Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 61/01 Generato dall'IA

Simplified procedure applies to commercial claims under Art. 5051 CPC; single judge hears appeals; formal defects do not block simplified proceedings.

Numero d'incarto III CZP 61/01
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that simplified procedure rules apply to commercial claims under Article 5051 of the Civil Procedure Code, even when filed without the official form. The court held that appeals in simplified proceedings are heard by a single judge and require mandatory written reasoning for all concluding orders. Consequently, the failure to issue a default judgment in a separate enforcement proceeding does not prevent the application of simplified procedure rules.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 5051 ust. 1 k.p.c.; Art. 397 ust. 2 k.p.c.; Art. 397 ust. 11 k.p.c.: Simplified procedure provisions apply to commercial claims under Art. 5051; appeals are heard by a single judge; courts must provide written reasoning for all concluding orders.

Parole chiave

Generato dall'IA
simplified procedure commercial claims single judge panel mandatory reasoning formal defects civil procedure code appeal handling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 5051 k.p.c.
gospodarczych o roszczenia przewidziane w art. 5051 k.p.c.
Art. 397 ust. 2 k.p.c.
przepisy o postępowaniu apelacyjnym (art. 397 § 2 k.p.c.).
Art. 397 ust. 11 k.p.c.
przepisy o postępowaniu apelacyjnym (art. 397 § 2 k.p.c.).
Art. 5052 k.p.c.
uproszczonego i zastosowania art. 5052 k.p.c.;
Art. 201 ust. 1 k.p.c.
13 § 1 i art. 201, dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000
Art. 1301 § 1 k.p.c.
wyłączać (por. art. 1301 § 1 k.p.c.).
Art. 499 k.p.c.
określonych w art. 499 k.p.c., nie może tego obowiązku ani wyprzedzać, ani
art. 5052 k.p.c
uproszczonego i zastosowania art. 5052 k.p.c.;
art. 5051 k.p.c
gospodarczych o roszczenia przewidziane w art. 5051 k.p.c.
art. 4791 k.p.c
sprawa gospodarcza (art. 4791 k.p.c.), spełniająca jednocześnie przesłanki

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 91/96
z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz.
III CZP 96/93
I CRN 218/92
1993 r., I CRN 218/92, nie publ.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 27 listopada 2001 r., III CZP 61/01

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Bronisław Czech

Sędzia SN Marian Kocon

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Huty im. T.S. S.A. w K. przeciwko

Jackowi W., Lucjanowi G. i Grzegorzowi S. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 27 listopada 2001 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 13 lipca

2001 r.

"1. Czy w sprawach gospodarczych o roszczenia wskazane w przepisie art.

505 pkt 1 k.p.c. istnieje powinność stosowania przez sąd przepisów o

postępowaniu uproszczonym;

2. czy nierozpoznanie wniosku powoda o wydanie nakazu zapłaty

w postępowaniu upominawczym jest przeszkodą do wdrożenia postępowania

uproszczonego i zastosowania art. 5052 k.p.c.;

3. w jakim składzie sąd drugiej instancji rozpoznaje zażalenia w postępowaniu

uproszczonym;

4. czy w postępowaniu uproszczonym toczącym się na skutek zażalenia sąd

drugiej instancji uzasadnia z urzędu każde postanowienie ?"

podjął uchwałę:

1. Przepisy o postępowaniu uproszczonym stosuje się także w sprawach

gospodarczych o roszczenia przewidziane w art. 5051 k.p.c.

2. W postępowaniu uproszczonym toczącym się na skutek zażalenia sąd

rozpoznaje zażalenie w składzie jednego sędziego i uzasadnia z urzędu

wszystkie postanowienia kończące to postępowanie.

Uzasadnienie

W sprawie gospodarczej o roszczenie wynikające z umowy, Przewodniczący

w Sądzie Rejonowym, Sądzie Gospodarczym dla Krakowa-Śródmieścia, zarządził

zwrot pozwu wniesionego przez Hutę im. T.S. S.A., gdyż nie został on sporządzony

na urzędowym formularzu. Zdaniem Przewodniczącego, w sprawach

gospodarczych mają zastosowanie także przepisy o postępowaniu uproszczonym,

w związku z czym pozew w sprawie o wartości przedmiotu sporu wynoszącej

niespełna 400 zł, wniesiony nie na formularzu, podlega zwrotowi na podstawie

art. 1301 § 1 w związku z art. 5052 k.p.c.

