Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 45/02 Generato dall'IA

Supreme Court rules State Courts must pay execution fees with enforcement orders under enforcement law.

Numero d'incarto III CZP 45/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that State Courts issuing enforcement orders must simultaneously pay the statutory execution fee to the bailiff. The lower court had rejected the State's claim because it argued the new law exempted State entities from such fees. The Court held that the specific exemption clause does not apply to State Courts, and the penalty for non-payment mandates that the fee be paid together with the enforcement order.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 45 ust. 7 u.k.s.egz.; Art. 59 ust. 3 u.k.s.egz.: State Courts acting as creditors are not exempt from paying execution fees and must remit the fee to the bailiff together with the enforcement order.

Parole chiave

Generato dall'IA
State Courts execution fees enforcement orders bailiff payment enforcement law State liability procedural obligation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 45 ust. 7 of the Enforcement Law
„Czy w świetle art. 45 ust.
Art. 59 ust. 3 of the Enforcement Law
„Czy w świetle art. 45 ust. 7 i art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
art. 771 k.p.c
powinno w myśl art. 771 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c
zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 25 lipca 2002 r., III CZP 45/02

Sędzia SN Barbara Myszka (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela Skarbu Państwa – Sądu

Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie na czynność Komornika

Rewiru II przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia

28 stycznia 2002 r. w sprawie przeciwko dłużnikowi Zbigniewowi C. i z dnia 31

stycznia 2002 r. w sprawie przeciwko dłużniczce Monice K., po rozstrzygnięciu w

Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 25 lipca 2002 r., przy udziale

prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 23 maja

2002 r.:

„Czy w świetle art. 45 ust. 7 i art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o

komornikach sądowych i egzekucji (Dz U z 1997 r. Nr 133, poz. 882) w brzmieniu

nadanym ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz U z 2001 r. Nr

130, poz. 1452) – wierzyciel Skarb Państwa – działający przez Sąd – jest

obowiązany do uiszczenia (przekazania) opłaty stosunkowej łącznie (jednocześnie)

z poleceniem komornikowi sądowemu wszczęcia egzekucji?”.

podjął uchwałę:

Przepis art. 45 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) zobowiązuje sąd do

przekazania komornikowi części opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 45

ust. 5 tej ustawy, łącznie z poleceniem egzekucyjnym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 marca 2002 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa

Śródmieścia oddalił skargę wierzyciela Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla

Krakowa-Nowej Huty na czynności Komornika Rewiru II przy Sądzie Rejonowym

dla Krakowa-Śródmieścia, polegające na zarządzeniu zwrotu poleceń

egzekucyjnych z dnia 28 stycznia 2002 r. w sprawie przeciwko dłużnikowi

Zbigniewowi C. i z dnia 31 stycznia 2002 r. w sprawie przeciwko dłużniczce Monice

K. Sąd Rejonowy uznał za uzasadniony zwrot poleceń egzekucyjnych w sytuacji,

w której jednocześnie z nimi wierzyciel-Skarb Państwa – Sąd Rejonowy dla

Krakowa-Nowej Huty nie wniósł opłaty egzekucyjnej. Uzasadnienie dla takiej oceny

stanowi art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i

egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 – dalej "u.k.s.egz.") w brzmieniu ustalonym

ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i

egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz. 1452).

Rozpoznając zażalenie wierzyciela, Sąd Okręgowy w Krakowie przedstawił

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sformułowane w

sentencji postanowienia. W ocenie Sądu Okręgowego, ustawa z dnia 18 września

2001 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., w zasadzie uniezależniła

podjęcie przez komornika sądowego czynności od uiszczenia przez wierzyciela

należnej opłaty. Odmiennie jednak traktowany jest wierzyciel – Skarb Państwa,

działający przez sąd lub prokuratora, treść znowelizowanego art. 45 u.k.s.egz.

wskazuje bowiem, że pomimo ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 8

ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej "u.k.s.c."), które

powinno w myśl art. 771 k.p.c. rozciągać się na postępowanie egzekucyjne,

wprowadzony został jednak obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej

jednocześnie z poleceniem wszczęcia egzekucji. Przemawia za tym art. 45 ust. 7

ustawy w nowym brzmieniu, przewidujący sankcję zwrotu polecenia egzekucyjnego

w razie braku jednoczesnego przekazania przez sąd lub prokuratora części

należnej opłaty stosunkowej. Brak co prawda przepisu nakładającego obowiązek

uiszczenia takiej opłaty jednocześnie z wnioskiem, jednak istnienie sankcji zwrotu

polecenia musi zakładać nałożenie takiego obowiązku. Gdyby uznać, że sąd lub

prokurator nie ma takiego obowiązku, to zastosowanie takiej sankcji byłoby

niedopuszczalne, zwłaszcza że w świetle art. 45 ust. 5 u.k.s.egz. komornik nie

może wzywać sądu lub prokuratora – dochodzących należności Skarbu Państwa –

do uiszczenia takiej opłaty. Jedyny wniosek, zdaniem Sądu Okręgowego, jest taki,

że obowiązek uiszczenia stosownej opłaty egzekucyjnej przez sąd lub prokuratora

musi wynikać z ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia też treść art. 59 ust. 3

