Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 7/10 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses case, refusing to rule on compensation reduction for third-party repair costs.

Numero d'incarto III CZP 7/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to issue a ruling on the legal question regarding whether compensation for property damage should be reduced by third-party repair costs. The lower court had awarded damages for a decision violating property rights, while the Supreme Court noted the absence of sufficient grounds to decide the specific issue of cost deduction. Consequently, the court declined to resolve the legal question presented by the appellate court.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 61 § 1 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym; When a legal question lacks sufficient grounds for a ruling, the Supreme Court may decline to issue a decision on it.

Parole chiave

Generato dall'IA
Supreme Court procedure legal question refusal property damage compensation third party repair costs decision on ownership

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.
art. 160 § 1 i 2 k.p.a.
(art. 160 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art.
art. 361 § 1 i 363 k.p.c.
w związku z art. 361 § 1 i 363 k.p.c.)
art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy
miasta stołecznego Warszawy (art. 7 dekretu z dnia 26 października
art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.
z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.) w części dotyczącej zbytych lokali
art. 390 k.p.c
zagadnienie prawne przedstawione w trybie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c
zagadnienie prawne przedstawione w trybie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 361 § 1 k.c
stan rzeczy jest następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.
art. 361 § 2 k.c
szkody majątkowej podlegającej naprawieniu zgodnie z art. 361 § 2 k.c.
art. 361 k.c
określane według przewidzianego w art. 361 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 7/10

POSTANOWIENIE

Dnia 12 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Zygmunta S.

przeciwko miastu stołecznemu Warszawa oraz Skarbowi Państwa

reprezentowanemu przez Wojewodę M.

o odszkodowanie,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 marca 2010 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r.,

"Czy odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę

(art. 160 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 361 § 1 i 363 k.p.c.)

dochodzone w związku ze stwierdzeniem wydania z naruszeniem

prawa decyzji o odmowie przeniesienia własności gruntu za opłatą

symboliczną z zastrzeżeniem powrotu własności na rzecz Gminy

miasta stołecznego Warszawy (art. 7 dekretu z dnia 26 października

1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta

stołecznego Warszawy - Dz. U. RP. Nr 50 poz. 279 ze zm. w związku

z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.) w części dotyczącej zbytych lokali

mieszkalnych położonych w budynku uszkodzonym, nienaprawionym

przez właściciela w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych

wskutek wojny (tekst jedn. Dz. U. RP. z 1947 r. Nr 37 poz. 181

ze zm.) podlega pomniejszeniu o koszty doprowadzenia budynku do

stanu używalności (naprawy) przez osobę trzecią?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13 lipca 2007 r. zasądził od Skarbu Państwa

– Wojewody M. na rzecz Zygmunta S. kwotę 1 078 725 zł z ustawowymi odsetkami

od dnia 5 czerwca 2007 r. tytułem odszkodowania za szkodę będącą następstwem

tej części decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 19 listopada

1952 r. odmawiającej przyznania poprzednikowi prawnemu powoda własności

czasowej do zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. M.[...], której

wydanie z rażącym naruszeniem prawa stwierdzono w odniesieniu do lokali

mieszkalnych nr 3, 4, 5 i 6 oraz odpowiadających im udziałów w gruncie i częściach

wspólnych budynku.

Z ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy wynika, że Samorządowe

Kolegium Odwoławcze stwierdziło wydanie decyzji Prezydium Rady Narodowej

m.st. Warszawy z dnia 19 listopada 1952 r. z rażącym naruszeniem prawa we

wskazanej wyżej części decyzją z dnia 30 czerwca 1999 r. Decyzja o sprzedaży

lokalu nr 3 zapadła dnia 30 marca 1976 r., lokalu nr 4 – dnia 12 czerwca 1976 r.,

lokalu nr 5 – dnia 9 lipca 1976 r., a lokalu nr 6 – dnia 10 grudnia 1980 r.

