Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 31/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal issue regarding fractional estate legacies as not necessary for case resolution.

Numero d'incarto III CZP 31/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to rule on a legal question concerning whether a legacy could be defined indirectly as a fractional share of an estate. The court determined that this specific issue did not raise serious doubts essential for the final judgment of the inheritance dispute. Consequently, the court decided not to take up the question, leaving the lower court's dismissal of the plaintiff's claim regarding the legacy valid.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 390 k.p.c.; The Supreme Court may not rule on a legal issue unless it raises serious doubts necessary for the case's resolution.

Parole chiave

Generato dall'IA
Supreme Court procedure legal question dismissal fractional estate legacy indirect legacy definition inheritance law interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 390 k.p.c.
Według utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 390 k.p.c., przedmiotem
Art. 968 § 1 k.c.
uznać za wystarczające w świetle art. 968 § 1 k.c. do ustalenia świadczenia należnego
Art. 1035 k.c.
Art. 948 k.c.
jeżeli się zważy, że uznanie wbrew regułom interpretacyjnym zawartym w art. 948 i 961
Art. 961 k.c.
Art. 922 k.c.
Art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji (art. 61 § 1 ustawy z
art. 390 k.p.c
Według utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 390 k.p.c., przedmiotem
art. 968 § 1 k.c
uznać za wystarczające w świetle art. 968 § 1 k.c.
art. 46 k.r.o
wspólnością ustawową, po jej ustaniu – art. 46 k.r.o., majątek wspólników spółki cywilnej

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., III CZP 39/99
III CZP 39/99
13 kwietnia 2000 r., III CZP 39/99, LEX nr 51656).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 31/05

POSTANOWIENIE

Dnia 9 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

SSA Andrzej Struzik

w sprawie z powództwa A. Z.

przeciwko R. Z.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 9 czerwca 2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury

Krajowej P. W., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w B.

postanowieniem z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt II Ca (…):

"Czy skuteczny jest zapis, którego przedmiot i wielkość określona została przez

spadkodawcę w testamencie w sposób pośredni jako część ułamkowa spadku ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

M. Z., która zmarła 2 marca 2000 r., w testamencie własnoręcznym,

sporządzonym 16 maja 1998 r., oświadczyła: „Ja M. Z. (…) ustanawiam jedynym

spadkobiercą, wykonawcą testamentu na wypadek śmierci, mojego syna R. Z., urodz.

17.11.1952 r. w T. Równocześnie z tego majątku ustanawiam zapisy dla moich dzieci w

równiej części: syna J. urodz. 21.10.1950, syna R. urodz. 17.11.1952, córki A. urodz.

26.7.1954 r. i wnuczki A. urodz. 24.4.1974 r.”. Na podstawie przytoczonego testamentu

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 19 lipca 2000 r. stwierdził, że spadek nabył syn

R. Z. w całości.

Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego

nabycie spadku przez R. Z., A. Z., powołując się na zapis ustanowiony na jej rzecz w

testamencie M. Z. wytoczyła powództwo przeciwko R. Z. Wniosła o zobowiązanie

pozwanego do złożenia w wykonaniu zapisu oświadczenia woli przenoszącego na nią

udziału w wysokości ¼ we własności bliżej opisanej nieruchomości oraz ruchomościach

należących do M. Z.

Sąd Rejonowy powództwo oddalił. Jego zdaniem, zapis zawarty w testamencie

M. Z. jest nieważny, ponieważ nie został określony jego przedmiot.

Sąd Okręgowy rozpoznając apelację powódki, podnoszącej między innymi, że

żaden przepis nie wyklucza objęcia zapisem części majątku spadkowego, nabrał

wątpliwości, które znalazły wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu

prawnym. Według Sądu Okręgowego, możliwe są dwa rozstrzygnięcia przedstawionego

zagadnienia prawnego: przyjęcie, że przedmioty, których zapis dotyczy, muszą być w

testamencie wprost określone, albo uznanie, że przedmioty, których zapis dotyczy mogą

być w testamencie określone za pomocą pośredniego kryterium pozwalającego w

sposób nie budzący wątpliwości ustalić świadczenie należne zapisobiercy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 390 k.p.c., przedmiotem

zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia może

być jedynie kwestia prawna budząca poważne wątpliwości, której wyjaśnienie jest

niezbędna dla rozstrzygnięcia sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

13 kwietnia 2000 r., III CZP 39/99, LEX nr 51656).

Przytoczone wyżej zagadnienie prawne nie spełnia tych wymagań.

Zakłada ono, że wolą M. Z. było zobowiązanie spadkobiercy do przeniesienia na

każdego z wymienionych w testamencie zapisobierców określonego ułamkiem udziału w

majątku spadkowym, i zmierza do wyjaśnienia, czy określenie przedmiotu zapisu w ten

sposób jest wystarczające w świetle obowiązującego prawa do ustalenia świadczenia

należnego zapisobiercy. Nie ta jednak kwestia jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy;

przy tym - nie powinno budzić wątpliwości, że gdyby istotę sprawy sprowadzić do

wspomnianej kwestii, określenie przedmiotu zapisu w powyższy sposób należałoby

uznać za wystarczające w świetle art. 968 § 1 k.c. do ustalenia świadczenia należnego

zapisobiercy.

Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są inne problemy.

Naprzód zagadnienie: czy określony ułamkowo udział w majątku spadkowym, a

ściślej – świadczenie polegające na przeniesieniu określonego ułamkiem udziału w

majątku spadkowym, może być w ogóle przedmiotem zapisu. Zagadnienie to nasuwa

się w szczególności w związku z tym, że prawo cywilne tylko w niektórych ustawowo

określonych sytuacjach traktuje pewne prawa majątkowe, przysługujące kilku osobom o

określonym statusie, jako odrębny majątek, w którym wyróżnia udziały tych osób

(majątek spadkowy, gdy jest kilku spadkobierców – 1035 k.c., majątek, który był objęty

wspólnością ustawową, po jej ustaniu – art. 46 k.r.o., majątek wspólników spółki cywilnej

po rozwiązaniu spółki – art. 875 k.c.). Dopuszczenie zapisu o rozpatrywanej treści

prowadziłoby natomiast do powstania w majątku spadkowym udziałów nie mających

wyraźnej podstawy w ustawie (zob. zwłaszcza ze względu na okoliczności sprawy art.

1035 k.c.).

Poza tym, gdyby nawet uznać świadczenie polegające na przeniesieniu

określonego ułamkiem udziału w majątku spadkowym, za dopuszczalny co do zasady

przedmiot zapisu, nasuwa się pytanie, czy zapis, na który powołuje się powódka nie jest

w okolicznościach sprawy sprzeczny z bezwzględnie obowiązującymi normami prawa

spadkowego regulującymi dziedziczenie. Pytanie to nabiera szczególnej doniosłości,

jeżeli się zważy, że uznanie wbrew regułom interpretacyjnym zawartym w art. 948 i 961

k.c. postanowień testamentu M. Z. dotyczących powódki, syna J. i córki A. za skuteczne

zapisy udziałów w majątku spadkowym (a więc pozycji nie obejmujących długów

spadkowych) byłoby trudne do pogodzenia ze względu na zakres tych rozrządzeń z

zasadą dziedziczenia, obejmującego – jak wiadomo - także nabycie długów spadkowych

(art. 922 k.c.).

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji (art. 61 § 1 ustawy z

dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz. U. Nr 240, poz. 2052).