Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 62/09 Generato dall'IA

Supreme Court allows lease termination citing Civil Code provisions on improper construction.

Numero d'incarto III CZP 62/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that Article 667 § 2 of the Civil Code applies to lease contracts under Article 694. The court found that the lessee's construction of buildings without permits violated the duty of good management, justifying the lessor's termination. Consequently, the appeal court's question regarding the applicability of the termination clause was answered affirmatively.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 694 k.c.; Art. 667 § 2 k.c.: The provisions on lease termination apply to lease contracts by analogy, allowing termination for breach of the duty of good management.

Parole chiave

Generato dall'IA
Civil Code provisions lease contract termination good management duty unauthorized construction analogy application

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 694 k.c.
"Czy z mocy art. 694 k.c. do umowy dzierżawy stosuje się odpowiednio art.
Art. 667 § 2 k.c.
Przepis art. 667 § 2 k.c. ma odpowiednie zastosowanie do dzierżawy (art.
Art. 696 k.c.
W art. 696 k.c. określono obowiązki i ograniczenia, którym podlega dzierżawca,
art. 694 k.c
"Czy z mocy art. 694 k.c.
art. 667 § 2 k.c
Przepis art. 667 § 2 k.c.
art. 667 k.c
upomnienie przewidziane w art. 667 k.c.
art. 696 k.c
W art. 696 k.c. określono obowiązki i ograniczenia, którym podlega dzierżawca,
art. 667 § 1 k.c
696 k.c., częściowo odpowiadającego treści art. 667 § 1 k.c., miało na celu

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 4 września 2009 r., III CZP 62/09

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Krzysztof Strzelczyk

Sędzia SN Dariusz Zawistowski

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "P.P.", sp. z o.o. w L. przeciwko

Robertowi Ł. i Janowi P. o wydanie nieruchomości, po rozstrzygnięciu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 4 września 2009 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22

kwietnia 2009 r.:

"Czy z mocy art. 694 k.c. do umowy dzierżawy stosuje się odpowiednio art. 667

§ 2 k.c.?"

podjął uchwałę:

Przepis art. 667 § 2 k.c. ma odpowiednie zastosowanie do dzierżawy (art.

694 k.c.).

Uzasadnienie

W dniu 24 października 2001 r. pozwani Robert Ł. i Jan P. wydzierżawili od

ówczesnych właścicieli – do dnia 31 grudnia 2011 r. – nieruchomość położoną w L.

o powierzchni 0,63 ha, na której zorganizowane było targowisko, uzyskując zgodę

wydzierżawiających na lokalizację na tej nieruchomości obiektów handlowych i

usługowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po objęciu nieruchomości w

posiadanie pozwani posadowili na niej nowe pawilony, tworząc zadaszony pasaż z

licznymi stoiskami.

W kwietniu 2002 r. organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że dwa pawilony

zostały wzniesione przez pozwanych bez wymaganego pozwolenia, w związku z

czym na podstawie ostatecznych decyzji nakazano pozwanym ich rozbiórkę.

W dniu 15 października 2007 r. własność nieruchomości obejmującej

wydzierżawioną działkę nabyła powodowa spółka, która pismem z dnia 1 lutego

2008 r. wezwała pozwanych do przedstawienia dokumentów potwierdzających

zgodne z prawem wybudowanie i dopuszczenie do użytku dwu pawilonów, a w

razie ich braku – do niezwłocznego usunięcia pawilonów najpóźniej do dnia 10

lutego 2008 r. Strona powodowa zaznaczyła, że jej pismo należy traktować jako

upomnienie przewidziane w art. 667 k.c.

Pozwani nie spełnili żądania w wyznaczonym terminie, w związku z czym

strona powodowa wypowiedziała im umowę dzierżawy, podając jako przyczynę

wypowiedzenia posadowienie obiektów niezgodnie z przepisami prawa

budowlanego, a następnie wezwała pozwanych do niezwłocznego opróżnienia i

wydania działki. Także tego żądania pozwani nie wykonali.