Co do innego fragmentu decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia

19 listopada 1952 r., dotyczącego części nieruchomości przy ul. M. [...]

o powierzchni 196 m2, objętej księgą wieczystą nr [...], Samorządowe Kolegium

Odwoławcze stwierdziło nieważność. Ta część nieruchomości – uprzednio

skomunalizowana na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o

pracownikach

samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) – została oddana w użytkowanie

wieczyste powodowi. Stosowna umowa z powodem została zawarta w dniu 4 lipca

2002 r. W decyzji burmistrza z dnia 27 czerwca 2001 r. o oddaniu

powodowi w użytkowanie wieczyste tej części nieruchomości oraz w umowie

o ustanowieniu na niej użytkowania wieczystego na rzecz powoda zastrzeżono

„rozliczenie nakładów

Jednak powództwo

związanych

o zwrot

z

wartości

odbudową

tych

i

nakładów

remontem

zostało

budynku”.

prawomocnie

oddalone”. W dniu 19 listopada 1952 r., w którym wydano decyzję odmawiającą

przyznania poprzednikowi prawnemu powoda własności czasowej nieruchomości

położonej przy ul. M.[...], znajdujący się na tej nieruchomości budynek był

odbudowany i używany jedynie w ¾ częściach; niewiadomo jednak, czy były

wówczas już odbudowane lokale, o które chodzi w sprawie.

Nieruchomość przy ul. M. [...] została w 1946 r. objęta we władanie przez

Gminę m.st. Warszawy na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach

opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87 ze zm.).

W dniu 11 września 1947 r. Importowo-Eksportowa Centrala Chemikalii

i Aparatury

Chemicznej

(dalej:

„Centrala”),

będąca

spółką

z

ograniczoną

odpowiedzialnością, powiadomiła Biuro Odbudowy Stolicy, że budynek przy ul. M.

[...] znajduje się w stanie całkowitego zaniedbania i zachodzi konieczność jego

odbudowy. W dniu 27 października 1947 r. otrzymała ona przydział tego budynku

na podstawie art. 7 dekretu z dnia 16 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie

budynków zniszczonych i uszkodzonych w czasie wojny (jedn. tekst: Dz. U. nr 37,

poz. 181 ze zm. – dalej: „dekret o rozbiórce”) na warunkach określonych w art. 9 i

10 tego dekretu. Właściwa władza nie wydała jednak orzeczenia o uzyskaniu przez

Centralę prawa użytkowania na podstawie art. 8 ust. 3 dekretu o rozbiórce. Zamiast

tego w dniu 6 listopada 1947 r. między Centralą a Gminą m.st. Warszawy została

zawarta umowa dzierżawy nieruchomości na czas oznaczony, równy terminowi

amortyzacji nakładów według przepisów dekretu o rozbiórce. Nieruchomość została

w tej umowie określona jako mienie opuszczone w rozumieniu dekretu o majątkach

opuszczonych i poniemieckich. Dzierżawca zobowiązał się dokonać naprawy

budynku i przeznaczyć go na mieszkania pracowników. Zgodnie z umową wszelkie

koszty związane z odbudową i późniejszymi remontami obciążały dzierżawcę bez

prawa regresu. Centrala dokonała odbudowy budynku, nie wiadomo jednak, kiedy

odbudowa się zakończyła.

W dniu 3 stycznia 1953 r. budynek przy ul. M. [...] został objęty w posiadanie

przez Skarb Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o

własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z dnia 21

listopada 1945 r. – dalej: „dekret warszawski”).

Kolejne większe remonty budynku przeprowadzono w latach 1966, 1998,

1999 i 2000.

W

ocenie

Sądu

Okręgowego,

opartej

na

powyższych

ustaleniach,

poprzednik prawny powoda poniósł w dacie wydania decyzji odmawiającej

przyznania mu własności czasowej nieruchomości straty w wysokości ¾ wartości

lokali nr 3, 4, 5 i 6.

Sądowi Apelacyjnemu podczas rozpoznawania apelacji strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego nasunęło się przytoczone wyżej zagadnienie prawne.

