Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 35/02 Generato dall'IA

Court rules that loans from the Employment Fund for business start-ups count as other monetary benefits under the Act on Employment and Combating Unemployment.

Numero d'incarto III CZP 35/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that loans granted from the Employment Fund to unemployed individuals for starting a business constitute 'other monetary benefits' under Article 28(3) of the Act on Employment and Combating Unemployment. The court held that the statutory definition of such benefits must be interpreted broadly to include these specific financial aids, thereby subjecting claims for their return to a three-year limitation period. Consequently, the court confirmed that the limitation period begins from the day the benefits were paid, not from the date the loan contract was signed.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu; Art. 18 ust. 1 tej ustawy; Art. 16 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu z 1991 r.; Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy; The term 'other monetary benefits financed from the Employment Fund' includes loans granted from the Fund for the purpose of starting a business.

Parole chiave

Generato dall'IA
Employment Fund monetary benefits business loans limitation period unemployment law statutory interpretation civil claims

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 28 ust. 3 of the Act on Employment and Combating Unemployment
rozumieniu przepisu art. 28 ust.
Art. 18 ust. 1 of the Act on Employment and Combating Unemployment
finansowane jest z Funduszu Pracy (por. art. 18 ust. 1 u.z.p.b.). Wykładnia
Art. 16 ust. 5 of the Act on Employment and Unemployment of 16 October 1991
stanowił art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i
Regulation of the Minister of Labour and Social Policy of 17 December 1991 on the principles of granting loans from the Employment Fund
art. 118 k.c
który z terminów przedawnienia określonych w art. 118 k.c.
art. 390 k.p.c
prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 9/94
z dnia 28 lutego 1994 r., III CZP 9/94 (OSP 1995, nr 1, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 35/02

Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący)

Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

Sędzia SN Marek Sychowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miasta Ł. – Powiatowego Urzędu

Pracy Nr 2 w Ł. przeciwko Grzegorzowi S., Bożenie K., Grażynie M., Jadwidze F. i

Andrzejowi W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

jawnym w dniu 12 czerwca 2002 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej

Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2002 r.

„Czy przez „inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy” w

rozumieniu przepisu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i

przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) rozumieć

należy także pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy na podjęcie działalności

gospodarczej w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie zasad udzielania pożyczek z

Funduszu Pracy (Dz.U. Nr 122, poz. 539)?”

podjął uchwałę:

Przez „inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy” w

rozumieniu przepisu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o

zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jedn. tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25,

poz. 128 ze zm.) rozumieć należy także pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy

na podjęcie działalności gospodarczej w oparciu o przepisy rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie zasad

udzielania pożyczek z Funduszu Pracy (Dz.U. Nr 122, poz. 539).

Uzasadnienie

Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia

powstało na tle następującego stanu faktycznego.

W dniu 21 października 1992 r. Powiatowy Urząd Pracy w Ł. i pozwany

Grzegorz S. zawarli umowę pożyczki, na mocy której Grzegorz S. otrzymał 5000 zł

na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej. Umowa zawarta została na

zasadach określonych przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej

z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy

(Dz.U. Nr 122, poz. 539). Umocowanie ustawowe do wydania rozporządzenia

stanowił art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i

bezrobociu (Dz.U. Nr 106, poz. 457 ze zm.), która została uchylona ustawą z dnia

14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jedn. tekst: Dz.U.

1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm. – dalej "u.z.p.b."). Pozostali pozwani pożyczkę tę

poręczyli, a dłużna kwota nie została zwrócona.

Sąd pierwszej instancji uznał, że roszczenie o zwrot pożyczki uległo

przedawnieniu na mocy art. 28 ust. 3 u.z.p.b., a przy rozpoznawaniu apelacji strony

powodowej Sąd Okręgowy w Łodzi powziął poważne wątpliwości, które zostały

objęte przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniem prawnym. Sąd

Okręgowy podniósł, że występuje problem prawidłowej wykładni użytego w art. 28

ust. 3 u.z.p.b. wyrażenia „inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu

Pracy”, jeżeli bowiem określenie to obejmuje także pożyczki udzielane przez

Fundusz Pracy, to roszczenie Powiatowego Urzędu Pracy uległo przedawnieniu,

zgodnie z art. 28 ust. 3 u.z.p.b., stanowiącym lex specialis w stosunku do art. 118

k.c. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy sprecyzować zakres zagadnienia prawnego

stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. Z treści postanowienia

Sądu Okręgowego, jak również z jego uzasadnienia, wynika, że wątpliwości prawne

tego Sądu ograniczają się do wykładni art. 28 ust. 3 u.z.p.b., od rozstrzygnięcia tej

kwestii zależy bowiem, czy Sąd rozpoznający apelację powoda Miasta Ł. –

Powiatowego Urzędu Pracy nr 2 zastosuje wskazany przepis ustawy, czy też art.

