Supreme Court dismisses legal question as unnecessary since lower court ruled only on contested part.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to rule on a legal question regarding the admissibility of an appeal against a default judgment's dismissal portion. The lower court had upheld the entire default judgment, including the dismissed claim, while the defendant objected only to the part granting the plaintiff's request. The Supreme Court determined that the lower court did not exceed the scope of the objection because the defendant clearly targeted only the granted relief, making the abstract legal question unnecessary for the case resolution.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 379 pkt 3 k.p.c.; The Supreme Court may not rule on a legal question if the lower court's decision does not require a separate ruling on the admissibility of the appeal against the dismissed portion of a default judgment, as the scope of the objection determines the review boundaries.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 29/08
POSTANOWIENIE
Dnia 16 maja 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa M. K.
przeciwko Holdingowi Węglowemu S. A. w K.
o zapłatę,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 maja 2008 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy w K.
postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r.,
"Czy dopuszczalne jest rozpoznanie apelacji powoda od
wyroku zaocznego w zakresie w jakim powództwo zostało oddalone,
jeżeli na skutek wcześniejszego rozpoznania sprzeciwu pozwanego
wniesionego
od
tego
samego
wyroku
zaocznego
w
części
uwzględniającej powództwo, Sąd I instancji utrzymał w całości
w mocy wyrok zaoczny ?"
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Uzasadniając przytoczone wyżej zagadnienie prawne, Sąd Okręgowy w K.
przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Powód domagał się zasądzenia od pozwanego 8 187 zł tytułem zwrotu
zwaloryzowanej
kaucji
mieszkaniowej
wraz
z
ustawowymi
odsetkami.
Sąd Rejonowy w K. wyrokiem zaocznym z dnia 22 lutego 2007 r. zasądził od
pozwanego na rzecz powoda 574,80 zł z ustawowymi odsetkami (pkt 1 sentencji),
oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2 sentencji), zasądził od pozwanego
na rzecz powoda 113 zł kosztów procesu (pkt 3 sentencji) i nadał wyrokowi
zaocznemu rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 4 sentencji).
Wyrok zaoczny zaskarżyły obie strony. Pozwany w sprzeciwie wniósł
o uchylenie wyroku w całości i oddalenia powództwa w całości oraz uchylenie
rygoru natychmiastowej wykonalności i zasądzenie od powoda na jego rzecz
kosztów procesu. Powód w apelacji, którą zaskarżył wyrok zaoczny w części
oddalającej powództwo, domagał się natomiast zmiany wyroku i uwzględnienia
powództwa w całości, zgodnie z żądaniem pozwu. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia
2007 r. Sąd Rejonowy w K. – po rozpoznaniu sprzeciwu – utrzymał w całości
wyrok zaoczny w mocy. Pozwany wniósł zażalenie, skarżąc zawarte w wyroku
rozstrzygniecie o kosztach zastępstwa procesowego. Powód tego wyroku nie
zaskarżył.
Sąd Okręgowy podniósł, że rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia
sprzeciwu od wyroku zaocznego ma na celu ponowne rozpoznanie zasadności
dochodzonego roszczenia i odbywa się w ramach zakreślonych sprzeciwem, może
więc dotyczyć zarówno całości, jak i części wyroku zaocznego. Sąd rozpoznaje
zatem sprawę ponownie w granicach przedmiotowych i podmiotowych określonych
wyrokiem zaocznym i wniesionym od niego sprzeciwem.
Tymczasem Sąd pierwszej instancji – zdaniem Sądu Okręgowego –
z naruszeniem przepisów postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy
wykroczył poza granice sprzeciwu, bowiem pozwany mógł skutecznie zaskarżyć
wyrok zaoczny jedynie w części uwzględniającej powództwo. Orzekając również
w zakresie oddalonego powództwa, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 379 pkt 3
k.p.c. W chwili wydania wyroku, którym Sąd utrzymał w mocy wyrok zaoczny
w całości, toczyło się bowiem postępowanie na skutek apelacji wniesionej przez
powoda.
W ocenie Sądu Okręgowego wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia
30 sierpnia 2007 r. zawiera także rozstrzygnięcie w części zaskarżonej apelacją
i uniemożliwia mu rozpoznanie apelacji powoda (art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c.).
Sąd podniósł również, że zaistniała w sprawie sytuacja prowadzi do pozbawienia
powoda konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej
instancji (art. 78 Konstytucji) i pozbawia go możności obrony swych praw (art. 379
pkt 5 k.p.c.).
