Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 39/03 Generato dall'IA

Supreme Court rules construction start/end dates in perpetual use agreements do not enter land registry Part I-O.

Numero d'incarto III CZP 39/03
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the request to record construction start and end dates in the land registry's Part I-O for a perpetual use right. The lower court rejected the entry because the relevant laws and regulations do not provide for such information in the designated sections. The Court held that these dates are inherent to the nature of the perpetual use right and serve only an informational purpose without creating enforceable rights against third parties.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 25 ust. 1 pkt 1 u.k.w.h.; § 32 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości: Construction start and end dates for land in perpetual use do not enter the land registry Part I-O as they are informational and not binding on third parties.

Parole chiave

Generato dall'IA
perpetual use right land registry Part I-O construction timeline public notice third party rights informational entry statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 25 ust. 1 pkt 1 of the Real Estate Register and Mortgage Act
Oddalając wniosek Sąd Rejonowy uznał, że przepisy art. 25 ust.
§ 31 and § 32 of the Minister of Justice Regulation of 17 September 2001 on the conduct of real estate registers
art. 239 § 2 pkt 1 k.c
zakończenia robót, o których mowa w art. 239 § 2 pkt 1 k.c.
art. 239 § 1 k.c
Jak wynika z art. 239 § 1 k.c., w umowie o oddanie w użytkowanie wieczyste
art. 239 § 2 k.c
powinna bowiem zawierać, jak wynika z art. 239 § 2 k.c., poza określeniem terminu
art. 1 u.k.w.h
nieruchomościach (art. 1 u.k.w.h.).
art. 16 ust. 1 u.k.w.h
(art. 16 ust. 1 u.k.w.h.).
art. 16 ust. 2 u.k.w.h
(art. 16 ust. 1 u.k.w.h.). Przykładowy katalog takich praw zawiera art. 16 ust. 2
art. 17 u.k.w.h
skuteczność względem praw nabytych po ich ujawnieniu (art. 17 u.k.w.h.).
art. 25 u.k.w.h
Strukturę księgi wieczystej określa art. 25 u.k.w.h., zgodnie z którym księga

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 39/03

Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "P.G.", spółki z o.o. z siedzibą w W. przy

uczestnictwie Gminy K. o wpis w dziale I-O księgi wieczystej, po rozstrzygnięciu w

Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 3 lipca 2003 r., przy udziale

prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 18

marca 2003 r.

"Czy podlega ujawnieniu w dziale I-O księgi wieczystej, w łamie 5 "sposób

korzystania z nieruchomości", przy wpisie wieczystego użytkowania, termin

rozpoczęcia i zakończenia robót określony w umowie o przedłużeniu terminu

zabudowy ?"

podjął uchwałę:

Termin rozpoczęcia i zakończenia robót, określony w umowie o oddaniu

gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu

terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste w celu wzniesienia

budynków lub innych urządzeń, nie podlega ujawnieniu w dziale I-O księgi

wieczystej.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2002 r. Sąd Rejonowy dla KrakowaPodgórza w Krakowie oddalił wniosek „P.G.” spółki z o.o. w W. o wpis w księdze

wieczystej terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy, określonego w umowie o

oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika,

że w dniu 22 grudnia 1998 r. zawarta została pomiędzy Gminą K. a Mirosławem M.

umowa o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości, dla której prowadzona

jest księga wieczysta, w celu budowy parkingu wielopoziomowego. W umowie

określono, że budowa rozpocznie się w ciągu dwóch lat i zakończy w ciągu

czterech lat od dnia jej zawarcia. W dniu 28 czerwca 1999 r. Mirosław M. przeniósł

prawo wieczystego użytkowania gruntu na rzecz „P.G.”, spółki z o.o. w W., a

następnie nabywca zawarł z Gminą K. w dniu 6 listopada 2002 r. umowę o

przedłużeniu terminu zabudowy gruntu, w której termin rozpoczęcia budowy

ustalono do dnia 31 grudnia 2002 r., a termin jej zakończenia – do dnia 31 grudnia

2004 r. Strony umowy zgodnie wnosiły, by terminy te zostały wpisane do księgi

wieczystej.