118 k.c. Poza zakresem przedstawionego zagadnienia pozostaje zatem kwestia,

który z terminów przedawnienia określonych w art. 118 k.c. powinien znaleźć

zastosowanie. Należy mieć na względzie, że art. 118 k.c. przewiduje dwa terminy:

trzyletni dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z

prowadzeniem działalności gospodarczej oraz termin dziesięcioletni – dla

pozostałych. W sprawie jest bezsporne, że nie chodzi o świadczenie okresowe,

może natomiast powstać wątpliwość, czy powinien znaleźć zastosowanie termin

trzyletni czy dziesięcioletni. Zastosowanie któregoś z tych terminów zależy od

rozstrzygnięcia kwestii, czy udzielanie pożyczek z Funduszu Pracy stanowi

działalność gospodarczą. Na marginesie jedynie można zauważyć, że

prezentowane są w tym zakresie odmienne stanowiska, jednak kwestia ta pozostaje

poza zakresem rozważań Sądu Najwyższego.

Przechodząc do problemów pozostających w obrębie przedstawionego

zagadnienia prawnego trzeba zauważyć, że problem wykładni został odniesiony do

art. 28 ust. 3 u.z.p.b. o treści określonej przez art. 1 pkt 22 lit. a ustawy z dnia 6

grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz

o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 147, poz. 687). Z dniem 1 stycznia 1997 r .

przepis ten uzyskał brzmienie: „Roszczenia bezrobotnego i innej osoby uprawnionej

oraz rejonowego urzędu pracy z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych,

stypendiów, zasiłków przedemerytalnych, świadczeń przedemerytalnych i innych

świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z

upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne”. Takie też

brzmienie art. 28 ust. 3 objęte zostało tekstem jednolitym z 1997 r., na który powołał

się Sąd Okręgowy. Przepis art. 28 ust. 3 w pierwotnym brzmieniu odnosił się

jedynie do roszczeń bezrobotnego i urzędu pracy z tytułu zasiłków i zasiłków

szkoleniowych, przy czym termin przedawnienia tych roszczeń był terminem

trzyletnim.

W stanie faktycznym sprawy, przy rozpoznawaniu której powstało zagadnienie

prawne budzące poważne wątpliwości, oparcie rozstrzygnięcia na art. 28 ust. 3

u.z.p.b. w brzmieniu ustalonym powołaną ustawą zmieniającą z dnia 6 grudnia

1996 r. należy uznać za prawidłowe. Należy bowiem mieć na względzie, że

wprawdzie umowa pożyczki pomiędzy Urzędem Pracy a pozwanym Grzegorzem S.

została zawarta w 1992 r., a więc pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z

dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, jednak dla oceny

przedawnienia dochodzonego roszczenia musi znaleźć zastosowanie ustawa z dnia

14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu,

która uchyliła ustawę z 1991 r., nie zawiera obszerniejszych uregulowań

odnoszących się do kolizji ustaw w czasie. Jedynie w art. 73 zawarte zostały

zasady odnoszące się do zasiłków, zasiłków szkoleniowych oraz innych świadczeń

przyznanych bezrobotnym przed dniem wejścia w życie ustawy. Ustawa stanowi, że

wypłacane są one według dotychczas obowiązujących przepisów, a skrócenie

okresu pobierania zasiłku może nastąpić jedynie ze ściśle określonych przyczyn.

Skoro ustawa nie normuje kolizji w czasie uregulowań odnoszących się do

kwestii przedawnienia, roszczeń należy, zgodnie z przyjmowanym powszechnie

poglądem, odwołać się do reguł prawa międzyczasowego wynikających z

przepisów wprowadzających kodeks cywilny (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.,

Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Możliwość analogicznego stosowania art. XXXV

p.w.k.c., dotyczącego terminów przedawnienia, dopuścił Sąd Najwyższy w uchwale

z dnia 28 lutego 1994 r., III CZP 9/94 (OSP 1995, nr 1, poz. 3). Oznacza to, że

zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy nowej, a więc ustawy z dnia 14

grudnia 1994 r., w tym art. 28 ust. 3 w brzmieniu wynikającym ze wspomnianej

ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r.

Przed zastosowaniem normy art. XXXV p.w.k.c. należy przesądzić kwestię

zasadniczą, czy roszczenie o zwrot pożyczki, udzielonej na podjęcie działalności

gospodarczej z Funduszu Pracy, jest "innym świadczeniem” w rozumieniu art. 28

ust. 3 u.z.p.b. i ulega w związku z tym przedawnieniu po upływie przewidzianego w

tym przepisie trzyletniego terminu przedawnienia liczonego od dnia wymagalności

roszczenia.

W orzecznictwie oraz doktrynie przeważa pogląd, zgodnie z którym przy

dokonywaniu wykładni danego przepisu zawsze pierwszeństwo ma wykładnia

językowa. Oznacza to konieczność sięgnięcia w pierwszej kolejności do rozumienia

danej normy zgodnie z regułami znaczeniowymi i gramatycznymi języka polskiego.

