Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 66/11 Generato dall'IA

Supreme Court held that a power of attorney document is mandatory for electronic enforcement requests, rejecting the lower court's view that verbal authorization suffices.

Numero d'incarto III CZP 66/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a lawyer must submit a formal power of attorney document when filing an enforcement request electronically, rejecting the lower court's decision that verbal authorization was sufficient. The creditor argued that the specific rules for electronic debt collection proceedings should apply to electronic enforcement requests, while the court emphasized that enforcement proceedings are distinct from debt collection. The court decided that the simplified verbal authorization method does not transfer to enforcement proceedings, which require strict formal proof of authority to prevent procedural invalidity.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 126 § 3 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 89 § 1 k.p.c.: A power of attorney document is a mandatory formal requirement for an enforcement request filed electronically; verbal authorization under specific debt collection rules does not suffice for enforcement proceedings.

Parole chiave

Generato dall'IA
enforcement proceedings power of attorney electronic filing legal representation formal requirements civil procedure code procedural validity

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 126 § 3 k.p.c.
"Czy dokument pełnomocnictwa jest warunkiem formalnym wniosku (art. 126 §
Art. 13 § 2 k.p.c.
3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na
Art. 89 § 1 k.p.c.
ma obowiązek wykazać swoje umocowanie w sposób określony w art. 89 § 1 i
Art. 797 § 2 k.p.c.
możliwości przewidzianej w art. 797 § 2 k.p.c., ten sam pełnomocnik wierzyciela za
Art. 783 § 4 k.p.c.
podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4 k.p.c., składanego
Art. 130 § 1 k.p.c.
wskazując jako podstawę art. 130 § 1 w związku z art.
Art. 379 pkt 2 k.p.c.
pełnomocnika może prowadzić do nieważności postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.) i
Art. 68 § 1 k.p.c.
50528-50537 oraz w art. 68 zdanie drugie, art.
Art. 50537 § 1 k.p.c.
rozumienia tego ograniczenia potwierdza treść art. 50537 § 1 k.p.c., który – w razie
Art. 760 § 1 k.p.c.
do wniosku składanego w sposób przewidziany w art. 760 § 1 k.p.c. sposobu

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 66/11

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

Sędzia SA Roman Dziczek

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela "F.B.P." S.A. w W. na

zarządzenie komornika przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w S. z dnia 10

grudnia 2010 r. o zwrocie wniosku o wszczęcie egzekucji, przy uczestnictwie

dłużnika Magdaleny Ł., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 30 listopada 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2011 r.:

"Czy dokument pełnomocnictwa jest warunkiem formalnym wniosku (art. 126 §

3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na

podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4 k.p.c., składanego

w systemie teleinformatycznym przez pełnomocnika wierzyciela?"

podjął uchwałę:

Pełnomocnik wierzyciela, składający do komornika za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie

upominawcze wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu

wykonawczego, o którym mowa w art. 797 § 2 w związku z art. 783 § 4 k.p.c.,

ma obowiązek wykazać swoje umocowanie w sposób określony w art. 89 § 1 i

art. 126 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Wierzyciel "F.B.P." S.A. w W. uzyskał w elektronicznym postępowaniu

upominawczym tytuł wykonawczy przeciwko dłużniczce Magdalenie Ł. W toku

postępowania rozpoznawczego wierzyciel reprezentowany był przez radcę

prawnego, który w pozwie powołał się na udzielone mu pełnomocnictwo w sposób

przewidziany w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. Następnie, korzystając z

możliwości przewidzianej w art. 797 § 2 k.p.c., ten sam pełnomocnik wierzyciela za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne

postępowanie upominawcze złożył wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie

elektronicznego tytułu wykonawczego. Komornik wezwał wierzyciela do

uzupełnienia braków wniosku o wszczęcie egzekucji przez dołączenie

pełnomocnictwa. Wobec niezastosowania się do wezwania, zwrócił wniosek,

wskazując jako podstawę art. 130 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

