Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 51/03 Generato dall'IA

Polish Supreme Court dismisses appeal; administrative dismissal does not open civil court path for damages.

Numero d'incarto III CZP 51/03
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal regarding the inadmissibility of a civil lawsuit for damages. The lower court rejected the claim because the administrative authority had previously dismissed a similar request, arguing this constituted a final negative resolution. The court held that under Article 160 of the Code of Civil Procedure, such an administrative dismissal does not trigger the statutory requirement to file a civil suit within a specific period.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 160 § 1, 5 k.p.a.; A decision to dismiss an administrative proceeding for compensation does not open the path to a civil court action, as the legislative intent prevents circumventing the strict time limits for filing such claims.

Parole chiave

Generato dall'IA
administrative dismissal civil court path compensation claim procedural inadmissibility Code of Civil Procedure time limit double recovery

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 160 § 1 k.p.a.
wszczętego na wniosek o którym mowa w art. 160 § 1 k.p.a., w oparciu o art.
Art. 160 § 5 k.p.a.
wniesionego na podstawie art. 160 § 5 k.p.a., wyrokiem Sądu Rejonowego dla
Art. 105 § 1 k.p.a.
już negatywnie rozstrzygnięte decyzją z dnia 10 marca 1998 r. (art. 105 § 1 k.p.a.)
Art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.
sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), która
art. 160 § 1 k.p
wszczętego na wniosek o którym mowa w art. 160 § 1 k.p.a., w oparciu o art.
art. 160 § 5 k.p
wniesionego na podstawie art. 160 § 5 k.p.a., wyrokiem Sądu Rejonowego dla
art. 105 § 1 k.p
już negatywnie rozstrzygnięte decyzją z dnia 10 marca 1998 r. (art. 105 § 1 k.p.a.)
art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c
sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), która
art. 397 § 2 k.p.c
390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.
art. 160 § 4 k.p
wszczętego na wniosek o którym mowa w art. 160 § 1 k.p.a., w oparciu o art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV SA 251/88
maja 1988 r., IV SA 251/88, ONSA 1989, nr 1, poz.
OPS 19/99
Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., OPS 19/99, ONSA 2000, nr 3,
II SA/Kr 515/01
2001 r., II SA/Kr 515/01 (ONSA 2002, nr 4, poz.
V CK 252/02
i ostatnio – z dnia 11 października 2002 r., V CK 252/02, "Izba

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 21 sierpnia 2003 r., III CZP 51/03

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alicji K. przeciwko Gminie K. o

zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 21

sierpnia

2003

r.,

przy

udziale

prokuratora

Prokuratury

Krajowej

Piotra

Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Krakowie postanowieniem z dnia 14 marca 2003 r.:

"Czy

umorzenie

postępowania

administracyjnego

o

odszkodowanie,

wszczętego na wniosek o którym mowa w art. 160 § 1 k.p.a., w oparciu o art. 105 §

tego

kodeksu

z

uzasadnieniem,

że

kwestia

zasadności

roszczenia

odszkodowawczego została już negatywnie rozstrzygnięta decyzją administracyjną

poprzedzającą wcześniejszy proces sądowy o odszkodowanie otwiera w świetle art.

160 § 5 tej ustawy drogę do dochodzenia przed sądem powszechnym roszczenia o

naprawienie szkody powstałej według twierdzeń strony powodowej po upływie

okresu objętego poprzednim procesem odszkodowawczym ?"

podjął uchwałę:

Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o

odszkodowanie przewidziane w art. 160 § 1 k.p.a. nie otwiera drogi sądowej

(art. 160 § 5 k.p.a.).

Uzasadnienie

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 1 lipca 1996 r. udzielone zostało

pozwolenie na zmianę konstrukcji dachu domu sąsiada powódki, ale decyzją z dnia

12 listopada 1996 r. Wojewoda K. stwierdził nieważność tej decyzji. Powódka,

twierdząc,

że

na

skutek

wydania

nieważnej

decyzji

utraciła

możliwość

wynajmowania mieszkania w należącym do niej domu w okresie od lipca 1997 r. do

września 1998 r., wniosła o przyznanie jej odszkodowania odpowiadającego

wysokości czynszu najmu za ten okres. Decyzją z dnia 10 marca 1998 r. Wojewoda

K. odmówił przyznania tego odszkodowania, jednakże w wyniku powództwa

wniesionego na podstawie art. 160 § 5 k.p.a., wyrokiem Sądu Rejonowego dla

Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2000 r., odszkodowanie to zostało

zasądzone od Gminy K. Powódka wystąpiła z kolejnym pozwem, w którym domaga

się zasądzenia od Gminy K. na jej rzecz dalszego odszkodowania, obejmującego

okres od października 1998 r. do kwietnia 2000 r. W toku rozpoznawania sprawy

Wojewoda M. decyzją z dnia 30 września 2002 r. umorzył postępowanie

administracyjne wszczęte na skutek wniosku powódki o przyznanie jej tego

odszkodowania, ponieważ uznał, że roszczenie odszkodowawcze powódki zostało

już negatywnie rozstrzygnięte decyzją z dnia 10 marca 1998 r. (art. 105 § 1 k.p.a.)

