Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 51/06 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses retrial request for execution proceedings ended by a ruling on costs.

Numero d'incarto III CZP 51/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed a retrial request filed by a debtor against a final order rejecting his appeal regarding a bailiff's determination of execution costs. The debtor argued that a Constitutional Court ruling invalidating the underlying cost statute should allow a retrial under Article 4011 of the Civil Procedure Code. The court held that Article 399 § 2 of the Civil Procedure Code applies only to proceedings concluded by a substantive ruling, not to ancillary rulings on costs.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 399 § 2 k.p.c.; Art. 4011 k.p.c. A retrial is not permissible when proceedings end with a ruling on execution costs, as such a ruling does not constitute a substantive decision concluding the main proceedings.

Parole chiave

Generato dall'IA
retrial request execution proceedings ruling on costs substantive ruling Civil Procedure Code ancillary proceedings final order

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 399 § 2 k.p.c.
"Czy w świetle art. 399 § 2 k.p.c. dopuszczalne jest złożenie skargi o
Art. 4011 k.p.c.
Wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 4011 k.p.c. nie
Art. 399 § 1 k.p.c.
W art. 399 § 1 k.p.c. jest mowa tylko o postępowaniu
Art. 359 § 2 k.p.c.
Ustawa nowelizacyjna wprowadziła także art. 359 § 2, w myśl którego
Art. 403 § 4 k.p.c.
podstawie określonej w art. 403 § 4 k.p.c.
Art. 416 § 1 k.p.c.
Ponadto wprowadzono art. 4161, stanowiący, że w sprawie zakończonej
Art. 13 § 2 k.p.c.
399 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art.
art. 399 § 2 k.p.c
"Czy w świetle art. 399 § 2 k.p.c.
art. 4011 k.p.c
Wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 4011 k.p.c.
art. 399 k.p.c
Pierwotne brzmienie art. 399 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
P 6/01 (OTK-A 2005, nr 5, poz. 50)
III PR 22/65, OSPiKA 1966, nr 7-8, poz. 174
III PZP 16/66, OSNCP 1966, nr 12, poz. 205
I CZ 30/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 34

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06

Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

Sędzia SN Zbigniew Strus

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi dłużnika Sylwestra B. – właściciela firmy

Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Montażowego Budownictwa "P." o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w

Katowicach z dnia 18 listopada 2003 r. wydanego w sprawie egzekucyjnej,

dotyczącym skargi dłużnika na czynności komornika przy Sądzie Rejonowym w T.,

podjęte w sprawie toczącej się z wniosku wierzyciela Przedsiębiorstwa UsługowoHandlowego "M.", sp. z o.o. w G., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 4 sierpnia 2006 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 9

marca 2006 r.:

"Czy w świetle art. 399 § 2 k.p.c. dopuszczalne jest złożenie skargi o

wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem nie

rozstrzygającym co do istoty sprawy, a w szczególności postanowieniem wydanym

w następstwie rozpoznania skargi na czynności komornika?"

podjął uchwałę:

Wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 4011 k.p.c. nie

jest dopuszczalne w razie zakończenia go postanowieniem wydanym po

rozpoznaniu zażalenia na postanowienie oddalające skargę na czynność

komornika dotyczącą ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało w związku ze

skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem,

oddalającym zażalenie dłużnika na postanowienie Sądu pierwszej instancji, którym

oddalona została skarga na czynność komornika sądowego, polegająca na

ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę skargi o

wznowienie postępowania, określoną w art. 4011 k.p.c., dłużnik wskazał

okoliczność, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 maja 2005 r., P

6/01 (OTK-A 2005, nr 5, poz. 50) art. 49 zdanie drugie ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 123, poz. 882 ze zm.), na

podstawie którego Sąd Okręgowy wydał postanowienie zaskarżone skargą o

wznowienie postępowania, został uznany za niezgodny z Konstytucją. Sąd

Okręgowy podniósł, że art. 399 § 2 k.p.c. budzi wątpliwości, czy możliwość

wznowienia postępowania na podstawie określonej w art. 401 1 k.p.c. dotyczy tylko

postępowania zakończonego postanowieniem rozstrzygającym sprawę

merytorycznie, czy także postępowania zakończonego postanowieniem o innym

charakterze.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione przez Sąd Okręgowy zagadnienie prawne zostało

sformułowane zbyt szeroko, dotyczy bowiem dopuszczalności wznowienia

postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem nierozstrzygającym co do

istoty sprawy, w szczególności postanowieniem wydanym po rozpoznaniu skargi na

czynności komornika. Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy

następuje jednakże tylko w takim zakresie, w jakim jest niezbędne dla

rozstrzygnięcia sprawy, w sprawie zaś chodzi w rzeczywistości o dopuszczalność

skargi o wznowienie postępowania od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji, wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu

pierwszej instancji, oddalające skargę na czynności komornika w postaci

postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego. Do tej zatem

kwestii będą ograniczone rozważania.

Przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. Nr 13, poz. 98 – dalej: „ustawa nowelizująca”), która dodała

art. 399 § 2 k.p.c., nie było wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania nie

była dopuszczalna od orzeczenia rozstrzygającego o kosztach postępowania

(rozpoznawczego i egzekucyjnego), a także od postanowienia wydanego w

postępowaniu egzekucyjnym. Pierwotne brzmienie art. 399 k.p.c. przesądzało, że

wznowienie postępowania mogło nastąpić w razie zakończenia go prawomocnym

wyrokiem. Dopuszczalne było również wznowienie postępowania w razie

zakończenia go prawomocnym nakazem zapłaty (art. 494 § 2 i art. 504 § 2 k.p.c.), a

w postępowaniu nieprocesowym – prawomocnym postanowieniem orzekającym co

do istoty sprawy (art. 399 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 524 k.p.c.). Ogólnie

rzecz ujmując, kodeks postępowania cywilnego dopuszczał skargę o wznowienie

postępowania tylko od prawomocnych kończących postępowanie orzeczeń

wydanych co do istoty sprawy (merytorycznych). Zasada ta nie zmieniła się po

wejściu w życie Konstytucji, której art. 190 ust. 4 przewidywał wznowienie

postępowania jako skutek orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności

aktu normatywnego, stanowiącego podstawę wydania prawomocnego orzeczenia

sądowego, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Artykuł 401 1 k.p.c.

kreował podstawę wznowienia nawiązującą do art. 190 ust. 4 Konstytucji, ale tylko

w zakresie orzeczeń co do istoty sprawy, określonych w art. 399 k.p.c.

Dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania jedynie od prawomocnych

orzeczeń co do istoty sprawy przesądzała, że skarga taka nie mogła być wniesiona

od postanowienia rozstrzygającego o kosztach procesu.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie jednoznacznie przyjmowano także,

że skarga o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalna w postępowaniu

egzekucyjnym, służy bowiem od orzeczeń korzystających z powagi rzeczy

osądzonej, a takiego przymiotu postanowienia wydane w postępowaniu

egzekucyjnym nie mają (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19

września 1938 r., C. II. 206/38, OSP 1939, poz. 85, z dnia 21 sierpnia 1947 r., C. I.

305/46, "Państwo i Prawo" 1948, nr 4, s. 98-99, z dnia 13 marca 1998 r., I CKN

760/97, nie publ., z dnia 31 marca 1999 r., I CKN 15/99, OSNC 1999, nr 9, poz. 164

lub z dnia 21 lipca 1999 r., II CKN 537/99, nie publ.).

Pod rządem art. 399 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w

życie ustawy nowelizującej nie było zatem możliwości wznowienia postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem sądu w przedmiocie kosztów

postępowania egzekucyjnego, także w sytuacji, w której podstawą wznowienia były

okoliczności określone w art. 4011 k.p.c.

Artykuł 4011 k.p.c. został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., SK 1/04 (OTK-A Zb.Urz.

2004, nr 9, poz. 96). Za niezgodne z Konstytucją uznał Trybunał ograniczenie

wznowienia postępowania, w sytuacji określonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji tylko

do postępowań zakończonych prawomocnym wyrokiem i pozostawienie poza tą

regulacją postępowań zakończonych prawomocnym postanowieniem kończącym

postępowanie. Ustawa nowelizująca, uwzględniając orzeczenie Trybunału

Konstytucyjnego, wprowadziła stosowne zmiany w kodeksie postępowania

cywilnego. Dodany został art. 399 § 2, zgodnie z którym na podstawie określonej w

art. 4011 postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go

postanowieniem, a w art. 4011 pojęcie „wyrok” zastąpiono pojęciem „orzeczenie”.

