Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 69/11 Generato dall'IA

Supreme Court rules that dismissing partial cost claims implicitly rejects the remainder, making explicit rejection unnecessary.

Numero d'incarto III CZP 69/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that when a court order grants only part of a cost claim, it implicitly rejects the remainder, rendering an explicit decision on the rest unnecessary. The parties argued whether a separate ruling was required for the unaddressed portion of the cost request. The court prioritized established judicial practice and procedural efficiency over strict dogmatic requirements, concluding that explicit rejection is not needed.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1081 ust. 1 k.p.c.; Art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: In civil proceedings, if a court order grants only part of a cost claim, it implicitly rejects the remainder, making an explicit decision on the unaddressed portion unnecessary.

Parole chiave

Generato dall'IA
partial cost award implicit rejection civil procedure judicial practice costs of proceedings procedural efficiency Supreme Court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1081 ust. 1 k.p.c.
kodeksu postępowania cywilnego przepisu art. 1081.
Art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r.
art. 102 k.p.c
oraz – powołując się na art. 102 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c
Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 325 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 69/11

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote

Sędzia SA Roman Dziczek

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Witolda L. przeciwko Andrzejowi P. o

zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 30

listopada 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Krakowie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r.:

"Czy w przypadku częściowego zasądzenia kosztów procesu konieczne jest

odrębne wyrzekanie o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie?"

podjął uchwałę:

W razie nieuwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów procesu w

całości, zbędne jest orzekanie o oddaleniu tego wniosku w pozostałej części.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r. oddalił

powództwo Witolda L. o zapłatę, skierowane przeciwko pozwanemu Andrzejowi P.,

oraz – powołując się na art. 102 k.p.c. – zasądził od powoda na rzecz pozwanego

koszty procesu w kwocie 1817 zł.

Rozpoznając zażalenie powoda na orzeczenie o kosztach, zmierzające do

zmiany zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na rzecz pozwanego wszystkich

poniesionych kosztów, tj. kwoty 3617 zł, Sąd Okręgowy w Krakowie powziął

poważne wątpliwości, które wysłowił w zagadnieniu prawnym przedstawionym

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W praktyce sądowej – pod wpływem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11

lipca 1972 r., III PZP 14/72 (OSNCP 1972, nr 12, poz. 215) – ukształtował się

pogląd, że orzeczenie o kosztach procesu uwzględniające tylko część żądanych

kosztów i niezawierające rozstrzygnięcia o reszcie żądania oznacza implicite

oddalenie tego żądania w pozostałej części (por. również np. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r. V CZ 139/07, nie publ.). W konsekwencji

tego poglądu uznano dopuszczalność zażalenia na orzeczenie o kosztach

skierowane przeciwko rozstrzygnięciu, które nie zostało wysłowione w sentencji, a

jego istnienie wynika jedynie z domniemania. Pogląd ten, choć wyraźnie sprzeczny

z zasadą głoszącą, że środek odwoławczy jest niedopuszczalny, jeżeli nie ma

substratu zaskarżenia, utrwalił się w praktyce i nie wzbudził poważniejszych

wątpliwości w piśmiennictwie. Przemawiała za nim prostota procesowa, a także

teza, że wykładnia nie może prowadzić do sytuacji, w której od jednego

rozstrzygnięcia przysługują stronie do wyboru dwa środki procesowe, tj. wniosek o

uzupełnienie lub zażalenie (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

listopada 2010 r., IV CZ 82/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 87).

Odmienny pogląd został przedstawiony w piśmiennictwie po wprowadzeniu do

kodeksu postępowania cywilnego przepisu art. 1081. Odpowiednik tego przepisu –

art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) – obowiązywał

wprawdzie już wcześniej, jednak pozostawał poza kodeksem postępowania

cywilnego i nie wpływał zasadniczo na wykładnię jego przepisów. Treść art. 1081, z

którego wynika, że nieorzeczenie w toku postępowania o obowiązku poniesienia

kosztów sądowych lub nieobjęcie orzeczeniem całej kwoty należnej z tego tytułu

nakazuje wydanie postanowienia uzupełniającego, uzasadnia przyjęcie

domniemania dotyczącego wszystkich orzeczeń o kosztach, a zatem że także

orzeczenie niezawierające rozstrzygnięcia o całości żądania dotyczącego kosztów

procesu jest niepełne i wymaga uzupełnienia. W konsekwencji uchwalenie

wymienionego przepisu dało asumpt do stwierdzenia, że uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 11 lipca 1972 r., III PZP 14/72, utraciła aktualność, niezależnie

od tego, że bywała ona punktem odniesienia dla innych kontrowersyjnych orzeczeń

niedotyczących rozstrzygania o kosztach (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia

22 listopada 1982 r., III CZP 43/82, OSNCP 1983, nr 5-6, poz. 69 lub wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 28 września 1982 r., II URN 136/82, OSPiKA 1984, nr 1, poz.