W tych okolicznościach Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie

postanowieniem z dnia 16 grudnia 2002 r. odrzucił pozew, stwierdzając, że w

sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), która

nie uległa otwarciu wobec niewydania merytorycznej decyzji administracyjnej w

przedmiocie przyznania powódce żądanego przez nią odszkodowania (art. 160 § 5

k.p.a.). Przy rozpoznawaniu zażalenia powódki na wymienione postanowienie Sąd

Okręgowy w Krakowie powziął poważne wątpliwości, które ujął w przytoczonym w

sentencji zagadnieniu prawnym, przedstawionym Sądowi Najwyższemu do

rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygane zagadnienie prawne powstało w sprawie, w której powódka

dochodzi odszkodowania przewidzianego w art. 160 § 1 k.p.a. Stosownie do art.

160 § 4 k.p.a., o odszkodowaniu tym orzeka organ administracji publicznej

określony w powołanym przepisie, a w myśl art. 160 § 5 k.p.a. strona

niezadowolona z odszkodowania przyznanego jej przez organ administracji może w

terminie trzydziestu dni od doręczenia jej decyzji w tej sprawie wnieść powództwo

do

sądu

powszechnego.

Przesłanka

wyczerpania

drogi

postępowania

administracyjnego jest wyczerpana także wtedy, gdy strona poszkodowana zwróci

się do organu administracji o odszkodowanie, a organ wyda decyzję odmowną;

milczenia organu nie można zaś traktować jako równoznacznego ze spełnieniem

powyższej przesłanki (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1988 r.,

IV CZ 111/88, OSP 1990, nr 1-3, poz. 187), jakkolwiek reprezentowane było

stanowisko, że w razie niewyczerpania drogi postępowania administracyjnego

powództwo było przedwczesne i z tego względu podlegało oddaleniu (zob. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 1981 r., IV CR 260/81, OSPiKA 1982, nr

5-6, poz. 69), należy przyjąć za utrwalony, tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie

pogląd, że w tej sytuacji zachodzi tzw. czasowa niedopuszczalność drogi sądowej

(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: powołane wyżej postanowienie z dnia

30 sierpnia 1988 r. i ostatnio – z dnia 11 października 2002 r., V CK 252/02, "Izba

Cywilna " 2003, nr 7-8, s. 47).

Drogę sądową o odszkodowanie dochodzone przez powódkę w sprawie, w

której

powstało

przedstawione

zagadnienie

prawne,

otwierałaby

decyzja

administracyjna odmawiająca jego przyznania lub przyznająca je w wysokości

niezadowalającej powódkę. Wbrew stanowisku Wojewody M., wyrażonemu w jego

decyzji z dnia 30 września 2002 r., decyzją taką niewątpliwie nie jest decyzja

Wojewody K. z dnia 10 marca 1998 r. Wprawdzie decyzja ta dotyczyła

odszkodowania, którego powódka dochodziła, tak jak i dochodzi odszkodowania w

obecnie rozpoznawanej sprawie, ze względu na szkodę doznaną na skutek

wydania przez Prezydenta Miasta K. nieważnej decyzji z dnia 1 lipca 1996 r., ale

dotyczyła ona odszkodowania za szkodę poniesioną przez powódkę na skutek

utraty możliwości wynajmowania mieszkania w okresie od lipca 1997 r. do września

1988 r. Obecnie powódka dochodzi odszkodowania za inną szkodę, a mianowicie

za szkodę obejmującą okres od października 1998 r. do kwietnia 2000 r.

Decyzją, która otwierałaby drogę sądową w sprawie o obecnie dochodzone

przez powódkę odszkodowanie, nie jest też decyzja Wojewody K. z dnia 30

września 2002 r. o umorzeniu, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania

administracyjnego wszczętego na skutek wniosku powódki o przyznanie jej tego

odszkodowania. Decyzja o umorzeniu postępowania wydana z powołaniem się na

art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że organ administracji prowadzący postępowanie uznał,

iż ze względu na określoną przyczynę stało się ono bezprzedmiotowe i nie ma

podstawy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do jej

istoty w całości lub w części (art. 104 k.p.a.). W decyzji o umorzeniu postępowania,

wydanej w sprawie o odszkodowanie przewidziane w art. 160 § 1 k.p.a., organ

administracji nie zajmuje stanowiska co do zasadności całości lub w części żądania

strony domagającej się odszkodowania,

ale stwierdza bezprzedmiotowość

postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania. W razie wydania takiej

decyzji nie może więc w ogóle wchodzić więc w grę „niezadowolenie strony z

przyznanego jej odszkodowania” w rozumieniu art. 160 § 5 k.p.a., gdyż decyzją tą

organ

administracji

odszkodowania,

nie

lecz

–

odmówił

ze

przyznania

względu

na

stronie

żądanego

określoną

przyczynę

przez nią

–

uznał

przeprowadzenie postępowania w sprawie o przyznania tego odszkodowania za

bezprzedmiotowe.

