Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 69/03 Generato dall'IA

Court ruling that disability rehabilitation fee exemption does not cover court fees or gazette publication fees.

Numero d'incarto III CZP 69/03
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the legal question regarding whether the fee exemption for disabled persons' rehabilitation covers court fees and gazette publication costs. The applicant argued for inclusion based on the broad wording of the relevant statute, while the court distinguished these fees as distinct from the specific fiscal purpose of the exemption. Consequently, the court held that the exemption applies only to specific costs and excludes standard court fees and mandatory gazette notices.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; Art. 4 pkt 3, 6 u.k.s.c.; The exemption from fees for disabled persons' rehabilitation does not extend to court fees or costs for publishing notices in the Official Gazette.

Parole chiave

Generato dall'IA
disability rehabilitation fee exemption court fees Official Gazette legal costs statutory interpretation public budget

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 31 ust. 1 pkt 2 of the Act of 27 August 1997 on Vocational Rehabilitation and Social Rehabilitation and Employment of Persons with Disabilities
"Czy pojęcie opłat, o których mowa w art. 31 ust.
Art. 19 ust. 2 of the Act of 20 August 1997 on the National Court Register
Zgodnie zaś z art. 19 ust.
Art. 4 pkt 3 of the Act on Court Costs
Wreszcie, art. 44 u.k.s.c.
Art. 4 pkt 6 of the Act on Court Costs
Wreszcie, art. 44 u.k.s.c.
art. 390 k.p.c
orzeczono, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 29 października 2003 r., III CZP 69/03

Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Zakładu Stolarki Budowlanej „S.", spółki

z o.o. w C. o wpis do rejestru, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

jawnym w dniu 29 października 2003 r., przy udziale prokuratora Prokuratury

Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Okręgowy w Toruniu postanowieniem z dnia 1 lipca 2003 r.:

"Czy pojęcie opłat, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27

sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), obejmuje również opłaty

sądowe oraz opłaty za zamieszczenie ogłoszenia w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym ?"

podjął uchwałę:

Zwolnienie od opłat, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu

osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), nie obejmuje opłat

sądowych ani ponoszonej w postępowaniu rejestrowym opłaty za

zamieszczenie ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. 1

Uzasadnienie

Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2003 r. przewodniczący wydziału zarządził

zwrot wniosku Zakładu Stolarki Budowlanej „S.” spółki z o.o. w C. o wpis do rejestru

przedsiębiorstw wzmianki o złożeniu sprawozdania finansowego. Zwrot wniosku

nastąpił ze względu na nieuiszczenie należnej opłaty sądowej oraz opłaty za

Analogiczne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uchwałach z dnia 26 listopada 2003 r.,

III CZP 79/03 oraz z dnia 2 grudnia 2003 r., III CZP 91/03, publikowanych pod poz. 194 i 195

tego zeszytu.

ogłoszenie

w

Monitorze

Sądowym

i

Gospodarczym.

Zwracając

wniosek

przewodniczący uznał, że zwolnienie od opłat, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), nie

obejmuje opłat sądowych oraz opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 20 sierpnia

1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz.

209 ze zm.), opłata sądowa oraz opłata za ogłoszenie powinna być uiszczona bez

wezwania, a w myśl art. 19 ust. 3 tej ustawy, wniosek złożony bez opłaty sądowej i

opłaty za ogłoszenie podlega zwrotowi.

Przy rozpoznawaniu zażalenia na powyższe zarządzenie Sąd Okręgowy w

Toruniu powziął poważną wątpliwość prawną przedstawioną w postanowieniu z

dnia 1 lipca 2003 r. Wątpliwość ta wynika z brzmienia art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu

osób niepełnosprawnych, który stanowiąc, że prowadzący zakład pracy chronionej

lub zakład aktywności zawodowej zwolniony jest, w stosunku do tego zakładu, z

opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej, nie zawiera wprost odniesienia do opłat

sądowych ani do opłat za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Zawarte w nim ogólne sformułowanie „opłaty” może sugerować, że obejmuje także

opłaty sądowe, z drugiej strony jednak kwestia obowiązku ponoszenia opłat

sądowych wchodzących w skład kosztów sądowych regulowana jest odrębnie i

samodzielnie przez przepisy tworzące system kosztów sądowych. Wątpliwość

dotyczy również kwestii, czy opłata za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym, nie będąca opłatą sądową, stanowi opłatę, o jakiej mowa w art. 31

ust. 1 pkt 2 wymienionej wyżej ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wyjaśnienie

