Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 3/10 Generato dall'IA

Supreme Court refused to refer EU law question to ECJ, leaving it to the Court of Appeal.

Numero d'incarto III CZP 3/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to issue a ruling referring a question of EU law interpretation to the Court of Justice of the European Union. The Court of Appeal was legally obligated to make such a reference under Article 267 TFEU, while the Supreme Court lacked the authority to act as the referring body. Consequently, the Supreme Court declined to take the case, leaving the Court of Appeal to reassess the necessity of the preliminary ruling.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 267 TFUE; Art. 390 § 1 k.p.c.: In cases involving a conflict between national law and EU law requiring interpretation, the Court of Justice of the European Union is the sole competent body, and the Supreme Court cannot refer questions when the obligation lies with the Court of Appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
preliminary ruling EU law supremacy Court of Justice referral obligation institutional competence Treaty on Functioning civil procedure code

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 267 TFUE
Europejskiej w postępowaniu prejudycjalnym (art. 267 TFUE) uprawniony i
Art. 390 § 1 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c. przedstawiono do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne
Art. 390 § 2 k.p.c.
wiążąca w danej sprawie (art. 390 § 2 k.p.c.), w rzeczywistości wymykałaby się
Art. 12 TWE
1135 (11355) k.p.c. z art. 12 TWE.
Art. 18 TFUE
aspektu zgodności art. 1135 (11355) k.p.c. z art. 12 TWE (art. 18 TFUE). Należy
Art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji
przy tym pamiętać o pierwszeństwie prawa unijnego przed ustawami (art. 91 ust.
art. 390 § 1 k.p.c
art. 390 § 1 k.p.c. przedstawiono do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne
art. 206 § 2 k.p.c
lutego 2007 r., odpis pozwu z pouczeniem przewidzianym w art. 206 § 2 k.p.c., a
art. 1135 § 2 k.p.c
przy zastosowaniu art. 1135 § 2 k.p.c.
art. 169 § 1 k.p.c
został wniesiony z uchybieniem terminowi przewidzianemu w art. 169 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Rheinmühlen-Düsseldorf v. Einfuhr– und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, Zb.Orz. 1974, s. 33, pkt 4
Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, Zb.Orz. 1974, s. 33, pkt 4).
Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r., P 37/05
Amministrazione delle Finanze dello Stato v. Simmenthal S.A., ECR 1978, s. 629
Simmenthal S.A., ECR 1978, s. 629).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 28 kwietnia 2010 r., III CZP 3/10

1. W sprawie o rozstrzygnięcie kolizji ustawy z prawem unijnym,

wymagającej wykładni tego prawa, wyłącznie właściwy jest Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

2. W sprawie, w której do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w postępowaniu prejudycjalnym (art. 267 TFUE) uprawniony i

zobowiązany jest sąd drugiej instancji, Sąd Najwyższy, któremu na podstawie

art. 390 § 1 k.p.c. przedstawiono do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

dotyczące kolizji ustawy z prawem unijnym, odmawia podjęcia uchwały. W

takiej sytuacji brak podstaw do wystąpienia przez Sąd Najwyższy do

Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie orzeczenia

prejudycjalnego.

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Grzegorz Misiurek

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Teresy W. przeciwko "H.V." AG w W.

o zapłatę, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 kwietnia 2010 r., na

skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Krakowie

postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r.:

"Czy rozporządzenie Nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

13 listopada 2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich

dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych

("doręczanie dokumentów") oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) Nr 1348

wyklucza zastosowanie art. 1135 (obecnie art. 11355) k.p.c. w sprawach, w których

jedna ze stron ma siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, ale w państwie

będącym członkiem Unii Europejskiej?"

odmówił podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Kielcach, wzywając do udziału w sprawie w charakterze

pozwanego Lidię K. – "H.I.A.F.I.V." w W. (Austria) – obecnie "H.V." – doręczył mu, z

tłumaczeniem na język niemiecki, zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 8

lutego 2007 r., odpis pozwu z pouczeniem przewidzianym w art. 206 § 2 k.p.c., a

także wymagane przez art. 1135 § 2 (obecnie art. 11355 § 2) k.p.c. pouczenie o

konieczności ustanowienia w Polsce pełnomocnika do doręczeń pod rygorem

pozostawiania w aktach pism kierowanych do tego pozwanego ze skutkiem

doręczenia. Doręczenia dokonane zostały przy zastosowaniu przepisów

rozporządzenia Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie

doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w

sprawach cywilnych i handlowych (wersja polska: Dz. Urz. U.E., rozdział 19, t. 1, s.

227 – dalej: „rozporządzenie nr 1348/2000”).

Strona pozwana nie wskazała pełnomocnika do doręczeń w Polsce, zatem

dalsze pisma sądowe przeznaczane dla niej były pozostawiane w aktach ze

skutkiem doręczenia. Dotyczy to także zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na

31 marca 2009 r., po której wydano wyrok zaoczny, a także doręczenia odpisu tego

wyroku.