Ponadto wprowadzono art. 4161, stanowiący, że w sprawie zakończonej

prawomocnym wyrokiem mogą być uchylane – przy odpowiednim stosowaniu

przepisów o wznowieniu postępowania – postanowienia niekończące postępowania

w sprawie, jeśli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez

Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową

międzynarodową lub ustawą. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 403 § 4, można też

żądać wznowienia postępowania, jeżeli na treść wyroku miało wpływ niekończące

postępowania postanowienie, uchylone następnie lub zmienione zgodnie z

art. 4161. Ustawa nowelizacyjna wprowadziła także art. 359 § 2, w myśl którego

postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być zmieniane lub

uchylane, gdy zostały wydane na podstawie aktu normatywnego, uznanego przez

Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową

międzynarodową lub ustawą.

Postanowienie, o jakim mowa w sprawie, nie może być uchylone lub

zmienione na podstawie art. 4161 k.p.c., nie zostało bowiem wydane przed

wydaniem wyroku, co zresztą w postępowaniu egzekucyjnym w ogóle nie jest

możliwe. Z tego względu nie może być mowy o wznowieniu postępowania na

podstawie określonej w art. 403 § 4 k.p.c.

Pozostaje zatem do wyjaśnienia, czy art. 399 § 2 k.p.c., mówiąc o

dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem, ma na

względzie każde postępowanie, czy jedynie postępowanie w sprawie, a więc czy

chodzi o sprawę jako pewną całość poddaną pod osąd, zakończoną

postanowieniem merytorycznym, czy też także o związane z nią postępowania

uboczne, wpadkowe, zakończone rozstrzygającym je postanowieniem, niebędącym

jednak postanowieniem co do istoty sprawy.

W literaturze dotyczącej wykładni art. 399 § 2 k.p.c. dominuje stanowisko, że

przepis ten odnosi się tylko do wypadków zakończenia prawomocnym

postanowieniem postępowania w sprawie, a nie jakiegokolwiek postępowania.

Chodzi o merytoryczne postępowanie zakończone postanowieniem, np.

postanowieniem o odrzuceniu pozwu, umorzeniu postępowania lub odrzuceniu

apelacji. Stanowisko to należy podzielić, przemawiają bowiem za nim istotne

argumenty. Przede wszystkim, art. 399 § 2 k.p.c. nie może być odczytywany w

oderwaniu od § 1, skoro treść § 2 wyraźnie, przez użycie słowa „również”,

nawiązuje do § 1. W art. 399 § 1 k.p.c. jest mowa tylko o postępowaniu

zakończonym wyrokiem, niewątpliwie rozstrzygającym co do istoty sprawy, taki

charakter musi mieć więc również postanowienie, o jakim mowa w § 2.

Niezależnie od tego trzeba mieć na względzie, że art. 399 § 2 k.p.c. został

wprowadzony jednocześnie z art. 359 § 2, art. 403 § 4 i art. 416 1 k.p.c. Zestawienie

tych przepisów wyraźnie wskazuje, że wolą ustawodawcy było zachowanie

istniejącego w postępowaniu cywilnym (por. art. 394 k.p.c.) podziału na

postanowienia kończące postępowanie w sprawie i postanowienia niemające

takiego charakteru; tych pierwszych dotyczy art. 399 § 2 k.p.c., a pozostałych – art.

359 § 2, art. 403 § 4 i art. 4161 k.p.c.

Postanowienie rozstrzygające o kosztach postępowania nie jest

postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, choćby nawet było ostatnim,

jakie w sprawie wydano. Rozstrzyga ono jedynie kwestię uboczną, akcesoryjną

względem postępowania co do istoty sprawy, nie odnosząc się w ogóle do

rozstrzygnięcia sporu określonego treścią pozwu lub wniosku w postępowaniu

nieprocesowym. Jego treścią jest załatwienie między stronami sprawy kosztów

powstałych w toku postępowania, niezależnie od tego, czy jest to postępowanie

rozpoznawcze, czy egzekucyjne. Stanowisko takie ugruntowane jest zarówno w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie postępowania cywilnego (por.

np. postanowienie z dnia 24 listopada 1965 r., III PR 22/65, OSPiKA 1966, nr 7-8,

poz. 174, uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 26 czerwca 1966 r., III PZP 16/66,

OSNCP 1966, nr 12, poz. 205, postanowienie z dnia 20 grudnia 1996 r., I CZ 30/96,

OSNC 1997, nr 3, poz. 34).

Powyższe argumenty przemawiają za udzieleniem negatywnej odpowiedzi na

przedstawione zagadnienie prawne. W tej sytuacji nie jest konieczne rozstrzyganie,

czy art. 399 § 2 k.p.c., przez odesłanie z art. 13 § 2 k.p.c., ma zastosowanie w

postępowaniu egzekucyjnym. (...)

Wobec powyższego orzeczono, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).