Wątpliwości Sądu Apelacyjnego wywołują relacje zachodzące między skutkami

zdarzeń i czynności prawnych dotyczących nieruchomości przy ul. M.[...], u których

podstaw leżały trzy dekrety: dekret warszawski, dekret o rozbiórce i dekret o

majątkach opuszczonych i poniemieckich, oraz kwestia wpływu tych zdarzeń i

czynności prawnych na zakres odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu

Państwa z tytułu częściowej niezgodności z prawem decyzji Prezydium Rady

Narodowej m.st. Warszawy z dnia 19 listopada 1952 r. Budzi wątpliwości Sądu

Apelacyjnego w szczególności istnienie związku przyczynowego pomiędzy

wykonywaniem zarządu nad nieruchomością przy ul. M. [...] i naprawą

znajdującego się niej uszkodzonego budynku a wadliwą odmową przyznania

poprzednikowi prawnemu powoda własności czasowej do tej nieruchomości.

Według Sądu Apelacyjnego, w takich sprawach jak niniejsza powinny być

uwzględnione rozliczenia z tytułu odbudowy i dalszych nakładów na budynek;

przemawia za tym ogólna zasada prawa cywilnego, że poszkodowany nie może

tytułem naprawienia szkody otrzymać więcej niż wynosi sama szkoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego na podstawie

art.

k.p.c.

jest

uzależnione

od

spełnienia

określonych

przesłanek.

W szczególności Sąd Najwyższy nie może podjąć uchwały rozstrzygającej

zagadnienie prawne przedstawione w trybie art. 390 § 1 k.p.c. wtedy,

gdy w zakresie objętym tym zagadnieniem nie został ustalony stan faktyczny

sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2002 r.,

III CZP 62/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 7), ani wtedy, gdy przedstawione zagadnienie

sprowadza się w istocie do pytania o możliwy sposób rozstrzygnięcia sprawy

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2009 r., III CZP

75/09, LEX nr 532090).

Przedstawione zaś w niniejszej sprawie zagadnienie prawne zmierza

w istocie do pytania o możliwy, a ściślej biorąc, o właściwy sposób rozstrzygnięcia

niniejszej sprawy; nie nastąpiło przy tym stanowcze ustalenie wszystkich objętych

tym zagadnieniem elementów stanu faktycznego sprawy.

Powód – jak wiadomo - dochodzi odszkodowania za szkodę będącą

następstwem tej części decyzji z dnia 19 listopada 1952 r. odmawiającej przyznania

własności czasowej do nieruchomości przy ul. M.[...], której wydanie z rażącym

naruszeniem prawa stwierdzono w odniesieniu do lokali mieszkalnych nr 3,4,5 i 6.

Tak ujęte żądanie pozwu wymagało przede wszystkim ustalenia istnienia związku

przyczynowego pomiędzy decyzją z dnia 19 listopada 1952 r. we wskazanej części

a utratą przez poprzednika prawnego powoda lokali nr 3,4,5 i 6 oraz

nieodzyskaniem ich przez powoda, mimo stwierdzonego wydania tej decyzji

w części dotyczących wymienionych lokali z rażącym naruszeniem prawa: czy ten

stan rzeczy jest następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. decyzji z dnia

19 listopada 1952 r. we wskazanej części. Ustalenie to zakładało dokonanie nie

tylko - przeprowadzonego przez Sąd Apelacyjny - testu warunku sine qua non:

czy bez tej decyzji doszłoby do zbycia przez Skarb Państwa wymienionych lokali

osobom trzecim, ale i oceny, czy zbycie to stanowiło normalne następstwo

tej decyzji (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03,

OSNC 2004, nr 1, poz. 4, oraz A. Koch, Związek przyczynowy jako

podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym, Warszawa

1975, s. 51-55).

W razie stwierdzenia istnienie związku przyczynowego w rozumieniu art. 361

§ 1 k.c. pomiędzy decyzją z dnia 19 listopada 1952 r. w części, w której uznano

ją za niezgodną z prawem w odniesieniu do lokali nr 3,4,5 i 6, a niewejściem tych

lokali w skład majątku powoda, kolejnym krokiem w sprawie powinno być ustalenie

rozmiaru szkody doznanej przez powoda. Według przyjmowanej na gruncie

polskiego prawa cywilnego „teorii różnicy” (zob. w szczególności wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 11 lipca 1957 r., II CR 304/55, OSNCK 1958, nr III, poz. 76,

i z dnia 14 stycznia 2005 r., III CK 193/04, OSP 2006, z. 7-8, poz. 89), rozmiar

szkody majątkowej podlegającej naprawieniu zgodnie z art. 361 § 2 k.c. ustala się