Sprzeciw od tego wyroku został wniesiony przez stronę pozwaną w dniu 1

lipca 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, który –

przy zastosowaniu art. 1135 § 2 k.p.c. – upłynął w dniu 6 kwietnia 2009 r. Sąd

Okręgowy postanowieniem z dnia 6 października 2009 r. odrzucił wniosek o

przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu oraz sprzeciw, uznając, że wniosek

został wniesiony z uchybieniem terminowi przewidzianemu w art. 169 § 1 k.p.c.

Pozwany "H.V." zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji, zarzucając

naruszenie art. 12 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25

marca 1957 r. – dalej: „TWE”) polegające na zastosowaniu art. 1135 k.p.c. oraz

naruszenie art. 344 § 3 w związku z art. 343, art. 168, 169 § 1 i art. 171 k.p.c., a

także – w razie uznania, że art. 1135 k.p.c. miał jednak zastosowanie w sprawie –

naruszenie art. 206 § 2, art. 227 i 1135 k.p.c. oraz art. 19 obecnie obowiązującego

rozporządzenia Rady (WE) nr 1393/2007 z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie

doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w

sprawach cywilnych i handlowych oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr

1348/2000 (Dz. Urz. U.E. z dnia 10 grudnia 2007 r., L 324, s. 79 – dalej:

„rozporządzenie nr 1393/2007”). W zażaleniu wyrażono także sugestię wystąpienia

z pytaniem prawnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości o zgodność art.

1135 (11355) k.p.c. z art. 12 TWE.

Rozpoznając zażalenie, Sąd Apelacyjny w Krakowie podzielił wątpliwości

skarżącego co do stosowania art. 1135 (11355) k.p.c. w stosunku do strony, która

ma miejsce zamieszkania albo siedzibę w innym państwie członkowskim Unii

Europejskiej, wtedy gdy do doręczenia mają zastosowanie przepisy rozporządzenia

nr 1393/2007 (poprzednio rozporządzenia nr 1348/2000). Według Sądu, uznanie,

że art. 1135 k.p.c. nie miał zastosowania do doręczenia wyroku zaocznego nie

pozwala na przyjęcie, iż doręczenie nastąpiło, a zatem, że termin do wniesienia

sprzeciwu w ogóle rozpoczął bieg.

Występujące w sprawie wątpliwości zostały sformułowane przez Sąd

Apelacyjny w przytoczonym na wstępie zagadnieniu prawnym, przedstawionym

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 w związku z art.

397 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawienie Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia – na podstawie art.

390 § 1 k.p.c. – zagadnienia prawnego sprowadzającego się do pytania, czy

rozporządzenie Rady (WE) nr 1393/2007 z dnia 13 listopada 2007 r. „wyklucza”

stosowanie art. 1135 (11355) k.p.c. w sprawach, w których jedna ze stron ma

siedzibę w państwie będącym członkiem Unii Europejskiej, zmierza w istocie do

rozstrzygnięcia dostrzeżonej przez Sąd Apelacyjny kolizji między prawem unijnym a

prawem krajowym. Rozstrzygnięcie to – co oczywiste – musi być poprzedzone

wykładnią przepisów tworzących tę kolizję, a zatem nie tylko art. 1135 (1135 5)

k.p.c., ale przede wszystkim przepisów prawa unijnego; w tym wypadku, choć Sąd

drugiej instancji wyraźnie tego nie określił, chodzi o wyjaśnienie, czy art. 1 ust. 1

obu powołanych w zagadnieniu prawnym rozporządzeń należy interpretować w

sposób pozwalający na konkluzję, że w sprzeczności z nimi pozostaje przepis

prawa krajowego przewidujący, iż dopuszczalne jest pozostawienie w aktach, ze

skutkiem doręczenia, pism sądowych przeznaczonych dla strony mającej miejsce

zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedzibę za granicą, która – mimo

pouczenia – nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w

Polsce ani nie wskazała mieszkającego w Polsce pełnomocnika do doręczeń. Na

obrzeżu przedstawionego zagadnienia pozostaje także kwestia zgodności art. 1135

(11355) k.p.c. ze standardami rzetelnego procesu ustanowionymi przez art. 6

konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 286) oraz z zakazem niedyskryminacji ze

względu na przynależność państwową, przewidzianym w art. 12 TWE; obecnie art.

18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – dalej: „TFUE”).

