Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 51/00 Generato dall'IA

Appeal is allowed on manager's report approval in non-procedural co-ownership disputes under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto III CZP 51/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that an appeal is permissible against a court order approving or rejecting a property manager's report in non-procedural co-ownership disputes. The parties argued whether such orders constitute final judgments subject to appeal under Article 518 of the Civil Procedure Code. The court distinguished these disputes from enforcement proceedings, emphasizing that co-ownership conflicts require full appellate review to protect private rights.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 611 i nast. w związku z art. 13 § 1 k.p.c.; Art. 937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c.; Art. 518 zdanie pierwsze k.p.c.: In non-procedural proceedings regarding co-ownership management, orders approving or rejecting a manager's report are final judgments subject to appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
non-procedural proceedings co-ownership management property manager report appeal admissibility civil procedure code final judgment enforcement proceedings

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 611 i nast. w związku z art. 13 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 611 i nast. w związku z art. 13 § 1 k.p.c., sprawy dotyczące
Art. 937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c.
wydanego na podstawie art. 937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c., przysługuje
Art. 518 zdanie pierwsze k.p.c.
jest postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy w rozumieniu art. 518
Art. 34 dekretu z dnia 18 lipca 1945 r.
zgodnie z art. 34 tego dekretu (według tekstu pierwotnego), na postanowienia sądu
Art. 8 ust. 3 dekretu z dnia 8 listopada 1946 r.
przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Dz.U. Nr 35, poz. 230 ze zm., art. 80 ust. 2 ustawy
art. 390 § 1 k.p.c
art. 937 § 2 k.p.c
sprawozdania zarządcy wydane w trybie art. 937 § 2 k.p.c.
art. 615 k.p.c
937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c., przysługuje
art. 13 § 1 k.p.c
w związku z art. 13 § 1 k.p.c., sprawy dotyczące
art. 636 k.p.c
zabezpieczenia spadku (art. 636 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 83/69
listopada 1969 r., III CZP 83/69, OSNCP 1970, nr 6, poz.
III CRN 40/86
Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1986 r., III CRN 40/86, OSNCP 1987, nr 7,
III CZP 30/99
III CZP 25/99
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 września 1999 r., III CZP 25/99

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 51/00

Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Gudowski (sprawozdawca)

Sędzia SN Mirosława Wysocka, Sędzia SA Andrzej Niedużak

Sąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn w sprawie z wniosku Haliny W. z udziałem Ireny W. o ustanowienie

zarządcy nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 31

stycznia 2001 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Katowicach postanowieniem z dnia 10 listopada 2000 r., do rozstrzygnięcia w trybie

art. 390 § 1 k.p.c.:

„Czy postanowienie zatwierdzające lub odmawiające zatwierdzenia

sprawozdania zarządcy wydane w trybie art. 937 § 2 k.p.c. w związku z art. 615

k.p.c. jest postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy w rozumieniu art. 518

zdanie pierwsze k.p.c., od którego przysługuje apelacja ?”

podjął następującą uchwałę:

Od postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania zarządcy,

wydanego na podstawie art. 937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c., przysługuje

apelacja.

Uzasadnienie

Rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni Haliny W. na postanowienie Sądu

Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 7 września 2000 r., odmawiające

sporządzenia i doręczenia uzasadnienia postanowienia tego Sądu z dnia 22

sierpnia 2000 r., zatwierdzającego sprawozdania zarządcy za trzeci i czwarty

kwartał 1999 r., Sąd Okręgowy w Katowicach powziął poważne wątpliwości prawne,

którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia

zagadnieniu prawnym, przytoczonym na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 611 i nast. w związku z art. 13 § 1 k.p.c., sprawy dotyczące

zarządu związanego ze współwłasnością i użytkowaniem podlegają rozpoznaniu

w postępowaniu nieprocesowym. Wiele tych spraw dotyczy wyznaczenia zarządcy

oraz sprawowania zarządu, jednak ze względu na fakt, że status zarządcy i jego

czynności są normowane przepisami kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji

z nieruchomości (art. 921 i nast.), ustawodawca postanowił odesłać do ich

odpowiedniego stosowania (art. 615), nie dublując poszczególnych regulacji

i unikając tym samym zbędnych, niekorzystnych dla systematyki kodeksu

powtórzeń. Podobnie uczynił w wypadku zarządu tymczasowego w ramach

zabezpieczenia spadku (art. 636 k.p.c. w związku z § 9 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu

postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza, Dz.U.

Nr 92, poz. 411) oraz w wypadku zarządu spadkiem nie objętym (art. 667 § 2

zdanie drugie k.p.c.). W ten sposób doszło do normatywnego ujednolicenia

instytucji zarządu, regulowanej w okresie poprzedzającym uchwalenie kodeksu

postępowania cywilnego z 1964 r. kilkoma odrębnymi aktami prawnymi (art. 772802 d.k.p.c. według tekstu jednolitego z 1950 r., art. 7, 21 oraz 82-84 dekretu z dnia

8 listopada 1946 r. o postępowaniu spadkowym, Dz.U. Nr 63, poz. 346 ze zm., a

także art. 2-16 dekretu z dnia 8 listopada 1946 r. o postępowaniu niespornym

z zakresu prawa rzeczowego, Dz.U. Nr 63, poz. 345 ze zm.).