przez porównanie dwóch stanów majątkowych: tego, w jakim poszkodowany

rzeczywiście się znajduje wskutek zdarzenia szkodzącego, z tym, w jakim by się

znajdował, gdyby zdarzenie szkodzące nie nastąpiło. O ile następstwa zdarzenia

szkodzącego w odniesieniu do prawnie chronionych dóbr poszkodowanego są

określane według przewidzianego w art. 361 k.c. kryterium normalności

(adekwatności), o tyle wpływ tych następstw na wyznaczające rozmiar szkody,

wskazane wyżej dwa stany majątkowe poszkodowanego uwzględnia się, jeżeli

biorąc pod uwagę indywidualną sytuację poszkodowanego (por. np. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 1966 r., III CR 226/66, OSNC 1967, nr 6, poz.

108, oraz uchwałę Sądu Najwyższego – zasadę prawną - z dnia 12 sierpnia

1968 r., III PZP 28/68, OSNC 1969, nr 2, poz. 18), następstwa te są warunkiem

sine qua non określonego ukształtowania się tych stanów.

Aby zatem szkoda majątkowa, której wysokość sąd ustala w chwili orzekania

(art. 316 § 1 k.p.c.), została, z jednej strony, naprawiona w całości, tak jak tego,

co do zasady, wymaga art. 361 § 2 k.c., a z drugiej strony, przyznane

odszkodowanie nie przekraczało jej rozmiaru, należy przy ustalaniu szkody

uwzględniać nie tylko zdarzenia, które w świetle powyższych uwag zwiększają jej

rozmiar, ale i zdarzenia, które rozmiar ten zmniejszają. Mimo iż w kodeksie

cywilnym nie ma odpowiednika art. 158 § 1 k.z., nakazującego ustalenie

odszkodowania z uwzględnieniem wszelkich zachodzących okoliczności, również

obecnie nie ulega wątpliwości obowiązywanie normy tej treści. W odniesieniu do

szkody majątkowej można ją wywieść z art. 361 § 2 k.c. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., I CK 185/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.

133). Warto przy tym podkreślić doniosłość aspektu słusznościowego przy

ustalaniu rozmiaru szkody. Wiąże się to ściśle z funkcją odszkodowania.

Na przykład dopuszczalność compensatio lucri cum damno uzasadnia się m.in.

względami słusznościowymi.

W okolicznościach sprawy określenie, wyznaczającego jedną z granic

szkody hipotetycznego stanu majątkowego, w jakim powód znajdowałby się

w chwili orzekania w sprawie, gdyby w dniu 19 listopada 1952 r. nie doszło do

bezprawnej odmowy ustanowienia własności czasowej do nieruchomości przy ul.

M.[...], mogłoby zależeć w szczególności od znaczenia przypisanego umowie

dzierżawy zawartej w dniu 6 listopada 1947 r. pomiędzy Centralą a Gminą m.st.

Warszawy: czy jej ustalona treść oraz pozostałe elementy stanu faktycznego

sprawy uzasadniałaby zastosowanie

art.

ust.

dekretu o

rozbiórce,

stanowiącego, że z chwilą wygaśnięcia użytkowania, o którym mowa w tym

dekrecie, nieruchomość winna być zwrócona właścicielowi wolna od obciążeń

z tytułu dokonanej naprawy budynku (por. w związku z tym przepisem wydany

w innych w pewnym stopniu okolicznościach niż występujące w niniejszej sprawie

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2009 r., I CSK 524/08, OSNC-ZD

2009, nr D, poz. 106). W razie odpowiedzi negatywnej na to pytanie istotnym

czynnikiem rzutującym na określenie wspomnianego stanu majątkowego powoda

mogłoby być z kolei rozstrzygnięcie dotyczące przysługiwania wobec powoda lub

jego poprzednika prawnego roszczeń o zwrot nakładów na budynek w zakresie

odnoszącym się do objętych sporem lokali i możliwości ich wyegzekwowania.

Ze względu na brak przesłanek uzasadniających podjęcie uchwały

rozstrzygającej przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy na podstawie

art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240,

poz. 2052 ze zm.) orzekł jak w sentencji.