przedstawionego

zagadnienia

prawnego

wymaga

przeanalizowania wzajemnych relacji zachodzących pomiędzy uregulowaniem

prawnym kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym a uregulowaniem prawnym

ulg i zwolnień od danin publicznych, zawartych w różnych przepisach prawnych,

m.in. w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Koszty sądowe

uregulowane są przede wszystkim w ustawie z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. –

dalej: "u.k.s.c."). Ustawa ta reguluje kwestię obowiązku ponoszenia kosztów

sądowych (art. 5 ust. 1), wprowadza wyjątki od tego obowiązku (art. 8-10) oraz

określa tryb i sposób postępowania w związku z uiszczaniem kosztów sądowych

(art. 15 i nast.). Ustawa o kosztach uzupełniająco odsyła (art. 28) do przepisów

kodeksu postępowania cywilnego, przede wszystkim do art. 111 i nast. k.p.c.

Wreszcie, art. 44 u.k.s.c. stanowi, że przepisy dotyczące kosztów sądowych

znajdujące się w innych aktach prawnych zachowują moc jedynie wtedy, gdy mają

charakter przepisów szczególnych. Chodzi tu o takie przepisy, których brzmienie

wyraźnie odnosi się do kosztów sądowych.

Już w uchwale z dnia 26 listopada 1992 r., III CZP 143/92 (OSNC 1993, nr 5,

poz. 78) Sąd Najwyższy wskazał na odrębność i samodzielność systemu kosztów

sądowych oraz na fakt, że przepisy dotyczące kosztów sądowych zawarte w innych

aktach prawnych mają charakter szczególny i z tego względu poddawane być

muszą wykładni ścisłej. W wielu ustawach regulujących rozmaite dziedziny zawarto

przepisy dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych lub tylko opłat sądowych.

Tytułem przykładu wskazać można art. 90 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o

wyborze Prezydenta RP (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544 ze zm.) lub art.

86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (jedn. tekst: Dz.U. z

2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). W przepisach tych wyraźnie oznaczono, że

postępowanie w wymienionych w nich sprawach jest wolne od opłat sądowych.

Uregulowania te, dotyczące konkretnych kategorii spraw, są szczególne w stosunku

do przepisów ustawy o kosztach sądowych i z tego względu również zaliczane są

do przepisów o kosztach sądowych.

Powstaje pytanie, jak z tego punktu widzenia należy ocenić art. 31 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem, prowadzący

zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego

zakładu zwolniony jest z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej. Jak widać, w przepisie

tym nie użyto sformułowania „koszty sądowe” lub „opłaty sądowe”. Ogólne

sformułowanie dotyczące zwolnienia od „opłat” mogłoby sugerować, że chodzi tu o

wszelkie opłaty – z wyjątkiem wyraźnie wyłączonej opłaty skarbowej – a więc także

o opłaty sądowe. Takiego stanowiska jednak przyjąć nie można. Trzeba wskazać,

jak trafnie zauważył Sąd Okręgowy, że sama systematyka ustawy takiego

stanowiska nie uzasadnia. W innych jej przepisach mowa jest wyraźnie o kosztach i

opłatach sądowych. W art. 6c ust. 8 ustawa stanowi, że postępowanie w sprawie

odwołań

od

orzeczeń

wojewódzkiego

zespołu

do

spraw

orzekania

o

niepełnosprawności jest wolne od „kosztów i opłat sądowych”, podobnie – w art. 55

jest mowa o tym, że dochodzenie zwrotu środków finansowych Państwowego

Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwolnione jest z „opłat i kosztów

sądowych, w tym egzekucyjnych”. Przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 nie obejmuje tak

wyraźnie wskazanych kosztów sądowych ani stanowiących ich składnik opłat

sądowych. Postulat wewnętrznej zgodności ustawy nie pozwala uznać, aby art. 31

ust. 1 pkt 2, w przeciwieństwie do art. 6c ust. 8 i art. 55, dotyczył kosztów lub opłat

sądowych. Należy zatem uznać, że zwolnienie od opłat, o jakim mowa w art. 31 ust.

1 pkt 2 ustawy, dotyczy należności publicznych innych niż opłaty sądowe. Nie

można też uznać, by uregulowanie zawarte w tym przepisie miało charakter

szczególny w stosunku do ustawy o kosztach sądowych (art. 44), a tylko wtedy

mogłoby wyłączyć jej działanie.