U podłoża zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia

w niniejszej sprawie leży pytanie, czy zawarte w art. 615 k.p.c. odesłanie do

stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym obejmuje wszystkie kwestie

procesowe związane z wyznaczeniem zarządcy i sprawowaniem zarządu,

a w szczególności, czy i w jakim zakresie dotyczy także zaskarżania orzeczeń.

Odpowiedź na to pytanie ma, oczywiście, bardzo doniosłe znaczenie, gdyż systemy

środków odwoławczych w postępowaniu nieprocesowym i w postępowaniu

egzekucyjnym znacznie się różnią. W postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z art.

518 k.p.c., od postanowień orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja,

a na pozostałe – w wypadkach wskazanych w ustawie – zażalenie, natomiast

w postępowaniu egzekucyjnym jedynym środkiem odwoławczym od postanowień

sądu jest zażalenie, które przysługuje tylko w wypadkach wskazanych w ustawie

lub gdy postanowienie sądu kończy postępowanie egzekucyjne (art. 767 § 3

w związku z art. 394 § 1 k.p.c.; por. też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28

listopada 1969 r., III CZP 83/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 105 oraz postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1986 r., III CRN 40/86, OSNCP 1987, nr 7,

poz. 102).

Nie ulega wątpliwości, że postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia

sprawozdania zarządcy nieruchomością wspólną jest orzeczeniem co do istoty

sprawy, rozstrzyga bowiem w sposób merytoryczny i stanowczy – między

współwłaścicielami – kwestię materialnoprawną z zakresu współwłasności rzeczy

(por. też uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2000 r., III

CZP 30/99, OSNC 2000, nr 6, poz. 106). Gdyby uznać, że odesłanie przewidziane

w art. 615 k.p.c. obejmuje środki odwoławcze, czy – szerzej – środki zaskarżenia

przysługujące w postępowaniu egzekucyjnym, to należałoby dojść do wniosku, że

wymienione postanowienie jest niezaskarżalne, bo przepisy normujące tok

egzekucji z nieruchomości nie przewidują w tym zakresie zażalenia ani innego

środka zaskarżenia. Wniosek taki jest jednak nie do przyjęcia już tylko z tej

przyczyny, że dostarcza rozwiązania, które pozostaje w kolizji z konstytucyjną

zasadą dwuinstancyjności postępowania, wymagającą istnienia środka zaskarżenia

od każdego orzeczenia wydanego w postępowaniu w pierwszej instancji, które

rozstrzyga sprawę merytorycznie (lub kończy ją postanowieniem formalnym) (art.

176 ust. 1 w związku z art. 78 Konstytucji; por. też uzasadnienie postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., I CZ 97/00, OSNC 2001, nr 3,

poz. 45).

Konieczne jest zatem inne podejście do analizowanego zagadnienia

prawnego. Punktem odniesienia może być rozumowanie przeprowadzone przez

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 września 1999 r., III CZP 25/99

(OSNC 2000, nr 3, poz. 45), w której trafnie wskazano, że przepis art. 518 k.p.c.,

mimo braku w jego treści stosownych zastrzeżeń, nie normuje sposobu zaskarżania

postanowień wydawanych w postępowaniu nieprocesowym w sposób kompleksowy

i jednolity, albowiem w kodeksie postępowania cywilnego – w księdze drugiej części

pierwszej – są przepisy regulujące tę kwestię samodzielnie. Chodzi o przepisy art.

551 § 2, art. 5861, 612 § 2, art. 635 § 6 i art. 648 § 2, w myśl których na

postanowienia co do istoty sprawy przysługuje nie apelacja, lecz zażalenie. Zresztą

także wśród przepisów pozakodeksowych znaleźć można takie wypadki (np. art. 27

§ 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Dz.U. Nr 35, poz. 230 ze zm., art. 80 ust. 2 ustawy

z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jedn.

tekst: Dz.U. z 2000 r., Nr 47, poz. 544, albo art. 61 ust. 3 i art. 72 ust. 3 ustawy

z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików

województw, Dz.U. Nr 95, poz. 602 ze zm.). Płynie stąd wniosek, że skoro wyjątki

w określeniu środka zaskarżenia na postanowienia co do istoty sprawy wydawane

w postępowaniu nieprocesowym wynikają z przepisów ulokowanych poza

kodeksem postępowania cywilnego, to tym bardziej mogą wynikać z przepisów tego

kodeksu, do których odpowiedniego stosowania ustawodawca odsyła – w tym

wypadku do przepisów o egzekucji z nieruchomości.