Literalna wykładnia art. 160 § 5 k.p.a. prowadzi do wniosku, że decyzją

administracyjną, która otwiera drogę sądowa do dochodzenia odszkodowania

przewidzianego w art. 160 § 1 k.p.a., jest tylko decyzja merytoryczna odmawiająca

przyznania tego odszkodowania w całości lub w części, a nie jest nią decyzja o

umorzeniu postępowania o przyznanie tego odszkodowania (art. 105 § 1 k.p.a.) z

powodu – bez względu na przyczynę – bezprzedmiotowości tego postępowania.

Rozwiązanie to nie stanowi zamknięcia przez ustawę drogi sądowej dochodzenia

naruszonego prawa (art. 77 ust. 2 Konstytucji) ani nie pozbawia strony prawa do

rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art.

45 ust. 1 Konstytucji), jednolicie przyjmuje się bowiem, że decyzja umarzająca na

podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie przyznania

odszkodowania przewidzianego w art. 160 § 1 k.p.a., w przeciwieństwie do decyzji

rozstrzygającej o żądaniu strony przyznania jej tego odszkodowania, otwierającej

drogę sądową w tej sprawie (art. 160 § 5 k.p.a.), podlega zaskarżeniu w

administracyjnym

toku

instancji,

a

następnie

do

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6

maja 1988 r., IV SA 251/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 8 oraz uchwały Naczelnego

Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., OPS 19/99, ONSA 2000, nr 3,

poz. 95 i z dnia 23 października 2000 r., OPS 19/99, ONSA 2001, nr 2, poz. 59).

Jeżeli

ustawodawca

uznaje

decyzję

o

umorzeniu

postępowania

administracyjnego za wystarczającą do otwarcia drogi sądowej w sprawie, której

rozpoznanie może odbywać się dwuetapowo, tj. w postępowaniu administracyjnym

a następnie przed sądem powszechnym, to wyraźnie wskazuje taką możliwość w

odpowiednim przepisie. Na przykład art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. –

Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086

ze zm.) stanowi, że w wypadku wskazanym w art. 34 ust. 1 tej ustawy właściwy

organ umarza postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości i z

urzędu przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi. Na tle art. 38 ust. 1

nieobowiązującej już ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz.U.

Nr 38, poz. 230 ze zm.) Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 17 sierpnia

2001 r., II SA/Kr 515/01 (ONSA 2002, nr 4, poz. 150), odwołując się do wykładni

systemowej stwierdził, że decyzja administracyjna umarzająca postępowanie w

sprawie o przywrócenie stosunków wodnych z powodu jego bezprzedmiotowości

(art. 105 § 1 k.p.a.) podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, a

następnie do Naczelnego Sadu Administracyjnego, nie otwiera natomiast drogi do

dochodzenia

roszczeń

w postępowaniu

sądowym.

Także

więc

wykładnia

systemowa art. 160 § 5 k.p.a. przemawia za poglądem, że decyzją, o której mowa

w tym przepisie, nie jest decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w

sprawie o odszkodowanie przewidziane w art. 160 § 1 k.p.a.

Przyjęcie, że także decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w

sprawie przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 160 § 1 k.p.a. otwiera

drogę sądową w tej sprawie oznaczałoby, iż w razie wydania takiej decyzji stronie

przysługiwałyby niejako „konkurencyjne” środki prawne – możliwość zaskarżenia

decyzji w administracyjnym toku instancji, a następnie do Naczelnego Sądu

Administracyjnego, i wytoczenie powództwa. W systemie prawa polskiego sytuacja

taka jest w zasadzie niedopuszczalna; jej dopuszczalność musiałaby wynikać z

wyraźnego przepisu prawa.

Należy

zauważyć,

że

gdyby

decyzja

o

umorzeniu

postępowania

administracyjnego w sprawie przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 160

§ 1 k.p.a. otwierała drogę sądową w tej sprawie, strona mogłaby łatwo „obejść”

obowiązek dochowania przewidzianego w art. 160 § 5 k.p.a. terminu zawitego do

wniesienia powództwa, wystarczyłoby bowiem, żeby po upływie tego terminu strona

ponownie wystąpiła do organu administracji publicznej z żądaniem przyznania

odszkodowania i po wydaniu przez ten organ decyzji o umorzeniu postępowania

(wobec rozstrzygnięcia sprawy wcześniej wydaną decyzją), wniosła powództwo z

zachowaniem terminu, ale liczonego od dnia doręczenia decyzji o umorzeniu

postępowania. Oczywiście intencją ustawodawcy nie było tworzenie takiej

możliwości.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak wyżej.