u.k.s.egz. Brzmienie ustawy przemawia zatem za przyjęciem istnienia obowiązku

uiszczenia przez sąd lub prokuratora, dochodzącego należności Skarbu Państwa,

opłaty egzekucyjnej jednocześnie ze złożeniem polecenia egzekucyjnego,

jakkolwiek w ramach wykładni celowościowej i systemowej trudno przyjąć, by

rzeczywiście taka była wola ustawodawcy, zwłaszcza wobec ustawowego

zwolnienia Skarbu Państwa z obowiązku ponoszenia opłat sądowych (art. 8 u.k.s.c.

i art. 771 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy rozstrzygnąć zagadnienie, czy ustawowe zwolnienie

Skarbu Państwa, w tym sądu, wynikające z art. 8 ust. 1 u.k.s.c., rozciąga się na

postępowanie egzekucyjne, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 771 k.p.c.

Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W uchwałach z

dnia 2 grudnia 1994 r., III CZP 153/94 (OSNC 1995, nr 3, poz. 51) i z dnia 26

września 2000 r., III CZP 25/00 (OSNC 2001, nr 3, poz. 35) uznano, że regulacja

dotycząca kosztów postępowania egzekucyjnego, zawarta w ustawie

o komornikach sądowych i egzekucji, nie jest regulacją odrębną ani szczególną

w stosunku do przepisów kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych. Pogląd ten uzasadniano m.in. potrzebą spójności

systemu instytucji kosztów sądowych i zwolnienia od obowiązku ich ponoszenia.

Odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 25 września

1998 r., III CZP 25/98 (OSNC 1999, nr 4, poz. 68), z dnia 18 lipca 2000 r., III CZP

23/00 (OSP 2002, nr 3, poz. 36), z dnia 4 czerwca 2001 r., III CZP 23/01 (OSNC

2002, nr 1, poz. 2), z dnia 18 października 2001 r., III CZP 50/01 (OSNC 2002, nr 5,

poz. 59) i z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 34/02 ("Biuletyn SN" 2002, nr 6, s. 12).

Uzasadnieniem tego poglądu było stwierdzenie, że ustawa o komornikach

sądowych i egzekucji nie zawiera odpowiednika art. 28 u.k.s.c., nie ma więc

odesłania do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Wskazywano także na

istotne różnice dotyczące uregulowania zasad zwolnienia od obowiązku ponoszenia

opłat egzekucyjnych i wydatków w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, w

porównaniu z instytucją zwolnienia od kosztów sądowych uregulowaną w kodeksie

postępowania cywilnego i ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko. Uregulowanie kwestii

opłat egzekucyjnych w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, i to w sposób

odmienny niż w kodeksie postępowania cywilnego i ustawie o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych, wskazuje wyraźnie na to, że ustawa ta zawiera normy

szczególne i autonomiczne, a zwolnienie Skarbu Państwa, w tym sądu, od opłat

sądowych nie rozciąga się na postępowanie egzekucyjne. Gdyby zatem wolą

ustawodawcy – jak twierdzi Sąd Okręgowy – było zwolnienie sądu i prokuratora od

obowiązku ponoszenia opłat egzekucyjnych, znalazłoby to wyraz w treści ustawy.

Po tych wstępnych rozważaniach należy zwrócić uwagę na następujące

kwestie. Przepisy dotyczące opłat egzekucyjnych przeszły istotną ewolucję, w tym

także w części dotyczącej obowiązku ponoszenia tych opłat przez Skarb Państwa.

Wyraźny obowiązek uiszczenia części opłaty, a także ryczałtu kancelaryjnego

i należności na pokrycie wydatków przez Skarb Państwa (w tym sądy), wynikał z §

3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 1991 r.

w sprawie taksy za czynności komorników (Dz.U. Nr 62, poz. 264 ze zm.), zgodnie

jednak z § 4 ust. 2, Skarb Państwa nie wpłacał zaliczki na pokrycie obciążającej go

części opłaty. Rozporządzenie to utraciło moc z dniem wejścia w życie ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Artykuł 45 ust. 1

u.k.s.egz. uzależniał wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych od uiszczenia

przez wierzyciela części opłaty stosunkowej, a przepis ten miał z mocy art. 45 ust. 3

zastosowanie do egzekucji należności Skarbu Państwa i gmin, nie wyłączając

egzekucji prowadzonej na polecenie sądu lub prokuratora. Co więcej, w ust. 4

wprowadzona została sankcja w postaci zwrotu polecenia egzekucyjnego w

wypadku nieprzekazania opłaty przez sąd lub prokuratora łącznie z poleceniem

egzekucyjnym. Przepis zawierał więc wyraźnie określony obowiązek poniesienia

części opłaty (art. 45 ust. 1 i 3) oraz sankcję na wypadek jego niewykonania (art. 45

ust. 4).

