Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 43/02 Generato dall'IA

Social security interest interest on social security claims post-bankruptcy filing is paid in category VII.

Numero d'incarto III CZP 43/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that interest on social security claims accruing after the bankruptcy filing must be paid in category VII of the bankruptcy plan. The syndicate argued this interest should be treated as part of the main secured claim in category IIa, but the court rejected this view. The decision clarifies that the legislative amendments did not extend the priority of the main claim to include post-filing interest, thereby establishing a specific payment order for such debts.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 204 § 1 pkt 2a Prawa upadłościowego; Art. 33 § 2 Prawa upadłościowego: Interest on social security claims accruing after the bankruptcy filing is to be satisfied in category VII, not as part of the main secured claim in category IIa.

Parole chiave

Generato dall'IA
bankruptcy law social security claims interest calculation creditor priority bankruptcy plan secured claims statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 204 § 1 pkt 2a of the Bankruptcy Law
mowa w art. 204 § 1 pkt.
Art. 33 § 2 of the Bankruptcy Law
upadłości stosownie do art. 33 § 2 prawa upadłościowego po dacie ogłoszenia
art. 1025 § 1 k.p.c
decydującego znaczenia treść art. 1025 § 1 k.p.c.
art. 69 u.k.w.h
dalej "u.k.w.h.") przy uwzględnieniu art. 68 Pr.upadł. Przepis art. 69 u.k.w.h. określa
art. 1025 § 3 k.p.c
roszczenie o nie przedawnione odsetki. W art. 1025 § 3 k.p.c. przewidziano regułę,
art. 390 § 1 k.p.c
uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 5 lipca 2002 r., III CZP 43/02

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

Sędzia SN Gerard Bieniek

Sąd Najwyższy w sprawie o ogłoszenie upadłości Fabryki Obwodów

Drukowanych „T.” S.A. w T. w przedmiocie częściowego planu podziału, na skutek

zażalenia syndyka masy upadłości – Kancelarii Doradców Prawnych, Podatkowych

i Ekonomicznych „M.”, spółka z o.o. w T. na postanowienie Sądu Rejonowego w

Toruniu z dnia 15 marca 2002 r., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

jawnym w dniu 5 lipca 2002 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Toruniu postanowieniem z dnia 16 maja 2002 r.:

„Czy odsetki od należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o których

mowa w art. 204 § 1 pkt. 2 a prawa upadłościowego, biegnące w stosunku do masy

upadłości stosownie do art. 33 § 2 prawa upadłościowego po dacie ogłoszenia

upadłości, podlegają zaspokojeniu, tak jak należność główna, a więc w kategorii II

a, czy w kategorii VII obejmującej, zgodnie z art. 204 § 1 pkt. 7 prawa

upadłościowego odsetki na zaspokojenie należności w powyższych kategoriach?”.

podjął uchwałę:

Odsetki od należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określonych w

art. 204 § 1 pkt 2a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118,

poz. 512 ze zm.), biegnące w stosunku do masy upadłości po dacie

ogłoszenia upadłości (art. 33 § 2 Prawa upadłościowego), ulegają

zaspokojeniu w kategorii wierzytelności wymienionych w art. 204 § 1 pkt 7

tego Prawa.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

pojawiło się w związku z następującym stanem faktycznym.

W postępowaniu upadłościowym dotyczącym Fabryki Obwodów Drukowanych

„T.” w T. sporządzony został częściowy plan podziału funduszy masy upadłości. W

planie tym ujęto m.in. należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w G.

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zabezpieczone hipoteką (art. 204 § 1

pkt 2a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r.

– Prawo upadłościowe, jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. – dalej

"Pr.upadł."). W zarzutach przeciwko planowi podziału wierzyciel – ZUS, Oddział w

G. bronił stanowiska, zgodnie z którym odsetki do wspomnianych należności,

biegnące od daty ogłoszenia upadłości, powinny być zaspokajane w tej samej

kategorii wierzytelności, w jakiej dochodzi do zaspokojenia wierzytelności głównej, a

mianowicie – w kategorii wierzytelności określonych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł.

Odsetki te na dzień 31 lipca 2001 r. wynosiły 106 082,40 zł, natomiast w planie

podziału wskazano jedynie kwotę 7 654,76 zł. Do podziału na rzecz ZUS należało

zatem dodatkowo przeznaczyć kwotę 98 430,64 zł w grupie wierzytelności

oznaczonych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł. Sędzia-komisarz oddalił zarzuty ZUS i

przyjął, że odsetki od należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

zabezpieczone hipoteką, biegnące po ogłoszeniu upadłości wobec masy upadłości,

mogą być ujęte w grupie wierzytelności przewidzianych w art. 204 § 1 pkt 7

Pr.upadł.