Przedstawione powody uzasadniają – zdaniem Sądu Okręgowego –
przedstawienie na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przytoczonego na wstępie
zagadnienia prawnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Ustawodawca,
przyznając
sądowi
drugiej
instancji
uprawnienie
do
przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390
§ 1 k.p.c., uzależnił skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie
poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi do
rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 grudnia
1991 r., III CZP 129/91, „Przegląd Sądowy” 1994, z. 3, s. 76 oraz z dnia 27 sierpnia
1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9). Na sądzie drugiej instancji
spoczywa więc obowiązek szczegółowego uzasadnienia, na czym polegają jego
wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne oraz wykazania, że stwierdzone
przezeń poważne wątpliwości prawne pozostają w związku przyczynowym
z rozstrzygnięciem sprawy.
Należy też przypomnieć, że instytucja pytań prawnych – co podkreślił Sąd
Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98 (OSNC 1999, nr 10,
poz. 166) – prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie
poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem
od konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178
ust. 1 Konstytucji RP). Ze względu na tę wyjątkowość, powinna być zatem
stosowana w sposób jak najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na rzecz
argumentów o nastawieniu celowościowym i utylitarnym.
Przedstawione
zagadnienie
prawne
nie
odpowiada
przytoczonym
wymaganiom przede wszystkim dlatego, że nie spełnia wymagania niezbędności
oczekiwanej odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy.
Z analizy akt sprawy wynika, że zawarte w uzasadnieniu postanowienia
Sądu Okręgowego przedstawienie sprawy nie odpowiada jej rzeczywistemu
stanowi. W sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 22 lutego 2007 r. pozwany
wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i po jego uchyleniu oddalenie powództwa
w całości” (k. 63-64). Pozwany nie wskazał wprost, w jakim zakresie zaskarża
wyrok zaoczny,
czy wnosi o jego uchylenie w całości, czy też w części.
Jednakże z analizy uzasadnienia sprzeciwu wynika wyraźnie, że pozwany
zaskarżył wyrok tylko w części, tj. w zakresie, w jakim Sąd uwzględnił powództwo.
Nic nie wskazuje bowiem na to, aby pozwany zaskarżył wyrok także w zakresie,
jakim Sąd oddalił powództwo, tj. rozstrzygnął w sposób korzystny dla niego. W tej
sytuacji nie zachodzi potrzeba rozważania w sprawie odrębnej kwestii, jaką stanowi
istnienie interesu prawnego pozwanego w zaskarżeniu wyroku zaocznego w części
oddalającej powództwo.
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2007 r. utrzymał w całości
w mocy wyrok zaoczny z dnia 22 lutego 2007 r. Użyte przez Sąd Rejonowy
określenie „w całości” odnosi się – wbrew temu, co twierdzi Sąd Okręgowy – nie do
całego wyroku zaocznego, ale do tej jego części, która została zaskarżona.
W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany domagał się uchylenia orzeczenia
i oddalenia powództwa w całości, ponieważ waloryzacja kaucji mieszkaniowej –
jego zdaniem – jest dla niego krzywdząca. Utrzymując w mocy wyrok zaoczny, Sąd
Rejonowy uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki waloryzacji sądowej
(art. 3581 § 3 k.p.c.), a powodowi należy się zwaloryzowane świadczenie
w wysokości 574, 80 zł. Sąd Rejonowy przedstawił szczegółowe wyliczenie tej
kwoty.
W
uzasadnieniu
wyroku
znalazło
się
wprawdzie
stwierdzenie,
że „w pozostałym zakresie powództwo było nieuzasadnione i dlatego podlegało
oddaleniu”, jednak nie sposób z tego wywieść wniosku, iż Sąd Rejonowy wyszedł
poza granice zaskarżenia określone w sprzeciwie i ponownie rozpoznał sprawę
w całości. Wprawdzie formuła samego rozstrzygnięcia może budzić wątpliwości
(Sąd powinien stwierdzić wyraźnie, że utrzymuje wyrok zaoczny w mocy
w zaskarżonej
części),
jednakże
z
powodów
wyżej
przedstawionych
(mając zwłaszcza na względzie teść uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia
30 sierpnia 2007 r.) pogląd Sądu drugiej instancji, że Sąd Rejonowy wszedł poza
granice zaskarżenia i rozstrzygał co do całego wyroku zaocznego jest
nieuzasadniony. W konsekwencji rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia
prawnego nie jest konieczne do rozpozna sprawy.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak uchwale.