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił

powództwo strony powodowej o wydanie nieruchomości, przyjmując, że art. 667 § 2

k.c. nie ma zastosowania w umownym stosunku dzierżawy, toteż nie mógł stanowić

– w związku z art. 694 k.c. – podstawy wypowiedzenia.

Rozpoznając apelację strony powodowej, Sąd Apelacyjny w Poznaniu powziął

poważne wątpliwości, które przedstawił w przytoczonym na wstępie zagadnieniu

prawnym oraz jego uzasadnieniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 694 k.c., do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie

„z zachowaniem przepisów poniższych”, wśród których jest art. 696, stwierdzający,

że dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami

prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy

bez zgody wydzierżawiającego. Taka struktura normatywna – w tym użycie zwrotu

„zachowanie przepisów”, będącego już archaizmem, ale w języku prawnym

używanym powszechnie, oznaczającym przestrzeganie, stosowanie,

„utrzymywanie” przepisów „w nienaruszonym stanie” – uzasadnia wniosek, że art.

695 i następne mają zastosowanie w pełni, wprost, bez jakichkolwiek ograniczeń, i

jednocześnie wyłączają odpowiednie stosowanie przepisów o najmie w takim

stopniu, w jakim powodowałoby to kolizję z „przepisami poniższymi”, tj. ograniczało,

wyłączało lub deformowało zakres ich stosowania i przestrzegania („zachowania”).

Oznacza to, że stosowanie przepisów o najmie, w tym art. 667 § 2 k.c., którego

dotyczy rozstrzygane zagadnienie prawne, nie może zakłócać stosowania art. 696

k.c. w sposób niepozwalający na jego „zachowanie”.

W art. 696 k.c. określono obowiązki i ograniczenia, którym podlega dzierżawca,

przez nakazanie mu wykonywanie praw zgodnie z wymaganiami prawidłowej

gospodarki oraz zakazanie zmiany przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody

wydzierżawiającego. Zakres unormowania objętego art. 667 § 2 k.c. jest odmienny,

nie dotyczy bowiem zmiany przeznaczenia rzeczy, lecz zawiera zakaz używania

rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub przeznaczeniem rzeczy, a także jej

zaniedbywania do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę lub uszkodzenie.

Istotna różnica między tymi przepisami polega także na tym, że art. 667 § 2

przewiduje powstanie po stronie wynajmującego uprawnienia do wypowiedzenia

najmu bez zachowania terminów wypowiedzenia, podczas gdy art. 696 w ogóle nie

dotyczy skutków naruszenia ustanowionych w nim obowiązków. W końcu łatwo

dostrzec, że art. 667 § 2 – inaczej niż art. 696 – nie reguluje obowiązku należytego

zachowania się najemcy, lecz ustanawia skutki prawne w razie takich jego

zachowań, których ustawodawca nie aprobuje.

Przeprowadzona analiza semantyczna pokazuje, że przedmiot unormowania

objętego przez art. 696 k.c. odbiega od przedmiotu poddanego regulacji w art. 667

§ 2, co otwiera drogę do uznania, iż jego odpowiednie stosowanie w żaden sposób

nie wpłynie na zakres i skuteczność stosowania („zachowania”) przepisów o

dzierżawie.

Brak także przekonywających argumentów na rzecz poglądu, że ustanowienie

art. 696 k.c., częściowo odpowiadającego treści art. 667 § 1 k.c., miało na celu

wyłączenie stosowania § 2 tego przepisu. Rozważając tę kwestię należy wziąć pod

uwagę, że odsyłanie do stosowania innych przepisów – ulokowanych w innym

miejscu danego aktu prawnego lub w innym akcie prawnym – polegające na

nakazaniu „zachowania” określonych przepisów, różni się od, także często

stosowanej w legislacji, metody opartej na formule, iż dopuszczalne jest stosowanie

innych przepisów (odpowiednio lub wprost) „w zakresie nieuregulowanym” we

wskazanych przepisach albo jeżeli wskazane przepisy „nie stanowią inaczej”. W

tym wypadku stosowanie tych innych przepisów jest dozwolone tylko wówczas, gdy

hipoteza (dyspozycja) żadnego z nich nie pokrywa się – choćby w części – z

hipotezą (dyspozycją) przepisów, do których się odsyła; jeżeli tak jest, przepisy te

„stanowią inaczej”, co uniemożliwia sięgnięcie do odesłania.