Wierzyciel zaskarżył zarządzenie skargą na czynności komornika, którą Sąd

Rejonowy Szczecin-Centrum oddalił postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. Sąd

przyjął, że art. 126 § 31 k.p.c. oraz art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. nie mają

zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż odnoszą się wyłącznie do elektronicznego

postępowania upominawczego, a postępowanie egzekucyjne takim postępowaniem

nie jest. Wierzyciel wniósł zażalenie na postanowienie, argumentując, że w

postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie wniosku złożonego za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wystarczające jest powołanie się na

pełnomocnictwo w sposób uregulowany w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c., nie ma

natomiast zastosowania art. 126 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ

wyłączają go postanowienia art. 126 § 31 w związku z art. 89 i art. 13 § 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając zażalenie, powziął wątpliwość

wyrażoną w przedstawionym zagadnieniu prawnym. Zwrócił uwagę, że w

postępowaniu egzekucyjnym wszczynanym zgodnie z art. 797 § 2 k.p.c. przez

złożenie elektronicznego wniosku na podstawie tytułu wykonawczego, o którym

mowa w art. 783 § 4 k.p.c., nie została uregulowana wprost kwestia dotycząca

wymagań formalnych w zakresie pełnomocnictwa. W piśmiennictwie, orzecznictwie

sądów powszechnych i praktyce komorniczej ścierają się dwa poglądy. Według

jednego, przy składaniu wniosku o wszczęcie egzekucji za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie upominawcze na

podstawie art. 13 § 2 k.p.c. mają zastosowanie przepisy dotyczące elektronicznego

postępowania upominawczego, w tym art. 89 § 1 zdanie czwarte oraz art. 126 § 31

k.p.c., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest kontynuacją rozpoznawczego

postępowania elektronicznego i wszczyna się je w taki sam sposób. Wystarczy więc

powołanie się na udzielone pełnomocnictwo oraz wskazanie podstaw umocowania

przez organy, przedstawiciela ustawowego i osoby wymienione w art. 67 k.p.c., nie

jest natomiast konieczne przedłożenie pełnomocnictwa ani odpisu z Krajowego

Rejestru Sądowego. Drugi pogląd kwestionuje dopuszczalność odpowiedniego

stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów o elektronicznym

postępowaniu upominawczym. Podkreśla się szczególny charakter tych przepisów,

wyłączający ich rozszerzającą interpretację, i w konsekwencji uznaje się

konieczność traktowania braku pełnomocnictwa jako braku formalnego pisma

procesowego wierzyciela.

Sąd Okręgowy opowiedział się za pierwszym zapatrywaniem i zwrócił uwagę

na jego racjonalność. Jego zdaniem, istotą postępowania teleinformatycznego jest

szybkość i odstąpienie od składania dokumentów w postaci papierowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Elektroniczne postępowanie upominawcze, umożliwiające wykorzystanie w

postępowaniu cywilnym elektronicznych technik komunikacji i przetwarzania danych

powszechnie używanych w życiu społecznym, zostało wprowadzone do kodeksu

postępowania cywilnego ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 26, poz.

156). Stanowi postępowanie odrębne, którego zasadnicza konstrukcja została ujęta

w art. 50528-50537 oraz w art. 68 zdanie drugie, art. 89 zdanie czwarte, art. 126 § 3 1

i art. 1311 k.p.c. Sprecyzowanie technicznych kwestii związanych z obsługą

postępowania nastąpiło w § 272a i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr

38, poz. 249 ze zm.). Założeniem elektronicznego postępowania upominawczego

jest podejmowanie czynności procesowych przez powoda i dokonywanie czynności

sądowych wyłącznie w formie zapisów w systemie teleinformatycznym, bez

prowadzenia papierowych akt sądowych. Pisma procesowe w tradycyjnej formie

może wnosić jedynie pozwany, jednak i one przenoszone są do systemu

teleinformatycznego w formie skanów. Na potrzeby elektronicznego postępowania

upominawczego w art. 68 zdanie drugie i w art. 89 § 1 zdanie czwarte w związku z

art. 126 § 31 k.p.c. wyłączony został obowiązek wykazywania dokumentem swojego

umocowania przez osoby dokonujące czynności procesowych jako przedstawiciele

ustawowi, organy lub osoby wymienione w art. 67 k.p.c., a także jako pełnomocnicy

procesowi. Zastąpił go obowiązek wskazania, a więc wyjaśnienia podstawy swojego

umocowania, gdy wynika ono z pełnomocnictwa, a także podanie daty jego

udzielenia, zakresu oraz okoliczności wymienionych w art. 87 k.p.c. Odstąpienie od

wymagania udokumentowania umocowania na rzecz obowiązku wskazania jego

podstawy uzasadnione zostało w projekcie ustawy potrzebą szybkiego wydania

orzeczenia i powszechną praktyką przedstawiania przez pełnomocników

uwierzytelnionych przez nich odpisów pełnomocnictw, a także komplikacjami, jakie

wiązałyby się z koniecznością przekazywania dokumentów papierowych w

postępowaniu pozbawionym tradycyjnych akt (por. Sejm VI kadencji, druk nr 859).

Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. określiła także sposób

nadawania klauzul wykonalności nakazom zapłaty wydanym w elektronicznym

postępowaniu upominawczym. Klauzula nadawana jest z urzędu (art. 782 § 2

k.p.c.) i pozostawiana w systemie teleinformatycznym (art. 783 § 4 k.p.c.).

Wierzyciel, który na podstawie takiego tytułu zamierza wszcząć egzekucję, ma

do wyboru dwa sposoby; może skierować do komornika wniosek w formie pisma i

dołączyć do niego wydruk nakazu z klauzulą z systemu teleinformatycznego (art.

793 § 3 k.p.c.) albo złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie

upominawcze (art. 797 § 2 k.p.c.), w którym tylko powołuje się na wydany tytuł. W

obu wypadkach komornik ma obowiązek zweryfikować w systemie

teleinformatycznym istnienie i treść tytułu (§ 6 i nast. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych czynności

Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych

z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego,

Dz.U. Nr 224, poz. 1805). Jeśli wniosek został złożony w drodze elektronicznej,

komornik dokonuje wydruku wniosku i tytułu wykonawczego, opatruje wydruk

weryfikacyjny tytułu adnotacją o odebraniu elektronicznego wniosku o wszczęcie

egzekucji i o zgodności wydruku weryfikacyjnego z elektronicznym tytułem

wykonawczym. Do obowiązków komornika należy także odnotowanie w systemie

teleinformatycznym faktu prowadzenia egzekucji, daty jej zakończenia i wyniku.

Ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. nie wprowadziła do postępowania

egzekucyjnego innych zmian. Przepis umożliwiający wykorzystania przez

wierzyciela teleinformatycznej drogi złożenia wniosku egzekucyjnego nie zawiera

odesłania do art. 126 § 31 ani do art. 68 zdanie drugie i art. 89 § 1 zdanie czwarte

k.p.c. Niezamieszczenie w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym dalszych

postanowień dotyczących wymagań formalnych, jakie musi spełniać wniosek

egzekucyjny złożony z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, rodzi

potrzebę sięgnięcia, na podstawie odesłania zawartego w art. 13 § 2 k.p.c., do

przepisów o procesie.

Problem przedstawiony przez Sąd Okręgowy sprowadza się do wątpliwości,

czy w tym wypadku należy odpowiednio zastosować przepisy o procesowym

postępowaniu "zwykłym" – jak zrobił komornik i co zaakceptował Sąd pierwszej

instancji – czy też specyfika postępowania wykonawczego opartego na

elektronicznym tytule wykonawczym uzasadnia przeniesienie do postępowania

egzekucyjnego ułatwień przewidzianych w postępowaniu rozpoznawczym, mimo że

jest to postępowanie odrębne i to niejako podwójnie, gdyż stanowi "podrodzaj"

innego postępowania odrębnego, tj. postępowania upominawczego (art. 50528

k.p.c.). Umieszczenie postanowień dotyczących szczególnego sposobu ujawniania

umocowania w postępowaniu elektronicznym w przepisach dotyczących

postępowania "zwykłego" nie może uzasadniać przyporządkowania ich do tego

postępowania, ponieważ przeczy temu ich wyraźne powiązanie z elektronicznym

postępowaniem upominawczym i potraktowanie ich jako wyjątków od reguły

obowiązującej w postępowaniu "zwykłym".

W piśmiennictwie nie ma zgodności co do tego, czy przepisy o procesie, które

art. 13 § 2 k.p.c. nakazuje stosować odpowiednio do innych rodzajów postępowań

unormowanych w kodeksie, należy rozumieć jako przepisy dotyczące postępowania

"zwykłego", czy pojęcie to obejmuje także postępowania odrębne. Odnosząc ten

problem do postępowania egzekucyjnego wyrażano pogląd, że przepisy o

postępowaniach odrębnych mają charakter norm szczególnych i sprecyzowany

zakres zastosowania, wobec czego nie powinny być stosowane odpowiednio w

innych postępowaniach ani między sobą. Za tym rozwiązaniem, mającym bardziej

przekonujące uzasadnienie teoretyczne, opowiedział się Sąd Najwyższy w

uzasadnieniu uchwały z dnia 4 stycznia 2008 r., III CZP 113/07 (OSNC 2009, nr 1,

poz. 4). Prezentowane było jednak także zapatrywanie, że w postępowaniu

egzekucyjnym możliwe jest odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniach

odrębnych. Wniosek taki nasuwa wyłączenie w art. 4799 § 2 k.p.c. zastosowania § 1

tego przepisu do wniosku o zabezpieczenie powództwa, zbędne przy przyjęciu, że

przepisy postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych nie mają

zastosowania w innych rodzajach postępowań.