Oddalając wniosek Sąd Rejonowy uznał, że przepisy art. 25 ust. 1 pkt 1

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z

2001 r. Nr 124, poz. 1361 – dalej: u.k.w.h.), a także § 31 i 32 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg

wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1122) nie pozwalają na

ujawnienie w księdze wieczystej zmiany stosunków zobowiązaniowych dotyczących

zabudowy nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste.

Przy rozpoznawaniu apelacji wnioskodawcy Sąd Okręgowy w Krakowie

powziął

wątpliwość,

która

stanowiła

podstawę

przedstawionego

Sądowi

Najwyższemu zagadnienia prawnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się do

wykładni pojęcia „sposób korzystania z nieruchomości”, a w szczególności do

wyjaśnienia, czy obejmuje ono zakresem znaczeniowym także termin rozpoczęcia i

zakończenia robót, o których mowa w art. 239 § 2 pkt 1 k.c. Wątpliwość Sądu

Okręgowego dotyczy kwestii, czy przy dokonywaniu wpisu do księgi wieczystej

należy stosować wyłącznie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach

wieczystych i hipotece oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17

września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów ,

czy

także

przepisy

ustawy

z

dnia

sierpnia

1997 r.

o

gospodarce

nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. – dalej:

"u.g.n.").

Jak wynika z art. 239 § 1 k.c., w umowie o oddanie w użytkowanie wieczyste

gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu

terytorialnego bądź ich związków, powinien być określony sposób korzystania z

gruntu przez wieczystego użytkownika. Umowy oddania gruntu w użytkowanie

wieczyste w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń powinny

określać również m.in. termin rozpoczęcia i zakończenia robót (art. 239 § 2 pkt 1).

Przepis art. 62 ust. 1 i 2 u.g.n. wskazuje, że w umowie o oddanie nieruchomości

gruntowej

w

użytkowanie

wieczyste

ustala

się

sposób

i

termin

jej

zagospodarowania, w tym termin rozpoczęcia i zakończenia zabudowy. Nie ma

sprzeczności pomiędzy pojęciami „sposób korzystania z gruntu” (art. 236 i 239 k.c.),

a „sposób zagospodarowania nieruchomości” (art. 62 u.g.n.) zwłaszcza, że art. 29

u.g.n. wyraźnie odsyła przy oznaczeniu sposobu korzystania z nieruchomości do

przepisów kodeksu cywilnego.

Jest zatem jasne, że termin rozpoczęcia i zakończenia zabudowy mieści się w

pojęciu „zagospodarowanie nieruchomości”, jak też „korzystanie z gruntu”, zgodnie

zaś z art. 30 u.g.n. postanowienia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie

wieczyste, dotyczące sposobu korzystania z nieruchomości, podlegają ujawnieniu w

księdze wieczystej. Wątpliwość polega na tym, czy chodzi tu o wszystkie

postanowienia umowy, odnoszące się do sposobu korzystania, umowa o oddanie

gruntu w użytkowanie wieczyste w celu wzniesienia budynków lub innych urządzeń

powinna bowiem zawierać, jak wynika z art. 239 § 2 k.c., poza określeniem terminu

rozpoczęcia i zakończenia robót, także inne postanowienia, jak np. rodzaj

budynków lub urządzeń i obowiązek utrzymania ich w należytym stanie, również

mieszczących się w pojęciach „zagospodarowanie nieruchomości” lub „sposób

korzystania z nieruchomości”.

Wyjaśnienie tej kwestii wymaga analizy przepisów dotyczących ustroju ksiąg

wieczystych.

W

księgach

wieczystych

ujawnia

się

prawa

rzeczowe

na

nieruchomościach (art. 1 u.k.w.h.). Ujawniane mogą być także prawa osobiste i

roszczenia, a więc prawa o charakterze obligacyjnym, jeżeli wynika to z przepisów

(art. 16 ust. 1 u.k.w.h.). Przykładowy katalog takich praw zawiera art. 16 ust. 2

u.k.w.h., wśród innych przepisów wymienić należy art. 30 u.g.n. Skutkiem

ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej jest ich

skuteczność względem praw nabytych po ich ujawnieniu (art. 17 u.k.w.h.).