Można więc, wracając na grunt rozstrzyganego zagadnienia, postawić tezę, że

w sytuacji, gdy w sprawach dotyczących wyznaczenia zarządcy oraz sprawowania

zarządu, o których mowa w art. 615 k.p.c., przepisy regulujące tok egzekucji

z nieruchomości przewidują zażalenie na postanowienie sądu o charakterze

merytorycznym, to ten właśnie środek odwoławczy będzie – na zasadzie wyjątku od

reguły określonej w art. 518 k.p.c. – środkiem właściwym. W konsekwencji,

zażalenie – a nie apelacja – przysługuje na postanowienie w przedmiocie zmiany

osoby zarządcy (art. 931 § 2 i 3 oraz art. 932 w związku z art. 615 k.p.c.; por. też

powołaną uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1999 r.), w przedmiocie

pozbawienia współwłaściciela lub użytkownika możności używania rzeczy (art. 612

§ 2 k.p.c.) oraz w przedmiocie przyznania zarządcy wynagrodzenia oraz zwrotu

wydatków lub pokrywania jego potrzeb własnych i rodziny (art. 939 w związku z art.

615 k.p.c.).

Jeżeli natomiast przepisy o egzekucji z nieruchomości, do których odsyła art.

615 k.p.c., nie przewidują zażalenia na postanowienie co do istoty sprawy,

uczestnikom przysługuje – na zasadach ogólnych określonych w art. 518 k.p.c. –

apelacja. Będzie tak w wypadku postanowień, których przedmiotem jest

np. udzielenie zezwolenia zarządcy na czynności przekraczające zakres zwykłego

zarządu oraz na wydzierżawienie nieruchomości (art. 935 § 3 i art. 936 w związku z

art. 615 i 518 k.p.c.) oraz w występującym w niniejszej sprawie wypadku

postanowień dotyczących zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia sprawozdania

zarządcy (art. 937 § 2 w związku z art. 615 k.p.c.).

Przedstawione wyżej różnice w zakresie zaskarżania orzeczeń sądu, jak też

przesłanki doboru środka zaskarżenia na postanowienie sądu w przedmiocie

zatwierdzenia sprawozdania zarządcy, mają swą genezę w kodeksie postępowania

niespornego – dekrecie z dnia 18 lipca 1945 r. (Dz.U. Nr 27, poz. 169 ze zm.);

zgodnie z art. 34 tego dekretu (według tekstu pierwotnego), na postanowienia sądu

kończące postępowanie przysługiwało zażalenie, z tym że zaskarżenie zażaleniem

postanowienia przedstanowczego było dopuszczalne tylko w wypadkach

przewidzianych w ustawie. Stosownie do art. 8 ust. 3 cytowanego dekretu z dnia

8 listopada 1946 r. o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego,

postanowienie sądu dotyczące „uznania” sprawozdań zarządcy było takim właśnie

postanowieniem przedstanowczym, na które przysługiwało zażalenie.

Po reformie postępowania cywilnego dokonanej ustawą z dnia 20 lipca 1950 r.

o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 38, poz. 349),

w związku z odstąpieniem przez ustawodawcę od podziału postanowień na

stanowcze i przedstanowcze, od postanowienia kończącego postępowanie

niesporne lub samodzielną jego część przysługiwała rewizja, ewentualnie

zażalenie, jeżeli przepis ustawy wyraźnie je przewidywał (art. 34 § 1 i 2 k.p.n.

według tekstu z 1950 r.). W związku z tym, po skreśleniu ustępu 3 w art. 8 dekretu

o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego, przewidującego

zażalenie na postanowienie dotyczące „uznania” sprawozdań zarządcy, właściwym

środkiem zaskarżenia stała się rewizja. Na zasadzie procesowej reminiscencji, ten

sposób zaskarżenia został przeniesiony do kodeksu postępowania cywilnego

z 1964 r. także w odniesieniu do wydanych w postępowaniu nieprocesowym

postanowień dotyczących zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia sprawozdania

zarządcy.

Należy na koniec podkreślić, że istotne różnice w zakresie zaskarżania

orzeczeń sądu w zależności od tego, czy zapadają w postępowaniu

nieprocesowym, czy w toku egzekucji, są w pełni uzasadnione. Postanowienia

wydawane w sprawach zarządu związanego ze współwłasnością i użytkowaniem

rozstrzygają kolizje między współwłaścicielami w ramach stosunku współwłasności,

w związku z czym jakiekolwiek ograniczenia w zakresie dostępu do środków

odwoławczych są w tym wypadku niedopuszczalne, natomiast postanowienia

podejmowane przez organ egzekucyjny mają na celu szybkie i skuteczne

zrealizowanie tytułu wykonawczego, toteż, podobnie jak w całym postępowaniu

egzekucyjnym, w którym interes publiczny jest równie istotny jak interes

prywatnoprawny, zakres ich zaskarżania może być zredukowany. Tak więc fakt, że

wydane przez sąd egzekucyjny w toku egzekucji z nieruchomości postanowienie

dotyczące zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia sprawozdania zarządcy jest

niezaskarżalne, nie może w żaden sposób ważyć na rozstrzygnięciu zagadnienia,

czy i jaki środek zaskarżenia przysługuje na podobne postanowienie sądu wydane

w postępowaniu nieprocesowym w sprawie zawisłej między współwłaścicielami.

Po rozważeniu przedstawionych argumentów Sąd Najwyższy podjął uchwałę

o treści przytoczonej na wstępie.