Zażalenie strony powodowej na to zarządzenie Sąd Rejonowy, Sąd

Gospodarczy dla Krakowa-Śródmieścia postanowieniem z dnia 14 marca 2001 r.

odrzucił. Przy rozpoznawaniu zażalenia strony powodowej na to postanowienie Sąd

Okręgowy, Sąd Gospodarczy w Krakowie powziął poważne wątpliwości, którym dał

wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu

prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istnienie w ramach postępowania procesowego licznych postępowań

odrębnych, wprowadzanych do kodeksu postępowania cywilnego w różnych

okresach i przy zastosowaniu różnych kryteriów, zrodziło w praktyce sądowej

poważne problemy interpretacyjne, które zyskały na znaczeniu zwłaszcza po

nowelizacji przepisów art. 13 § 1 i art. 201, dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000

r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego ... (Dz.U. Nr 48, poz. 554),

gdyż – zgodnie z wymienionymi przepisami w nowym brzmieniu – rozpoznanie

sprawy w postępowaniu odrębnym jest obowiązkowe i, pominąwszy postępowanie

nakazowe, nie zależy od woli stron. Dodatkową komplikację sprawia fakt, że

ustawodawca, mnożąc postępowania odrębne – zachodzące na siebie

przedmiotowo i przecinające się w wymiarze czasowym – nie ustanowił norm o

charakterze kolizyjnym. W szczególności nie ma w kodeksie postępowania

cywilnego unormowań, które w sprawie przynależącej do różnych postępowań

odrębnych expressis verbis wyłączałyby jednoczesne stosowanie w tej sprawie

przepisów regulujących te postępowania. Brak takich unormowań,

a w szczególności brak jakichkolwiek zakazów w omawianym zakresie, upoważnia

do sformułowania tezy, że ustawodawca dopuścił, a nawet założył możliwość

rozpoznawania jednej sprawy według przepisów dotyczących kilku postępowań

odrębnych, jeżeli ze względów przedmiotowych i podmiotowych należy ona do tych

postępowań.

Postawiona wyżej teza stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że

sprawa gospodarcza (art. 4791 k.p.c.), spełniająca jednocześnie przesłanki

określone w art. 5051 pkt 1 k.p.c. – a więc dotycząca roszczeń wynikających

z umowy, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza pięciu tysięcy zł,

a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi lub gwarancji jakości, jeżeli

wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty – podlega rozpoznaniu według

przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Stwierdzenie to znajduje także mocne oparcie w argumentach o charakterze

celowościowym. Wprawdzie Sąd Okręgowy trafnie zauważył, że podstawowym

celem postępowania w sprawach gospodarczych jest rozpoznawanie spraw

z zakresu obrotu profesjonalnego, to jednak cel ten może być osiągnięty z jeszcze

lepszym skutkiem przy zastosowaniu przepisów o postępowaniu uproszczonym,

a jest oczywiste, że wśród spraw gospodarczych są także sprawy drobne i proste.

Nie może być zresztą wątpliwości, że wiele przepisów regulujących postępowanie

odrębne w sprawach gospodarczych zmierza bezpośrednio do usprawnienia oraz

przyspieszenia postępowania (np. art. 4799, art. 47911 lub art. 47912), a więc w tym

zakresie cele postępowania w sprawach gospodarczych i postępowania

uproszczonego są zbieżne. Tylko na marginesie, w odniesieniu do stwierdzeń Sądu

Okręgowego zawartych w uzasadnieniu rozstrzyganego zagadnienia prawnego,

trzeba zaznaczyć, że uchwalając przepisy o postępowaniu uproszczonym

ustawodawca nie zrealizował przyjmowanego początkowo założenia, iż w tym

postępowaniu będą rozpoznawane wyłącznie sprawy tzw. konsumenckie.

Przeciwko łączeniu postępowania uproszczonego z postępowaniem w

sprawach gospodarczych nie przemawia także, wbrew opinii Sądu Okręgowego,

treść przepisu art. 4793 § 1 k.p.c. Należy pamiętać, że obecne brzmienie tego

przepisu, nadane mu cytowaną na wstępie ustawą z dnia 24 maja 2000 r., zostało

niejako wymuszone problemami praktyki, jakie wystąpiły w czasie obowiązywania

przepisów art. 47923-47926 k.p.c., normujących, w sposób niepełny, niejasny i

wadliwy, czynności sądu gospodarczego należące do postępowania nakazowego

i upominawczego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1993 r., III CZP

96/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 19 lub wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia

1993 r., I CRN 218/92, nie publ.). Problemy te dotyczyły przede wszystkim

właściwości sądu, a w szczególności właściwości sądu wojewódzkiego (por. art.