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji została znowelizowana przez

ustawę z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i

egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz. 1452), która

weszła w życie w dniu 1 stycznia 2002 r. Obecne brzmienie art. 45 nie jest już tak

jasne, a jego wykładnia wywołała uzasadnione wątpliwości Sądu Okręgowego.

Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.s.egz. w nowym brzmieniu, komornik może, przed

wszczęciem egzekucji, wezwać wierzyciela do wpłacenia części opłaty

stosunkowej. Zrezygnowano zatem z uzależnienia wszczęcia egzekucji od

uiszczenia opłaty, pozostawiając nałożenie tego obowiązku uznaniu komornika. Ta

rezygnacja nie dotyczy jednak wszystkich wierzycieli, a wniosek taki wynika

z brzmienia art. 45 ust. 6 i 7 u.k.s.egz. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że do

egzekucji należności Skarbu Państwa i organów samorządowych, nie wyłączając

egzekucji prowadzonej na polecenie sądu lub prokuratora, stosuje się odpowiednio

przepisy ust. 1-3 oraz że wierzyciele, zwolnieni od ponoszenia kosztów sądowych

przez sąd lub z mocy ustawy, nie ponoszą opłaty określonej w ust. 5.

Wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, że do Skarbu

Państwa, w tym sądu i prokuratora, nie stosuje się art. 45 ust. 4 i 5. Podmiotów tych

zatem komornik nie może wezwać do uiszczenia części opłaty po złożeniu

polecenia egzekucyjnego. W takiej sytuacji możliwe są jedynie dwa rozwiązania –

albo w ogóle nie mają obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej, albo mają

obowiązek uiścić ją bez wezwania. Pierwszy z tych wniosków okazuje się

nieuzasadniony w świetle art. 45 ust. 7 u.k.s.egz., określającego sankcję na

wypadek nieuiszczenia owej części opłaty, o której mowa w ust. 5, w terminie

tygodnia od dnia otrzymania przez wierzyciela wezwania do zapłaty lub

nieprzekazania jej przez sąd lub prokuratora łącznie z poleceniem egzekucyjnym.

Sankcją tą jest zwrot wniosku lub polecenia. Skoro zatem komornik nie może

wezwać sądu lub prokuratora do uiszczenia części opłaty, a jej nieuiszczenie

łącznie z poleceniem egzekucyjnym powoduje zwrot tego polecenia, jedynym

zasadnym wnioskiem jest uznanie, że sąd, kierując do komornika polecenie

egzekucyjne, zobowiązany jest uiścić część opłaty, o której mowa w art. 45 ust. 5

u.k.s.egz., bez wezwania, łącznie z tym poleceniem.

Wątpliwości Sądu Okręgowego budzi sformułowanie przepisu, który nie

ustanawia obowiązku uiszczenia części opłaty egzekucyjnej przez sąd i prokuratora

wprost, a mimo to określa sankcję w postaci zwrotu polecenia egzekucyjnego.

Można mieć co prawda uzasadnione zastrzeżenia do takiej konstrukcji przepisu,

która wyprowadza obowiązek określonego zachowania z sankcji, niemniej jednak

w drodze wykładni można zarówno treść powinności, jak i podmiot zobowiązany

określić. Konstrukcja zastosowana w art. 45 u.k.s.egz. dotyczy zresztą nie tylko

sądu i prokuratora, ale także adwokata i radcy prawnego (ust. 8), co do których

obowiązek uiszczenia opłaty łącznie z wnioskiem o wszczęcie egzekucji

wyprowadzić można jedynie z sankcji zwrotu wniosku. Dodatkowo należy wskazać

na art. 59 ust. 3 ustawy, z którego także wynika obowiązek uiszczenia opłaty.

Przywołać też trzeba generalną zasadę odnoszącą się do wszystkich postępowań

cywilnych, zgodnie z którą wszczęcie postępowania wiąże się z obowiązkiem

uiszczenia stosownej opłaty przez stronę, która wnosi o wszczęcie postępowania,

chyba że została z tego obowiązku zwolniona przez sąd lub ustawę. Ponadto

omawiana ustawa, wprowadzając zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat

egzekucyjnych, używa sformułowań expressis verbis (art. 45 ust. 6 zdanie drugie).

Takiego sformułowania w stosunku do sądu i prokuratora brak.

Z powyższych uwag wynika, że nowelizacja ustawy o komornikach sądowych i

egzekucji nie wprowadziła w stosunku do pierwotnego tekstu istotnych zmian, jeżeli

chodzi o obowiązek uiszczenia przez sąd lub prokuratora części opłaty

egzekucyjnej.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione

zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).