Przepis art. 28 ust. 3 u.z.p.b. brzmi: „Roszczenia bezrobotnego i innej uprawnionej

osoby oraz powiatowego urzędu pracy z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych,

stypendiów, zasiłków przedemerytalnych, świadczeń przedemerytalnych i innych

świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3

lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne”.

Wyliczenie zawarte w analizowanym przepisie ma w pewnym zakresie

charakter wyczerpujący, ustawodawca dokonał bowiem wyraźnego podziału

roszczeń na dwie grupy. Pierwsza to roszczenia wymienione w sposób

szczegółowy (z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, zasiłków

przedemerytalnych, świadczeń przedemerytalnych), druga natomiast została

określona ogólnie jako roszczenia z tytułu „innych świadczeń pieniężnych

finansowanych z Funduszu Pracy”. Roszczenia należące do drugiej grupy muszą

zatem charakteryzować się cechami wymienionymi w ustawie, a więc dotyczyć

świadczeń pieniężnych i finansowanych z Funduszu Pracy.

Roszczenie powiatowego urzędu pracy o zwrot pożyczki udzielonej na

prowadzenie działalności gospodarczej charakteryzuje się tymi cechami. Jest to

roszczenie o zwrot sumy dłużnej, świadczenie zaś, którego dotyczy to roszczenie,

finansowane jest z Funduszu Pracy (por. art. 18 ust. 1 u.z.p.b.). Wykładnia

językowa w sposób jednoznaczny prowadzi zatem do wniosku, że roszczenie

powiatowego urzędu pracy o zwrot pożyczki udzielonej bezrobotnemu na podjęcie

działalności gospodarczej jest roszczeniem o „inne świadczenie” finansowane z

Funduszu Pracy i podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia wynikającemu z

art. 28 ust. 3 u.z.p.b. W tym zakresie wyłączone jest więc stosowanie art. 118 k.c.

Odmienne stanowisko nie znajduje uzasadnienia w treści ustawy, nie przemawiają

za nim także żadne inne istotne argumenty, np. o charakterze funkcjonalnym.

Pozostaje zatem do rozważenia, czy art. 28 ust. 3 u.z.p.b. znajdzie zastosowanie

także w odniesieniu do terminu przedawnienia roszczeń o zwrot pożyczek

udzielonych przed wejściem w życie art. 28 ust. 3 w brzmieniu ustalonym nowelą z

dnia 6 grudnia 1996 r.

Odnosząc uregulowanie zawarte w art. XXXV p.w.k.c. do stanu faktycznego,

który legł u podstaw zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy,

należy stwierdzić, że w zakresie określenia terminów przedawnienia ustawodawca

zastosował zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, jednak dla uniknięcia

sytuacji, w której z datą wejścia w życie ustawy nowej automatycznie uległoby

przedawnieniu wiele roszczeń dotychczas nie przedawnionych, powyższa zasada

została skorygowana w art. XXXV pkt 2 p.w.k.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli

termin przedawnienia według przepisów kodeksu cywilnego jest krótszy niż według

przepisów dotychczasowych, bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w

życie kodeksu cywilnego. Jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem

wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby wcześniej przy uwzględnieniu

terminu przedawnienia określonego w prawie dotychczasowym, przedawnienie

następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zastosowanie powyższej zasady do uregulowania zawartego w art. 28 ust. 3

u.z.p.b. prowadzi do stwierdzenia, że do roszczeń o zwrot pożyczek udzielonych do

dnia 31 grudnia 1996 r. zastosowanie znajduje trzyletni termin przedawnienia

wprowadzony ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. Termin ten należy liczyć od dnia 1

stycznia 1997 r., tzn. od dnia wejścia w życie wskazanej ustawy. Bez znaczenia

pozostaje przy tym, czy umowa pożyczki została zawarta pod rządem ustawy z

1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, czy też ustawy z 1994 r. o zatrudnieniu i

przeciwdziałaniu bezrobociu przed jej nowelizacją wspomnianą ustawą z dnia 8

grudnia 1996 r.

Przepis art. 28 ust. 3 u.z.p.b. uległ kolejnej zmianie ustawą z dnia 31 marca

2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 31,

poz. 384). Obecnie początek biegu terminu przedawnienia w stosunku do

wskazanych w przepisie roszczeń (ich wyliczenie nie uległo zmianie),

przysługujących powiatowemu urzędowi pracy, rozpoczyna się w dniu wypłaty

świadczeń, których roszczenia dotyczą. Zmiana treści tego przepisu może

pociągnąć za sobą konieczność dokonania ponownej wykładni w zakresie

przedawnienia roszczeń o zwrot pożyczek udzielanych z Funduszu Pracy, jednak ta

kwestia także pozostaje poza zakresem przedstawionego zagadnienia prawnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie

prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).