W tej sytuacji powstaje wątpliwość, czy zagadnienie przedstawione przez Sąd

Apelacyjny zostało właściwie sformułowane i prawidłowo zaadresowane. Inaczej tę

wątpliwość ujmując, chodzi o to, czy do rozstrzygnięcia przedstawionego

zagadnienia prawnego właściwy jest Sąd Najwyższy, czy Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej. Wątpliwość ta powstaje dlatego, że wprawdzie Sąd Apelacyjny –

jako sąd drugiej instancji – może zwrócić się do Sądu Najwyższego o podjęcie

stosownej uchwały na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w związku z art. 1 pkt 1 lit. b

ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052

ze zm.), to jednak – zgodnie z art. 267 TFUE (poprzednio art. 234 TWE) – organem

właściwym do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni traktatów oraz o

ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki

organizacyjne Unii jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Istnienie tej

dwutorowości prowadzi – w wypadku powstania zagadnienia obejmującego

wykładnię prawa unijnego – albo do zredukowania kompetencji Sądu Najwyższego

do roli „łącznika” stojącego na drodze między sądami powszechnymi a Trybunałem

Sprawiedliwości, albo do nakładania się kompetencji i swoistej konkurencji,

poważnie zagrażającej jednolitości wykładni.

Należy przy tym pamiętać, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej

sprawie, rozstrzygające o zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu

przez Sąd pierwszej instancji, nie podlega dalszemu zaskarżeniu (por. art. 394 1 § 2

k.p.c.). W tej sytuacji, powziąwszy – przed wydaniem tego orzeczenia – wątpliwości

dotyczące wykładni prawa unijnego, Sąd Apelacyjny był zobowiązany skierować

pytanie prejudycjalne do Trybunału (art. 267 akapit 3 TFUE). Skierowanie pytania

do Sądu Najwyższego stanowi zatem naruszenie obowiązków traktatowych,

niezależnie od tego, że uchwała podjęta przez Sąd Najwyższy, choć formalnie

wiążąca w danej sprawie (art. 390 § 2 k.p.c.), w rzeczywistości wymykałaby się

takiemu związaniu. W judykaturze Trybunału Sprawiedliwości przyjęto bowiem, że

istnienie w prawie krajowym unormowania przewidującego związanie sądu niższej

instancji wykładnią prawa unijnego (wspólnotowego) dokonaną przez sąd wyższej

instancji, a więc także w warunkach określonych w art. 386 § 6 i 39820 k.p.c., nie

może pozbawiać sądu niższej instancji uprawnienia do wystąpienia z pytaniem

prejudycjalnym (por. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16

stycznia 1974 r., nr 166/73, w sprawie Rheinmühlen-Düsseldorf v. Einfuhr– und

Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, Zb.Orz. 1974, s. 33, pkt 4).

W tym stanie rzeczy należy uznać, że w razie kolizji ustawy z prawem unijnym,

której rozstrzygnięcie wymaga wykładni tego prawa, wyłącznie właściwy jest

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej; przejęcie tej kompetencji przez Sąd

Najwyższy byłoby nie tylko naruszeniem prawa unijnego, ale prowadziłoby także do

zachwiania – gwarantowanej przez postępowanie prejudycjalne – spójności

wykładni tego prawa, a w konsekwencji do naruszenia jednolitości jego stosowania

przez sądy krajowe wszystkich państw członkowskich (por. postanowienie

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r., P 37/05, OTK-A Zb.Urz.

2006, nr 11, poz. 177). W rozpoznawanej sprawie brak także podstaw do

wystąpienia przez Sąd Najwyższy z wnioskiem do Trybunału Sprawiedliwości o

wydanie orzeczenia wstępnego, zwłaszcza że byłoby to tylko swoiste wyręczenie

sądu drugiej instancji, sprowadzające Sąd Najwyższy do roli „pośrednika”. W

sprawie zatem, w której wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości w postępowaniu

prejudycjalnym (art. 267 TFUE) uprawniony i zobowiązany był sąd drugiej instancji,

Sąd Najwyższy, któremu przedstawiono do rozstrzygnięcie zagadnienie prawne

dotyczące kolizji ustawy z prawem unijnym, odmawia podjęcia uchwały.

Rzeczą Sądu Apelacyjnego jest obecnie ponowna ocena – przy uwzględnieniu

zasady acte clair – potrzeby (konieczności) wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym

do Trybunału Sprawiedliwości, także z uwzględnieniem podniesionego w zażaleniu

aspektu zgodności art. 1135 (11355) k.p.c. z art. 12 TWE (art. 18 TFUE). Należy

przy tym pamiętać o pierwszeństwie prawa unijnego przed ustawami (art. 91 ust. 2 i

3 Konstytucji), co oznacza, że sąd drugiej instancji może sam – jeżeli nie ma

wątpliwości – odmówić zastosowania prawa polskiego albo – jeżeli takie

wątpliwości występują i są uzasadnione – wystąpić ze stosownym wnioskiem do

Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok Europejskiego Trybunału

Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1978 r., nr 106/77, Amministrazione delle Finanze

dello Stato v. Simmenthal S.A., ECR 1978, s. 629). W razie wystąpienia z takim

wnioskiem przez Sąd Apelacyjny, wynik wykładni zastosowanej przez Trybunał

przesądzi o zgodności ustawy z prawem unijnym.

Z tych przyczyn orzeczono, jak na wstępie.