Strukturę księgi wieczystej określa art. 25 u.k.w.h., zgodnie z którym księga

zawiera cztery działy. W dziale pierwszym wpisuje się oznaczenie nieruchomości

oraz prawa związane z jej własnością. Szczegółowe uregulowania dotyczące

wpisów zawiera rozporządzenie z dnia 17 września 2001 r. Przepis § 31 określa, że

dział pierwszy I-O składa się z ośmiu łamów, z których piąty o nazwie „sposób

korzystania”

zawiera

oznaczenie

charakteru

gospodarczego

nieruchomości

wynikające z dokumentu geodezyjnego (np. grunt orny, sad, las, działka

niezabudowana) i uwzględniające dane zgodne z przepisami rozporządzenia

Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie

ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). W łamie tym należy zatem

wpisywać dane zgodne z ewidencją gruntów (np. numer działki czy pole

powierzchni działki). Wśród danych określonych w ewidencji gruntów nie mieści się

termin rozpoczęcia i zakończenia budowy.

W § 32 uregulowano szczegółowo wpisy w księdze wieczystej prowadzonej

dla działki oddanej w użytkowanie wieczyste. W dziale I-O, łamie piątym „Sposób

korzystania”, wpisuje się „działka gruntu w użytkowaniu wieczystym do dnia ...

przeznaczona pod zabudowę”. Tak więc przepisy ustawy o księgach wieczystych i

hipotece oraz rozporządzenia z dnia 17 września 2001 r. nie przewidują wpisu

terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy na takiej działce w łamie piątym. Także

w żadnym z pozostałych łamów działu I-O takiego wpisu nie można dokonać,

zważywszy zaś na treść § 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia, z którego wynika, że określa

ono szczegółowy sposób prowadzenia ksiąg wieczystych dla nieruchomości i

szczegółową treść i sposób dokonywania wpisów, nie można postanowień tych

wykładać w sposób rozszerzający.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że termin rozpoczęcia i zakończenia

robót, określony w umowie o oddaniu gruntu Skarbu Państwa lub gruntu

należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w

użytkowanie wieczyste w celu wzniesienia budynków lub innych urządzeń, nie

podlega ujawnieniu w dziale I-O księgi wieczystej. Podobnie nie podlegają

ujawnieniu w dziale I-O takie postanowienia dotyczące sposobu korzystania, jak np.

obowiązek utrzymania wzniesionych budynków w należytym stanie.

Sąd drugiej instancji wskazał na tzw. rozszerzoną skuteczność wpisów

dotyczących praw osobistych i roszczeń ujawnianych w księdze wieczystej. Tego

rodzaju prawa i roszczenia, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek, jak też

ograniczone prawa rzeczowe z wyjątkiem hipotek, podlegają ujawnieniu w księdze

wieczystej przez wpis w dziale trzecim. Gdyby uznać, że oznaczenie terminu

rozpoczęcia i zakończenia budowy, jak sugeruje to Sąd Okręgowy, stanowi

ograniczenie prawa użytkowania wieczystego skuteczne, po ujawnieniu w księdze

wieczystej, przeciwko każdemu nabywcy tego prawa, to należałoby rozważyć, czy

taki wpis mógłby znaleźć miejsce w dziale III. Tego rodzaju rozwiązanie wydaje się

wątpliwe. Określenie terminu rozpoczęcia i zakończenia robót na nieruchomości

oddanej w użytkowanie wieczyste w celu wzniesienia budynków lub innych

urządzeń wypływa z samej istoty tej instytucji i dotyczy każdego kolejnego nabywcy

tego prawa bez względu na to, czy termin ten ujawniono w księdze wieczystej.

Konsekwencją

niedotrzymania

nieruchomości gruntowej o

terminu

nie

zobowiązanie

do

jest

roszczenie

wzniesienia

właściciela

budynków,

lecz

ewentualne rozwiązanie umowy (art. 240 k.c.). Wpis dotyczący terminu zabudowy w

księdze wieczystej nie rodziłby żadnych praw i miałby znaczenie wyłącznie

informacyjne. Bliższe wyjaśnienie tej kwestii wykracza jednak poza przedstawione

zagadnienie.

Wobec powyższego orzeczono, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).