Jednak nawet przyjęcie dopuszczalności odpowiedniego zastosowania w

postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie elektronicznego tytułu

wykonawczego przepisów o elektronicznym postępowaniu rozpoznawczym nie daje

dostatecznych podstaw do przeniesienia szczególnych reguł powoływania swojego

umocowania przez pełnomocnika i osoby, o których mówi art. 68 § 1 zdanie drugie

k.p.c. Sprzeciwia się temu wyjątkowość art. 68 § 1 zdanie drugie i art. 89 § 1 zdanie

czwarte w związku z art. 126 § 31 k.p.c. i wyraźne ograniczenie ich stosowania

wyłącznie do elektronicznego postępowania upominawczego. Konieczność ścisłego

rozumienia tego ograniczenia potwierdza treść art. 50537 § 1 k.p.c., który – w razie

uchylenia nakazu lub utraty mocy na skutek wniesienia sprzeciwu i przekazania

sprawy sądowi ogólnie właściwemu – nakazuje wszczęcie czynności prowadzących

do usunięcia braków formalnych pozwu, obejmujących także należyte wykazanie

umocowania. Nawet więc w postępowaniu rozpoznawczym, będącym kontynuacją

postępowania zapoczątkowanego wniesieniem elektronicznego pozwu, ułatwienia

dla osób reprezentujących strony ustają, a wystarczające wcześniej oświadczenie

musi zastąpić konkretny dokument. Tym bardziej więc nie można przenosić

uproszczeń do postępowania egzekucyjnego, stanowiącego samodzielny i

odmienny od postępowania rozpoznawczego rodzaj postępowania cywilnego,

niebędący koniecznym ciągiem dalszym postępowania rozpoznawczego.

Należy ponadto pamiętać, że prawidłowe umocowanie osób reprezentujących

stronę ma istotne znaczenie w procesie cywilnym. Nienależyte umocowanie

pełnomocnika może prowadzić do nieważności postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.) i

podlega kontroli organu prowadzącego to postępowanie. Oświadczenie

pełnomocnika wyjaśniające podstawy udzielonego mu pełnomocnictwa w zakresie

przewidzianym w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. nie zapewnia możliwości kontroli

prawidłowości umocowania, jaką daje analiza dokumentu pełnomocnictwa.

Argumentów tych nie może przeważyć wprowadzenie alternatywnego w stosunku

do wniosku składanego w sposób przewidziany w art. 760 § 1 k.p.c. sposobu

wystąpienia o wszczęcie egzekucji. Wykorzystanie systemu teleinformatycznego w

postępowaniu egzekucyjnym co do zasady ogranicza się obecnie do przesłania w

tej formie przez wierzyciela wniosku wskazującego elektroniczny tytuł wykonawczy.

Wniosek ten zostaje następnie wydrukowany przez komornika i przybiera postać

papierową (§ 7 rozporządzenia wykonawczego z dnia 23 grudnia 2009 r.); w takiej

postaci prowadzone są także akta komornicze (§ 21 i nast. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie określenia szczegółowych

przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych,

Dz.U. Nr 266, poz. 2242).

Argumenty Sądu Okręgowego oparte na przeświadczeniu o celowości

zapewnienia wierzycielowi możliwości wniesienia za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego kompletnego, poprawnego formalnie wniosku stanowią wyraz

oczekiwań, że droga elektroniczna dokonywania czynności w postępowaniu

cywilnym będzie alternatywą tradycyjnej w szerokim zakresie, obejmującym także

postępowanie egzekucyjne. Ten postulat jest jednak na obecnym etapie propozycją

de lege ferenda i wykracza poza granice określone nowelizacją z dnia 9 stycznia

2009 r.; dopiero odpowiednie decyzje ustawodawcze mogą zmienić stan istniejący.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.