Taka przeszkoda nie występuje w wypadku odesłania z użyciem formuły „z

zachowaniem przepisów”. Wówczas stosowanie przepisów, do których

zaadresowane jest odesłanie, jest możliwe i dopuszczalne bez względu na zakres

hipotez (dyspozycji); rzecz w tym, aby stosowanie przepisów, do których kieruje

odesłanie – niezależnie od przedmiotu ich regulacji – nie uniemożliwiało

„zachowania” przepisów, od których się odsyła, a przeciwnie – dało się z nimi

pogodzić. Inaczej mówiąc, jeżeli choćby część hipotezy (dyspozycji) przepisu, do

którego ustawa odsyła, wykracza poza hipotezy (dyspozycje) przepisów, od których

wyszło odesłanie, stosowanie tego przepisu – w tym zakresie – nie jest wyłączone.

Także więc z tego względu o wyłączeniu stosowania art. 667 § 2 k.c. do umowy

dzierżawy nie może być mowy. Przeciwnie, należy traktować ten przepis nie tylko

jako niekolidujący z regulacją dzierżawy, ale dopełniający ją, gdyż w art. 696 k.c.

ustawodawca nałożył na dzierżawcę obowiązek wykonywania przysługującego mu

prawa zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, natomiast zaniechał

określenia konsekwencji naruszenia tego obowiązku. Pojemna formuła art. 696

pozwala przyjąć, że zachowanie się dzierżawcy – sprzeczne z określoną w tym

przepisie powinnością – może jednocześnie wyczerpywać przesłanki stosowania

art. 667 § 2. Ogólne i elastyczne odesłanie do odpowiedniego stosowania

przepisów o najmie dało prawodawcy podstawę do rezygnacji z normowania

skutków postępowania dzierżawcy sprzecznie z nałożonymi na niego obowiązkami.

Przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego nie można także

pomijać zgłaszanych w doktrynie, trafnych zastrzeżeń dotyczących zakresu

stosowania art. 667 § 2 k.c.; jest oczywiste, że skoro art. 696 k.c. nakłada na

dzierżawcę szczególny obowiązek wykonywania swego prawa zgodnie z

wymaganiami prawidłowej gospodarki, to z jego naruszeniem powinno być

skorelowane uprawnienie wydzierżawiającego do wypowiedzenia umowy.

Tymczasem przepisy o dzierżawie nie zapewniają wydzierżawiającemu takiej

ochrony, więc odpowiednie stosowanie art. 667 § 2 k.c. – mimo jego stosunkowo

wąskiego działania – jest tym bardziej uzasadnione (por. uzasadnienie wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2007 r., IV CNP 47/07, nie publ.).

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że są wystarczająco mocne argumenty za

udzieleniem pozytywnej odpowiedzi na pytanie ujęte w przedstawionym do

rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym. W związku z tym Sąd Najwyższy, nie

podzielając odmiennych poglądów zaprezentowanych w wyrokach Sądu

Najwyższego z dnia 7 września 2000 r., I CKN 265/00 (nie publ.) oraz z dnia 20

lipca 2006 r., V CSK 200/06 (OSP 2008, nr 7-8, poz. 73) – formułowanych na

uboczu prowadzonych rozważań i zapewne z tego względu nieopatrzonych w

szersze uzasadnienie – podjął uchwałę, jak na wstępie.