W wyniku rozpoznania zażalenia Sąd Rejonowy zmienił postanowienie

sędziego-komisarza i przeznaczył do podziału na rzecz ZUS dodatkową kwotę

98 430,64 zł, zgodnie z treścią zarzutów tego wierzyciela. W zażaleniu na

postanowienie Sądu Rejonowego syndyk masy upadłości domagał się uchylenia

tego postanowienia i wyraził stanowisko, że odsetki przysługujące ZUS i biegnące

po ogłoszeniu upadłości, należą do kategorii wierzytelności, o których zaspokajaniu

rozstrzyga przepis art. 204 § 1 pkt 7 Pr.upadł.

Rozpoznając zażalenie, Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do istniejącej

de lega lata kolejności zaspokajania odsetek od należności ZUS z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne, zabezpieczonych hipoteką i biegnących od daty

ogłoszenia upadłości w stosunku do masy upadłości (art. 33 § 2 Pr.upadł.).

Prezentując możliwą argumentację prawną w tym zakresie, Sąd Okręgowy skłonny

był do przyjęcia stanowiska, zgodnie z którym odsetki od omawianych należności

ZUS powinny być zaspokajane w kolejności określonej w art. 204 § 1 pkt 7

Pr.upadł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W art. 204 § 1 Pr.upadł. przewidziano kolejność zaspokajania należności z

masy upadłości. Kategoria „należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu

składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczone hipoteką, wpisem do rejestru

statków lub prawem zatrzymania”, ulokowana została w grupie wierzytelności

określonych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł. w brzmieniu określonym ustawą z dnia

31 lipca 1997 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27

października 1934 r. – Prawo upadłościowe i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr

117, poz. 751), obowiązującym po dniu 3 stycznia 1998 r. W tym przepisie

przewidziano także sposób zaspokajania omawianych należności ZUS, a

mianowicie – „do wysokości 50% ceny uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej

lub realizacji prawa zbywalnego obciążonego”.

Wysoka pozycja należności ZUS w ogólnym porządku zaspokajania

wierzytelności z masy upadłości podyktowana została niewątpliwie względami

prawnego uprzywilejowania tego wierzyciela. Należności ZUS z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne zazwyczaj nie wyczerpują rozmiaru wierzytelności tego

wierzyciela w stosunku do masy upadłości podmiotu zobligowanego do płacenia

wspomnianych składek. Upadły pozostaje w opóźnieniu z zapłatą składek do czasu

ogłoszenia upadłości, a ponadto odsetki mogą biec w stosunku do masy także po

ogłoszenia upadłości (art. 33 § 2 Pr.upadł.). W rezultacie struktura omawianych

należności ZUS podlegających zaspokojeniu z masy upadłości może przestawiać

się następująco: należność główna (odpowiadająca wysokości nie zapłaconych

składek), odsetki za opóźnienie z zapłatą tych składek do dnia ogłoszenia upadłości

oraz odsetki za opóźnienie z zapłatą składek, biegnące w stosunku do masy

upadłości od daty ogłoszenia upadłości (art. 33 § 2 Pr.upadł.).

W art. 204 § 1 Pr.upadł. posłużono się pojęciem „należności”, stanowiącym

synonim „wierzytelności”. Wniosek taki wynika z treści art. 204 § 2 Pr.upadł.,

zgodnie z którym należności wymienione w kategoriach 1-5 są wierzytelnościami

uprzywilejowanymi. Należy zwrócić uwagę, że w art. 204 § 1 pkt 1-5 Pr.upadł.

stypizowano różne postacie należności, przede wszystkim – z punktu widzenia

źródła lub tytułu ich powstania. Jednocześnie tylko w odniesieniu do niektórych

kategorii należności (wierzytelności) przewidziano wyraźnie możliwość ich

zaspokojenia łącznie z odsetkami od takich należności (art. 204 § 1 pkt 3 i 6).

