregulowanie kontaktów z małoletnią M. K.,
oraz z wniosku W. K.
przy uczestnictwie M. K. i M. K.
o uregulowanie kontaktów z małoletnią M. K.,
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym
w dniu 28 listopada 2012 r.,
zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy w K.
postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r.,
„Czy rozstrzyganie w przedmiocie uregulowania kontaktów
dziecka z osobami wskazanymi w art. 1136 k.r.o. nie zawiera w swej
istocie orzeczenia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej, skoro
orzeczenie sądu w tej mierze wkracza w treść wykonywania władzy
rodzicielskiej, której częścią składową jest prawo i obowiązek pieczy
nad dzieckiem przejawiającej się między innymi w swobodzie
decydowania rodziców z kim dziecko może mieć styczność, a zatem
w pewnym fragmencie ogranicza ich władzę rodzicielską, co wpływa
na skład sądu?”
podjął uchwałę:
Sprawa
o
uregulowanie
kontaktów
z
dzieckiem
osób
wymienionych w art. 1136 k.r.o. nie jest sprawą o ograniczenie
władzy rodzicielskiej także w rozumieniu art. 509 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu - w składzie jednego sędziego - sprawy z
wniosku A. K. i W. K., przy uczestnictwie M. K. i M. K. postanowieniem z dnia 24
lipca 2012 r. ustalił sposób utrzymywania przez wnioskodawców kontaktów z
małoletnią wnuczką M. K.
Przy rozpoznawaniu
apelacji uczestniczki M. K. Sąd Okręgowy powziął
wątpliwość prawną, której istota sprowadza się do tego, czy sprawa o
rozstrzygnięcie w przedmiocie uregulowania kontaktów dziecka z osobami
wskazanymi w art. 1136 k.r.o. stanowi sprawę o ograniczenie władzy rodzicielskiej
w rozumieniu art. 509 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nowelizacja kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 6 listopada 2008 r.
(Dz.U. Nr 220, poz. 1431) zmieniła brzmienie art. 113 k.r.o. i dodała przepisy art.
1131 do art. 1136 k.r.o. Zgodnie z art. 113 k.r.o. w jego obecnym brzmieniu,
niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo
i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów (§ 1). Kontakty z dzieckiem obejmują
w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie
dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się,
utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się
na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej (§ 2). Na podstawie art.
1136 k.r.o. przepisy oddziału „Kontakty z dzieckiem” (art. 113 do 1135 k.r.o.) stosuje
się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej,
a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad
dzieckiem.
Powyższa zmiana art. 113 k.r.o. rozstrzygnęła jednoznacznie istniejące
w jego poprzednim brzmieniu wątpliwości co do tego, czy prawo do osobistych
kontaktów każdego z rodziców z dzieckiem wchodzi w zakres pojęcia władzy
rodzicielskiej przez wyraźne stwierdzenie, że są one niezależne od władzy
rodzicielskiej.
Nie
ma
obecnie
podstaw
do
konstruowania
zapatrywania
wyrażanego uprzednio w doktrynie (chociaż pozostającego w mniejszości) oraz
w uchwale składu 7 sędziów SN z dnia 8 marca 2006, III CZP 98/05, OSNC 2006,
nr 10 158), że w czasie trwania władzy rodzicielskiej nie występuje odrębne od niej
prawo do kontaktów osobistych. Orzeczenie o sposobie utrzymywanie przez osoby
uprawnione (na podstawie art. 1131 § 1 a także na podstawie art. 1136 k.r.o.)
kontaktów z dzieckiem nie jest więc
orzeczeniem w przedmiocie władzy
rodzicielskiej.
W
postępowaniu
nieprocesowym
skład
sądu
jest
co
do
zasady
jednoosobowy, co wynika a contrario z art. 509 k.p.c. Przepis ten reguluje
odmiennie skład sądu między innymi w sprawach o ograniczenie władzy
rodzicielskiej, w których w pierwszej instancji sąd orzeka w składzie jednego
sędziego i dwóch ławników.
O tym, jaka sprawa jest sprawą o ograniczenie władzy rodzicielskiej
decyduje materialnoprawne określenie pojęcia ograniczenia władzy rodzicielskiej,
które stanowi taka ingerencja sądu w jej wykonywanie, w wyniku której następuje
zmiana władzy rodzicielskiej, polegająca na zmniejszeniu jej zakresu w stosunku do
przewidzianego w art. 95 § 1 i 98 § 1 k.r.o. Z przepisów tych wynika, że władza
rodzicielska obejmuje obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad
osobą i majątkiem dziecka oraz wykonywanie uprawnień i obowiązków jego
przedstawiciela ustawowego.
Można zgodzić się z tym, że - jak podnosi Sąd Okręgowy - orzeczenie
o uregulowaniu kontaktów z osobą małoletnia ingeruje we władzę rodzicielską
Należy
jednak
odróżnić
„sprawę
o
ograniczenie
władzy
rodzicielskiej”
od faktycznego ograniczenia władzy rodzicielskiej, które jest skutkiem uregulowania
przez sąd kontaktów na podstawie art. 1136 k.r.o., tak jak w doktrynie odróżnia się
treść władzy rodzicielskiej od jej wykonywania. Ponieważ prawo do osobistych
kontaktów z dzieckiem nie należy do władzy rodzicielskiej, zakres wchodzących
w jej skład uprawnień nie doznaje ograniczeń na skutek uregulowania kontaktów
osób wskazanych art. 1136 k.r.o. z osobą małoletnią. Można natomiast uznać, że
w następstwie tego dochodzi do ograniczenia wykonywania władzy rodzicielskiej.
Zakres władzy rodzicielskiej, także w zakresie pieczy nad dzieckiem, jest
niezależny od tego, czy sąd ureguluje prawo do kontaktów z dzieckiem osobom
wymienionym w art. 1136 k.r.o. Pieczę rodzice sprawują na zasadzie wyłączności.
Wykonywanie przez osoby bliskie prawa do kontaktów z dzieckiem jest
wykonywaniem przez nie własnego prawa, a nie skutkiem „przeniesienia” pieczy
nad osobą dziecka na ich rzecz. Władza rodzicielska ma bowiem niepodzielny
charakter.
Orzeczenie sądu w przedmiocie uregulowania kontaktów z dzieckiem nie
modyfikuje władzy rodzicielskiej. Regulując kontakty osób bliskich, określonych
w art. 1136 k.r.o., sąd nie ogranicza władzy rodzicielskiej, ani prawa rodziców do
osobistych kontaktów z dzieckiem. Przyznanie osobom bliskim prawa do
kontaktów, nie będącego atrybutem władzy rodzicielskiej nie może być uznane za
jej ograniczenie. Osoby, których kontakty z dzieckiem zostały przez sąd
uregulowane nie stają się podmiotami władzy rodzicielskiej.
Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., podjęto uchwałę jak na
wstępie.
db