Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 70/04 Generato dall'IA

Supreme Court allows forfeiture of tools for juvenile crimes even if criminal proceedings were not initiated due to ineffective educational measures.

Numero d'incarto III CZP 70/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a family court judge may order the forfeiture of items used in a juvenile's criminal act even when criminal proceedings were not initiated. The lower court had forfeited a screwdriver after deciding not to prosecute the minor because educational measures in a prior case were deemed ineffective. The court held that this does not contradict the Juvenile Justice Act because the Criminal Code's forfeiture rule serves valid educational and preventive goals applicable to juveniles.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 100 k.k.; Art. 14 u.p.n.; Art. 21 § 2 u.p.n.: The Criminal Code's provision for forfeiture of tools used in a crime applies to juveniles even when criminal proceedings are not initiated due to the ineffectiveness of educational measures, as it serves valid educational and preventive purposes without contradicting the Juvenile Justice Act.

Parole chiave

Generato dall'IA
forfeiture of tools juvenile criminal proceedings ineffective educational measures Criminal Code general part Juvenile Justice Act procedural compatibility preventive goals

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 100 k.k.
Sąd rodzinny może na podstawie art. 100 k.k. w związku z art.
Art. 14 u.p.n.
podkreśla w art. 14 u.p.n. odpowiednie stosowanie przepisów zawartych w ich
Art. 20 u.p.n.
zakresie procedury, zgodnie z art. 20 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy
Art. 21 § 2 u.p.n.
wychowawczego (art. 21 § 2 u.p.n.)?"
Art. 390 k.p.c.
wychowawczego i na podstawie art. 390 k.p.c. przedstawił je do rozstrzygnięcia
Art. 39 pkt 4 k.k.
możliwość orzeczenia przepadku wymienionego w art. 39 pkt 4 k.k.
Art. 44 § 2 k.k.
39 pkt 4 i art. 44 § 2 k.k., które służyły lub były przeznaczone do
art. 279 § 1 k.k
o czyn karalny z art. 279 § 1 k.k., po
art. 100 k.k
Sąd rodzinny może na podstawie art. 100 k.k.
art. 390 k.p.c
wychowawczego i na podstawie art. 390 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Uchwała z dnia 3 listopada 1975 r., Z 34/75
Uchwała z dnia 29 września 1987 r., VI KZP 9/87
Uchwała z dnia 13 marca 1984 r., VI KZP 47/83

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2005 r., III CZP 70/04

Sędzia SN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz

Sędzia SN Antoni Górski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie Grzegorza Ł. o czyn karalny z art. 279 § 1 k.k., po

rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 13 stycznia 2005 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia

prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim

postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r.:

„Czy dopuszczalne jest orzekanie o przepadku rzeczy służących do

popełnienia czynu karalnego w stosunku do nieletniego, co do którego

postępowania o czyn karalny nie wszczęto, wobec niecelowości orzekania środka

wychowawczego (art. 21 § 2 u.p.n.)?"

podjął uchwałę:

Sąd rodzinny może na podstawie art. 100 k.k. w związku z art. 14 ustawy

z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn.

tekst: Dz.U. 2002 r. Nr 11, poz. 109 ze zm.) orzec przepadek przedmiotów

służących do popełnienia czynu karalnego przez nieletniego, w stosunku do

którego nie wszczęto postępowania o ten czyn z powodu niecelowości

orzekania środków wychowawczych.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 listopada 1989 r. sędzia rodzinny Sądu

Rejonowego w Strzelcach Krajeńskich postanowił nie wszczynać postępowania

przeciwko nieletniemu Grzegorzowi Ł. o popełnienie czynu karalnego w postaci

włamania do piwnicy i zaboru roweru, ze względu na niecelowość orzekania

środków wychowawczych, zastosowanych już wobec niego w innej sprawie.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2004 r. Sąd Rejonowy w Strzelcach Krajeńskich

orzekł przepadek dowodu rzeczowego w postaci wkrętaka metalowego, którym

nieletni posługiwał się przy dokonywaniu czynów karalnych.

Przy rozpoznawaniu zażalenia Prokuratora Rejonowego Sąd Okręgowy

powziął wątpliwości, czy dopuszczalne jest orzekanie o przepadku rzeczy służących

do popełnienia czynu karalnego w stosunku do nieletniego, co do którego

postępowania o czyn karalny nie wszczęto, wobec niecelowości orzekania środka

wychowawczego i na podstawie art. 390 k.p.c. przedstawił je do rozstrzygnięcia

Sądowi Najwyższemu. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich

(jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109 ze zm. – dalej: „u.p.n.”) nie kształtuje

postępowania w sprawach nieletnich w sposób samodzielny i wyczerpujący, gdyż w

kwestiach w niej nieuregulowanych zastosowano odesłania do innych ustaw. W

zakresie procedury, zgodnie z art. 20 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy

kodeksu postępowania cywilnego i karnego. Z kolei stosownie do art. 14 ustawy, w

sprawach nieletnich, którzy dopuścili się czynu karalnego, sąd rodzinny stosuje

odpowiednio przepisy części ogólnej kodeksu karnego, kodeksu karnego

skarbowego lub kodeksu wykroczeń, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą. To

zaakcentowanie przez ustawodawcę odesłania do części ogólnej kodyfikacji prawa

karnego materialnego nie jest przypadkowe, co jest zrozumiałe, gdyż w rozumieniu

art. 1 § 2 u.p.n. czynem karalnym jest czyn zabroniony jako przestępstwo lub

przestępstwo skarbowe albo wykroczenia wskazane punkcie 2 tego przepisu.

Konsekwencją tego jest obowiązek przewidziany w art. 43 § 2 pkt 2 u.p.n.

wskazania w postanowieniu o rozpoznaniu sprawy przepisu ustawy karnej, pod

który zarzucany czyn podpada. Jeżeli mimo tej oczywistej konieczności stosowania

do postępowania o czyny karalne wymienionych kodeksów, ustawodawca

podkreśla w art. 14 u.p.n. odpowiednie stosowanie przepisów zawartych w ich

częściach ogólnych, to oznacza, że dopuszcza do stosowania w postępowaniu o

czyny karalne przeciwko nieletniemu niektórych instytucji z części ogólnej kodeksu

karnego nieuregulowanych wprost w ustawie o postępowaniu w sprawach

nieletnich, które nie są sprzeczne z tą ustawą. Taką instytucją jest przewidziana w

art. 100 k.k. możliwość orzeczenia przepadku wymienionego w art. 39 pkt 4 k.k.

m.in. w razie stwierdzenia, że zachodzi okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy

czynu zabronionego. Odpowiednikiem takiej sytuacji procesowej przewidzianej w

ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich jest regulacja zawarta w art. 21 § 2,

zastosowana w niniejszej sprawie, na podstawie której sędzia rodzinny nie

wszczyna postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli orzeczenie środków

wychowawczych lub poprawczych byłoby niecelowe, w szczególności ze względu

na orzeczone już środki w innej sprawie.

Pozostaje do rozstrzygnięcia, czy odpowiednie zastosowanie do nieletniego

sprawcy czynu karalnego instytucji przewidzianej w art. 100 k.k. nie jest sprzeczne

z ustawą o postępowaniu w sprawach nieletnich. Odpowiedź na to pytanie jest

negatywna. Orzeczenie przepadku przedmiotów na podstawie art. 100 k.k. w

związku z art. 39 pkt 4 i art. 44 § 2 k.k., które służyły lub były przeznaczone do

popełnienia przestępstwa, spełnia ważne cele wychowawcze i prewencyjne, a

częściowo także represyjne. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach karnych

dopuszcza szerokie zastosowanie tej instytucji. W uchwale z dnia 3 listopada

1975 r., Z 34/75 (OSNKW 1976, nr 1, poz. 19) uznano za możliwe zastosowanie

przepadku rzeczy użytych do popełnienia czynu, którego społeczne

niebezpieczeństwo jest znikome nawet wtedy, gdy w stosunku do sprawcy nie

wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, gdyż postępowanie umorzono.

W uchwale z dnia 29 września 1987 r., VI KZP 9/87 (OSNKW 1987, nr 11-12, poz.

101) uznano, że środek przewidziany w art. 104 k.k. (obecnie w art. 100 k.k.) może

być zastosowany również po pomyślnym upływie próby wyznaczonej w

postanowieniu o warunkowym umorzeniu postępowania, a w uchwale z dnia 13

marca 1984 r., VI KZP 47/83 (OSNKW 1984, nr 7-8, poz. 70) podtrzymane zostało

wcześniej zajmowane stanowisko, że zastosowanie przepadku rzeczy

dopuszczalne jest nawet po śmierci sprawcy, a więc kiedy ukaranie nie jest

możliwe. Można zatem przyjąć, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż

przepadek nie musi być zawarty w wyroku skazującym; można go orzec nawet bez

wszczęcia postępowania ad personam lub gdy wydanie wyroku stało się

niedopuszczalne. Dlatego zastosowanie tej instytucji w postępowaniu w sprawie

nieletniego, przeciwko któremu orzeczenie środków wychowawczych stało się

niecelowe, nie powinno budzić wątpliwości. Nie ma też przeszkód do zastosowania

tej instytucji także z powodów merytorycznych; cele i funkcje instytucji przewidzianej

w art. 100 k.k. odpowiadają celom i naczelnym zasadom postępowania w sprawach

dla nieletnich.

Uzasadnia to podjęcie uchwały, jak wyżej (art. 390 k.p.c.).