47923 i 47925 k.p.c.), toteż ustawodawca, aby te wątpliwości usunąć, zdecydował się

właściwość tę wyraźnie unormować. Z tej przyczyny w art. 4793 § 1 k.p.c. znalazło

się zdanie wtrącone “w tym rozpoznawane w postępowaniu nakazowym i

upominawczym”, które – będąc swoistym wzmocnieniem normatywnym –

współcześnie rozwiązuje także kolizję, jaka mogłaby powstać na tle stosunku

pomiędzy regułą ogólną dotyczącą właściwości rzeczowej w sprawach

rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym i upominawczym (art. 484 1 § 1 w

związku z art. 16 i 17 pkt 4 k.p.c.) a unormowaniem szczególnym, przewidzianym

dla spraw gospodarczych (art. 4793 § 1 k.p.c.). Tak więc omawiany przepis jest

raczej potwierdzeniem, a nie zanegowaniem tezy, że w sprawie gospodarczej, jeżeli

zachodzą ku temu przesłanki, możliwe – i konieczne – jest stosowanie przepisów

regulujących także inne postępowania odrębne. Na marginesie należy podnieść, że

również w wypadku, gdy sprawa o naruszenie posiadania wyczerpuje znamiona

sprawy gospodarczej, rozpoznaje ją sąd gospodarczy według przepisów działu IVa,

z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z przepisów o postępowaniu odrębnym

w sprawach o naruszenie posiadania (art. 478-479 k.p.c.).

Krzyżowania się postępowania uproszczonego z postępowaniem w sprawach

gospodarczych nie wyłącza także przepis art. 13 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070), zgodnie z którym

rozpoznawanie spraw cywilnych należących do postępowania uproszczonego

powierza się sądom grodzkim, mającym status wydziału lub wydziału

zamiejscowego sądu rejonowego. Analiza tego przepisu, dokonana na tle

przepisów art. 12 § 3 i art. 20 pkt 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz art.

1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych

(Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.), nakazuje uznać, że sprawy gospodarcze

rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym nie mogą być powierzane sądom

grodzkim, chyba że miałby on status sądu gospodarczego w rozumieniu art. 12 § 3.

Zazębianie się i nakładanie postępowań odrębnych może, oczywiście,

powodować rozmaite trudności i kolizje, bo między tymi postępowaniami nie została

zachowana rozłączność, w związku z czym niektóre podobne unormowania

zachodzą na siebie albo wyłączają się, tym niemniej można i należy je doraźnie

rozwiązywać, stosując zasadę, że przepisy bardziej szczegółowe, a więc

odchodzące dalej od przepisów normujących postępowanie procesowe „zwykłe” i

nakładające na strony ostrzejsze rygory, wyprzedzają przepisy o charakterze

ogólniejszym, których odrębności od procesu „zwykłego” są mniejsze. Przykładowo,

przepisy o postępowaniu uproszczonym wyprzedzają przepisy o postępowaniu w

sprawach gospodarczych, w związku z czym w sprawie gospodarczej

rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym nie będą miały zastosowania

przepisy art. 47912 § 1 – art. 47914 § 2 i art. 47918 § 3, gdyż normowaną w nich

materię reguluje przepis art. 5055 k.p.c.

Przedstawione argumenty uzasadniają więc podjęcie uchwały, jak w

punkcie 1.

2. Przechodząc do kolejnego zagadnienia przedstawionego przez Sąd

Okręgowy, dotyczącego problematyki postępowania uproszczonego toczącego się

na skutek zażalenia, należy zauważyć, że przepisy o postępowaniach odrębnych

z reguły dotyczą postępowania przed sądem pierwszej instancji i tylko sporadycznie

zawierają własne unormowania w zakresie postępowania inicjowanego wniesieniem

środków odwoławczych (np. art. 466, 4776, 47714a, 47935, 47956, 47967 albo 47978).

Wprawdzie przepisy o postępowaniu uproszczonym (art. 5088 § 2 i 3 –

art. 50513) przewidują stosunkowo szeroką regulację postępowania odwoławczego

(apelacyjnego), jednakże i w tym wypadku jest to unormowanie cząstkowe,

zmuszające do korzystania z przepisów o apelacji w postępowaniu procesowym

„zwykłym”. To oczywiste, gdyż zgodnie z ustaloną w praktyce i piśmiennictwie

regułą, w postępowaniach odrębnych stosuje się w pierwszej kolejności przepisy

właściwe dla tych postępowań, a w razie ich braku – przepisy ogólne dotyczące

procesu, jeżeli nie kolidują z przepisami rządzącymi danym postępowaniem

odrębnym. W omawianym wypadku sprawa dodatkowo się komplikuje, gdyż

prawodawca – ustanawiając odrębne przepisy o uproszczonym postępowaniu

apelacyjnym – nie unormował postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia,

które w postępowaniu procesowym „zwykłym”, mimo swego autonomicznego,

samodzielnego charakteru, także nie jest uregulowane kompleksowo i

wyczerpująco (art. 394-398 k.p.c.), w związku z czym mają w nim zastosowanie

przepisy o postępowaniu apelacyjnym (art. 397 § 2 k.p.c.).