18). Pogląd o utracie aktualności przez wskazaną uchwałę zyskał zarówno

zwolenników, jak i przeciwników (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

listopada 2010 r., IV CZ 82/10).

Sąd Najwyższy rozstrzygający niniejsze zagadnienie prawne dostrzega istotne

racje prawnodogmatyczne stojące za przedstawionym poglądem (por. także art.

325 k.p.c.), jednak docenia także wartości tkwiące w wieloletniej, ugruntowanej

praktyce sądowej. Jej znaczenie w ramach wszystkich procedur sądowych jest

bardzo doniosłe, zatem można i należy ją zmieniać tylko wtedy, gdy jest to

szczególnie uzasadnione albo argumentami prawnymi, albo innymi, równie

doniosłymi względami praktycznymi. W analizowanym przypadku takie okoliczności

nie występują.

Należy podkreślić, że zasady rządzące orzekaniem o kosztach procesu są

relatywnie skomplikowane, nie zawsze też strony w sposób przejrzysty i

jednoznaczny składają wnioski w tym przedmiocie; odwołują się do spisu kosztów,

do taryf lub „norm przepisanych” albo wskazują określoną kwotę. W związku z tym

często aż do sporządzenia pisemnego uzasadnienia orzeczenia o kosztach nie jest

jasne, jaki był zakres rozstrzygnięcia w stosunku do żądania i którą z dyrektyw

orzekania o kosztach sąd zastosował (dyrektywę stosunkowego rozdzielenia

kosztów, zasadę zawinienia, słuszności lub inną). Poza tym trzeba pamiętać, że

jakkolwiek przepisy dotyczące opłat za udzielenie pomocy prawnej przez

adwokatów i radców prawnych określają stawki minimalne, to jednak sąd,

zasądzając koszty z tego tytułu, bierze pod uwagę nakład pracy, charakter sprawy i

wkład pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sporu (art.

109 § 2 in fine k.p.c.), także więc z tych względów strony mogą mieć utrudnioną

ocenę co do zupełności orzeczenia. Dodatkowe problemy mogą wynikać z

powszechnej praktyki lapidarnego, skrótowego uzasadniania rozstrzygnięć o

kosztach, co nie zawsze pozwala na jednoznaczną ocenę, czy orzeczenie jest

zupełne. Występowanie wszystkich tych trudności – po zmianie praktyki – mogłoby

powodować składanie albo wniosków o uzupełnienie orzeczenia, albo zażaleń – w

każdym wypadku „na wszelki wypadek”, co byłoby zjawiskiem procesowym

niedającym się zaakceptować.

Poza tym nie należą do rzadkości przypadki, w których sąd rozstrzyga o

kosztach procesu z urzędu (art. 109 § 1 in fine k.p.c.), a wtedy – co jasne – orzeka

tylko o kosztach, które zasądza; brak orzeczenia negatywnego uniemożliwiałby

wniesienie zażalenia z powodu braku substratu, choć strona może zasadnie

twierdzić, że należą się jej koszty – choć zasądzane bez żądania – w większej

wysokości.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że choć dogmatyczny wzorzec

rozstrzygania o kosztach nakazuje orzekanie o całości wniosku, a więc o

uwzględnieniu żądania, a jeżeli nie jest ono uwzględniane w całości, także o jego

oddaleniu w pozostałej części, i taki sposób orzekania należy rekomendować, to

jednak względy pragmatyczne – potwierdzone wieloletnią praktyką – powodują, iż

orzeczenie o oddaleniu wniosku w pozostałej części nie jest konieczne i nie stoi

także na przeszkodzie zaskarżeniu takiego orzeczenia zażaleniem.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że w razie nieuwzględnienia

wniosku o przyznanie kosztów procesu w całości, zbędne jest orzekanie o

oddaleniu tego wniosku w pozostałej części.