Brzmienie tych przepisów wskazuje, że rozróżniono expressis verbis pojęcie samej

wierzytelności (należności) i odsetek od nich. Ponadto w art. 204 § 1 pkt 7

przewidziano osobną kategorię obejmującą tylko „odsetki nie zaspokojone w

powyższych (wymienionych) kategoriach”. Prowadzi to do ogólnego wniosku, że

przewidziany w art. 204 § 1 Pr.upadł. porządek zaspokajania wierzytelności z masy

upadłości stworzony został z punktu widzenia eksponowania podstawowego

elementu struktury prawnej należności, a mianowicie – tzw. kapitału tej należności

(według terminologii użytej w art. 204 § 1 pkt 7 Pr.upadł.). Innymi słowy, w zakresie

stworzonego systemu zaspokajania wierzytelności z masy upadłości poszczególne

elementy tej samej wierzytelności (należność główna i odsetki jako należność

uboczna) mogą być zaspokajane w różnej kolejności.

Nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw do obrony stanowiska, że odsetki

od należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zabezpieczone

hipoteką, biegnące w stosunku do masy upadłości od daty ogłoszenia upadłości

(art. 33 § 2 Pr.upadł.), mogłyby być zaspokajane łącznie (w tej samej kolejności) z

należnościami głównymi (składkami), ponieważ chodzi tu o tożsamą prawnie

wierzytelność ZUS przysługującą wobec podmiotów zobowiązanych do uiszczenia

składek. W literaturze trafnie zwrócono uwagę na to, że Prawo upadłościowe w

zakresie podziału funduszy masy upadłości nie przyjęło zasady, zgodnie z którą

odsetki, jako należności uboczne, dzielą los prawny wierzytelności (należności)

głównej i powinny być zaspokajane zawsze w kolejności przewidzianej dla tej

wierzytelności. Myśl ta została potwierdzona w uzasadnieniu wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2000 r. (I SA/Wr 2549/98, "Monitor

Prawniczy" 2001, nr 5, s. 315) w zakresie kolejności zaspokajania należności

podatkowych i odsetek od tych należności. W orzeczeniu tym wyeksponowano

m.in. brak zasady nierozłączności w postępowaniu upadłościowym, obejmującej

zaległości podatkowe oraz odsetki. Ponadto wyraźnie tam stwierdzono, że odsetki

od należności określonych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł. należą nie do kategorii II,

lecz do kategorii VII (art. 204 § 1 pkt 7 Pr.upadł.).

Dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego nie może mieć

decydującego znaczenia treść art. 1025 § 1 k.p.c. w związku z art. 69 ustawy z dnia

6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm. –

dalej "u.k.w.h.") przy uwzględnieniu art. 68 Pr.upadł. Przepis art. 69 u.k.w.h. określa

jedynie zakres zabezpieczenia hipotecznego. Zabezpieczenie takie obejmuje także

roszczenie o nie przedawnione odsetki. W art. 1025 § 3 k.p.c. przewidziano regułę,

że w tej samej kolejności z należnością główną ulegają zaspokojeniu odsetki i

koszty postępowania z kwoty uzyskanej z egzekucji. Zgodnie z art. 68 Pr.upadł., w

postępowaniu upadłościowym stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu

postępowania cywilnego ze zmianami i uzupełnieniami, zawartymi w niniejszym

Prawie.

Przepis art. 204 § 1 Pr.upadł. tworzy ogólny reżim prawny zaspokajania z

masy upadłości określonych należności (wierzytelności), w którym – jak już

wspomniano – reguła zaspokajania należności głównej łącznie z należnościami

ubocznymi (tzw. reguła nierozerwalności w zakresie zaspokojenia) ma wyraźnie

ograniczony zasięg. Nie ma więc postaw do powoływania się na unormowanie

wyrażone w art. 1025 § 3 k.p.c. w wyniku odpowiedniego zastosowania tego

przepisu w postępowaniu upadłościowym. Regulacja zawarta w art. 204 § 1 pkt 2a

Pr.upadł. także nie upoważnia do twierdzenia, że tożsamość zabezpieczenia

prawnego tej samej jurydycznie wierzytelności o złożonej strukturze prawnej

(wierzytelności głównej i odsetek), może determinować jednocześnie wniosek o

zakwalifikowaniu całej zabezpieczonej wierzytelności (a więc – i odsetek) do

kategorii wierzytelności korzystających z tej samej kolejności zaspokojenia.

De lege lata wierzytelności zabezpieczone na składnikach majątku upadłego

podlegają zaspokojeniu z ogólnych funduszy masy upadłości według kolejności

określonej w art. 204 Pr.upadł. Wierzyciele rzeczowi nie mają obecnie w zasadzie

uprawnienia do uzyskiwania zaspokojenia ich należności z przedmiotu objętego

zabezpieczeniem. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, jak należy rozumieć treść

art. 33 § 2 Pr.upadł. w związku z art. 204 § 1 pkt 2a tego Prawa, skoro wyraźnie

stwierdzono w nim, że odsetki w nim określone mogą być zaspokojone tylko z

przedmiotu zabezpieczenia.