W celu rozwiązania tego złożonego problemu interpretacyjnego należy –

wobec braku przepisów normujących postępowanie wywołane wniesieniem

zażalenia w ramach postępowania uproszczonego – odwołać się najpierw do

przepisów o zażaleniu w postępowaniu procesowym „zwykłym”, a następnie, na

podstawie art. 397 § 2, do przepisów o apelacji. W ramach przepisów o apelacji,

w pierwszej kolejności będą jednak miały zastosowanie przepisy o apelacji w

postępowaniu uproszczonym, uzupełniane w zakresie nieuregulowanym przepisami

o postępowaniu apelacyjnym „zwykłym”. W końcu, gdyby zaszła taka konieczność,

znajdą zastosowanie przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art.

391 § 1 k.p.c.); w takim wypadku, zgodnie z tym, co już powiedziano, przepisy

o postępowaniu uproszczonym będą jednak wyprzedzać przepisy o postępowaniu

„zwykłym”.

W konsekwencji przyjęcia takiego porządku stosowania przepisów staje się

oczywiste, że w postępowaniu uproszczonym sąd rozpoznaje zażalenie w składzie

jednego sędziego (art. 50510 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.), gdyż przepisy

art. 394-397 k.p.c. nie określają składu sądu, a więc tym samym odsyłają do

przepisów normujących postępowanie apelacyjne, w tym wypadku – ze względu na

pierwszeństwo przepisów o postępowaniu odrębnym – nie do art. 367 § 3, lecz do

art. 50510 § 1.

Ten sam sposób rozumowania prowadzi do wniosku, że sąd drugiej instancji

rozpoznający zażalenie wniesione w postępowaniu uproszczonym uzasadnia każde

postanowienie kończące postępowanie wywołane wniesieniem zażalenia, gdyż

art. 397 § 11 k.p.c. ma – zgodnie z tym, co wyłożono – pierwszeństwo przed

art. 50513 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w punkcie 2.

3. Jednocześnie Sąd Najwyższy pozostawił nierozstrzygnięte zagadnienie

dotyczące kwestii wdrożenia postępowania uproszczonego w wypadku

nierozpoznania wniosku powoda o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu

upominawczym, gdyż nie mogło ono mieć wpływu na rozpoznanie przez Sąd

Okręgowy zażalenia strony powodowej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9).

Jak na wstępie stwierdzono, w sprawie, która jednocześnie należy do

postępowania uproszczonego i postępowania upominawczego, stosuje się przepisy

regulujące obydwa te postępowania odrębne. W związku z tym, zgodnie z art. 5052

k.p.c., pozew wszczynający taką sprawę powinien być wniesiony na urzędowym

formularzu, a badanie dopuszczalności wydania nakazu pod kątem przesłanek

określonych w art. 499 k.p.c., nie może tego obowiązku ani wyprzedzać, ani

wyłączać (por. art. 1301 § 1 k.p.c.).

Identyczny wniosek wypływa z art. 201 § 1 k.p.c.; przewodniczący najpierw

bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega

rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym, i wydaje odpowiednie

zarządzenia, a w wypadkach przewidzianych w ustawie wyznacza posiedzenie

niejawne w celu wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Jest

oczywiste, że w tej sytuacji pozew musi spełniać stawiane mu wymagania formalne,

toteż nie można wytykać sądowi niewydania upominawczego nakazu zapłaty, jeżeli

pozew w sprawie podlegającej rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym nie

został sporządzony na urzędowym formularzu. Zarazem trzeba wyraźnie podkreślić,

że w omawianym wypadku nie ma żadnego znaczenia fakt, że powód zażądał w

pozwie wydania nakazu w postępowaniu upominawczym, jeżeli jednocześnie nie

zachował wymagań formalnych pozwu, nie może on bowiem, składając wniosek o

wydanie takiego nakazu, omijać przepisów o postępowaniu uproszczonym, które

ma charakter obligatoryjny, niezależny od woli stron. Z tych względów, w niniejszej

sprawie, w ramach rozpoznawanego zażalenia, Sąd Okręgowy nie może rozważać,

czy nierozpoznanie wniosku powoda o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu

upominawczym stanowi przeszkodę do wdrożenia postępowania uproszczonego i

stosowania art. 5052 k.p.c.