W przytoczonej uchwale z dnia 26 listopada 1992 r. Sąd Najwyższy uznał, że

zwolnienie od niepodatkowych należności budżetowych nie obejmuje opłat

sądowych. Rozważania Sądu Najwyższego dotyczące wykładni art. 20 poprzednio

obowiązującej ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej

osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 45, poz. 201 ze zm.), który był odpowiednikiem

obecnego art. 31 ustawy, koncentrowały się wokół kwestii systemowego

uregulowania reżimu kosztów sądowych w sprawach cywilnych i funkcji, jakie

koszty te pełnią. Przedstawione w tej uchwale stanowisko zachowuje aktualność w

obecnym brzmieniu ustawy, która w art. 31 ust. 1 pkt 2 zastąpiła użyte w art. 20

poprzednio obowiązującej ustawy określenie „niepodatkowe należności budżetowe”

określeniem „opłaty, z wyjątkiem opłaty skarbowej”.

Nie można uznać, aby ta zmiana mogła wpłynąć na rozumienie charakteru i

funkcji opłat sądowych. Opłaty sądowe pełnią w pewnym zakresie rolę daniny

publicznej i podobnie jak inne opłaty zasilają budżet państwa. Ich funkcja, jak

wskazał Sąd Najwyższy jest jednak szersza, nie służy tylko celom fiskalnym, lecz

przede wszystkim zapewnieniu sądom możliwości właściwego wykonywania zadań

w dziedzinie udzielania ochrony prawnej. Trzeba też dodać, że nowa ustawa o

rehabilitacji nie zmieniła w żadnym zakresie ustawy o kosztach. Niezmieniony

pozostał przepis art. 44, dopuszczający w zakresie kosztów sądowych stosowanie

tylko takich przepisów zawartych w innych aktach prawnych, które wprost odnoszą

się do tych kosztów. Przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, jak wyżej

stwierdzono, wprost i wyraźnie do kosztów sądowych się nie odnosi. Zwolnienie od

opłat, o jakich mowa w tym przepisie, nie obejmuje więc opłat sądowych.

Wątpliwość zgłoszona przez Sąd Okręgowy dotyczy też kwestii, czy art. 31

ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji obejmuje opłaty za ogłoszenie w Monitorze

Sądowym i Gospodarczym, skoro opłata takie nie należą do opłat sądowych.

Zdaniem Sądu, należy je zaliczyć do kategorii opłat należnych innym osobom (art. 4

pkt 3 u.k.s.c.).

Jak wynika z art. 2 u.k.s.c., koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot

wydatków. Opłat sądowych dotyczy dział II ustawy o kosztach sądowych. Opłaty te

obejmują wpis i opłaty kancelaryjne, trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że opłata

za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym do kategorii opłat sądowych

nie należy. Nie jest to jednak również wydatek należny innym osobom i instytucjom,

o jakim mowa w art. 4 pkt 3 u.k.s.c., w przepisie tym chodzi bowiem o takie opłaty,

które przysługują osobom lub instytucjom uczestniczącym w postępowaniu i

podejmującym w nim określone czynności wynikające z ustawy bądź z obowiązku

nałożonego przez sąd (np. opłata należna bankom za udzielenie sądowi informacji

dotyczącej wkładów oszczędnościowych osób fizycznych). Jak wynika z art. 4 pkt 6

u.k.s.c., do wydatków zalicza się natomiast koszty ogłoszeń. Ustawa nie precyzuje,

o jakie ogłoszenia chodzi, należy zatem przyjąć, że pojęcie to obejmuje wszelkie

ogłoszenia, jakie mogą (bądź muszą) być dokonywane w toku postępowania

cywilnego. Do takich ogłoszeń należy ogłoszenie w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym, dokonywane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia

1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 zdanie drugie

tej ustawy, obowiązek uiszczenia opłaty za ogłoszenie w Monitorze powstaje z

chwilą wszczęcia postępowania o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, jeśli

dokonywany wpis podlega ogłoszeniu. Opłata za ogłoszenie zatem stanowi w

postępowaniu rejestrowym wydatek, o jakim mowa w art. 4 pkt 6 u.k.s.c. Tym

samym nie należy do opłat, których dotyczy art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o

rehabilitacji.

Powyższe rozważania uzasadniają wniosek, że zwolnienie od opłat, o których

mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie obejmuje

opłat

sądowych

ani

ponoszonej

w

postępowaniu

rejestrowym

opłaty

za

zamieszczenie ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, o czym

orzeczono, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).