W literaturze wyrażono trafne zapatrywanie, że przewidziana w art. 33 § 2

Pr.upadł. formuła prawna może być obecnie rozumiana w ten sposób, iż odsetki

biegnące w stosunku do masy upadłości od daty ogłoszenia upadłości mogłyby być

zaspokajane do wysokości ceny uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej lub z

realizacji prawa zbywalnego obciążonego. Uzyskana w ten sposób cena zbycia

przedmiotu objętego zabezpieczeniem wchodziłaby w skład masy upadłości i

przeznaczona byłaby do podziału.

W piśmiennictwie broni się stanowiska, zgodnie z którym do kategorii

wierzytelności określonych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł. należą – obok należności

ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zabezpieczone hipoteką

(należność główna) – także odsetki od tych należności przewidziane w art. 33 § 2

Pr.upadł. (jako należność uboczna), jeżeli mieszczą one się w granicach ceny

uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej lub z realizacji prawa zbywalnego

obciążonego. Pogląd ten i jego motywacja prawna, eksponująca treść art. 33 § 2

Pr.upadł. (akcent położono na sposób zaspokojenia należności wierzyciela), nie

mogą być uznane za przekonywające. Założenie, zgodnie z którym odsetki

określone w art. 33 § 2 Pr.upadł. mogą być zaspokajane tylko do wysokości ceny

uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej lub z realizacji prawa zbywalnego

obciążonego, nie przesądza jeszcze zagadnienia samej kolejności zaspokajania

tych odsetek łącznie z należnościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,

przewidzianych w art. 204 § 1 pkt 2a Pr.upadł. Ujęcie tego przepisu nastąpiło

niewątpliwie w wyniku istotnych zmian w zakresie sposobu zaspokajania należności

zabezpieczanych rzeczowo (ustawa z dnia 31 lipca 1997 r. o zmianie

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1934 r. –

Prawo upadłościowe i niektórych innych ustaw). Trafnie też zauważono w

uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego, że wspomniana nowelizacja

wprowadziła do art. 204 § 1 pkt 2a i 2b nowe kategorie należności

uprzywilejowanych (w rozumieniu art. 204 § 2 Pr.upadł.) i zaliczyła do nich tylko

należność główną bez bezpośredniego lub pośredniego nawiązywania do odsetek

określonych w art. 33 § 2 Pr.upadł.

Można sugerować, że odsetki przewidziane w art. 33 § 2 Pr.upadł. mogą być

zaspokajane w kolejności określonej w art. 204 § 1 pkt 3 i pkt 6 Pr.upadł. do

wysokości ceny uzyskanej z przedmiotu zabezpieczenia, jeżeli cena taka nie

została wyczerpana w ramach kategorii należności określonych w art. 204 § 1 pkt

2a Pr.upadł. w odniesieniu do należności głównej z tytułu składek. Tymczasem sam

sposób zaspokajania omawianych należności odsetkowych (zawsze z ceny

uzyskanej z realizacji przedmiotu zabezpieczenia) nie upoważnia do takiego

stwierdzenia. Należy zwrócić uwagę na to, które kategorie odsetek w ogóle mogłyby

być zaspokajane łącznie z należnościami głównymi, przewidzianymi w art. 204 § 1

pkt 3 i 6 Pr.upadł. W pierwszym przepisie chodzi o odsetki od należności „za rok

ostatni przed datą ogłoszenia upadłości”, a więc o odsetki powstałe jeszcze przed

ogłoszeniem upadłości. W przepisie drugim jest mowa o wierzytelnościach wraz z

odsetkami za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości. W obu analizowanych

przepisach wymieniono zatem odsetki za opóźnienie upadłego, powstałe przed

ogłoszeniem upadłości. Eliminuje to możliwość zaspokajania odsetek

przewidzianych w art. 33 § 2 Pr.upadł. w omawianych kategoriach zaspokojenia

należności z masy upadłości.

Z przestawionych względów należało zatem stwierdzić, że odsetki od

należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określonych w art. 204 § 1 pkt 2a

Pr.upadł., biegnące w stosunku do masy upadłości po dacie ogłoszenia upadłości

(art. 33 § 2 Pr.upadł.), ulegają zaspokojeniu w kategorii wierzytelności

wymienionych w art. 204 § 1 pkt 7 tego Prawa.

Dlatego Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne jak w

uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).