Supreme Court rules that half of the enforcement fee must be refunded if enforcement fails due to bankruptcy.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that a bailiff must refund half of the enforcement fee to the creditor when the enforcement process is terminated due to the debtor's bankruptcy. The creditor argued that the fee should be returned regardless of whether the failure was caused by the creditor's actions or objective reasons. The court held that the statutory requirement for a partial refund applies to any scenario where enforcement proves unsuccessful before any payment is made, including bankruptcy-induced termination. This interpretation aligns with the legislative intent to incentivize effective enforcement actions by linking the bailiff's compensation to the actual success of the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 45 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji; Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe: The obligation to refund half of the enforcement fee to the creditor arises whenever enforcement proves unsuccessful before any payment is made, including cases where the proceedings are terminated due to the debtor's bankruptcy.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 26 września 2000 r., III CZP 26/00
Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Gudowski
Sędziowie SN: Marian Kocon (sprawozdawca), Maria Grzelka
Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra
Wiśniewskiego w sprawie z wniosku wierzyciela „P.-L.” Linie Żeglugowe,
spółka z o.o. w G., z udziałem Beaty i Jacka W., „Przedsiębiorstwa ProdukcyjnoHandlowo-Usługowego „J.” w Z. ze skargi na czynności komornika po rozpoznaniu
na posiedzeniu jawnym dnia 26 września 2000 r. zagadnienia prawnego
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Łomży postanowieniem z dnia 18 kwietnia
2000 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 k.p.c.:
1. „Czy obowiązek zwrotu wierzycielowi przez komornika połowy wniesionej
przez wierzyciela opłaty stosunkowej przewidziany w art. 45 ust. 2 ustawy o
komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882) zachodzi w każdym
przypadku bezskuteczności egzekucji), tj. nawet wówczas gdy wierzyciel swoim
działaniem lub zachowaniem uniemożliwił osiągnięcie celu egzekucji lub gdy
bezskuteczność nastąpiła z przyczyn obiektywnych,
2. W szczególności czy obowiązek ten zachodzi także w przypadku umorzenia
postępowania egzekucyjnego wskutek uprawomocnienia się postanowienia o
upadłości dłużnika (art. 63 prawa upadłościowego)?”.
podjął następującą uchwałę:
Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna wskutek umorzenia
postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 63 § 1 rozporządzenia
Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn.
tekst: Dz.U. 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) przed wyegzekwowaniem choćby
części świadczenia, komornik zwraca wierzycielowi połowę wniesionej opłaty
stosunkowej, o której mowa w art. 44 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.).
Uzasadnienie
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, w trybie art. 390 § 1
k.p.c., zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:
Na wniosek „P.-L.” Linie Żeglugowe”, spółki. z o.o. w G. komornik przy Sądzie
Rejonowym w Z. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko Beacie W. i
Jackowi W., którego przedmiotem była kwota 1647,80 zł z odsetkami, i zgodnie z
wnioskiem wierzyciela zajął wierzytelność pieniężną dłużników wynikającą ze
sprzedaży drewna „S. Okna i Drzwi”, S.A w S., rachunek bankowy dłużników w
Banku Gospodarki Żywnościowej w Z., a także bliżej określone ruchomości. Przed
wyegzekwowaniem świadczenia ogłoszona została upadłość dłużników. Wobec
uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości komornik
postanowieniem z dnia 7 grudnia 1999 r. ustalił koszty postępowania
egzekucyjnego na kwotę 1647,80 zł (według użytego sformułowania: „opłata
stosunkowa z art. 44. 1, 45. 1 – 1647,80 zł ”).
Przy rozpoznaniu zażalenia komornika na postanowienie Sądu Rejonowego w
Zambrowie z dnia 1 marca 2000 r., uchylające postanowienie komornika z dnia 7
grudnia 1999 r., Sądowi Okręgowemu w Łomży nasunęło się zagadnienie prawne
budzące poważne wątpliwości, sformułowane w sentencji postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotą instytucji unormowanej w art. 390 § 1 k.p.c. jest, zgodnie z utrwaloną
wykładnią, aby rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego było niezbędne dla
rozpoznania środka odwoławczego w konkretnej sprawie. Wychodząc z tego
założenia trzeba stwierdzić, że przedstawione w sprawie zagadnienie prawne
sformułowane zostało zbyt szeroko, gdyż rozpoznanie wniesionego środka
zaskarżenia nie wymaga rozstrzygnięcia wątpliwości przedstawionych w pkt 1
sentencji postanowienia. Zbędne jest zatem ustosunkowywanie się do tych
wątpliwości.
Drugie z przedstawionych zagadnień prawnych wymaga wykładni art. 45 ust.
2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr
133, poz. 882 ze zm.), a w szczególności użytego w tym przepisie określenia
„egzekucja (...) bezskuteczna”. Zakres znaczeniowy pozostałego tekstu tego
przepisu nie nasuwa wątpliwości.
Zgodnie z treścią ustępu 2 art. 45 ustawy o komornikach sądowych
i egzekucji: „Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna (...), komornik zwraca połowę
opłaty stosunkowej”. Przepis ten reguluje zatem sytuacje, gdy komornik, w
przypadku bezskuteczności egzekucji, zwraca z urzędu połowę pobranej od
wierzyciela opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 44 ustawy o komornikach
sądowych i egzekucji.
Podobnej materii został poświęcony § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie taksy za czynności
komorników (Dz.U. Nr 62, poz. 254 ze zm.). Przepis ten określa wysokość całego
ryczałtu kancelaryjnego należnego w sytuacji, której przepis ten dotyczy, z tym
zastrzeżeniem, że w razie „bezskuteczności egzekucji” można pobrać tylko połowę
tego ryczałtu.
W tekstach obu przepisów posłużono się podobnymi określeniami; w tekście
pierwszego określeniem „egzekucja (...) bezskuteczna”, a w tekście drugiego
określeniem „bezskuteczności egzekucji”. Choć brak w tym zakresie pełnej
spójności terminologicznej, jest niewątpliwe, że w obu przepisach chodzi o to samo,
mianowicie – o bezskuteczność egzekucji. Z tym bowiem pojęciem wiąże
ustawodawca zarówno przewidziany w ust. 2 art. 45 ustawy o komornikach
sądowych i egzekucji zwrot połowy pobranej od wierzyciela opłaty, jak i nakaz
pobrania co najwyżej tylko połowy kwoty obliczonej zgodnie z § 30 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Żaden z tych przepisów jednakże nie
wskazuje, kiedy zachodzi bezskuteczność egzekucji.
Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie, który podjął niniejszą uchwałę,
istnieją dostateczne podstawy ku temu, by wykładnię określenia „bezskuteczności
egzekucji”, dokonaną przez Sąd Najwyższy na gruncie § 30 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w uzasadnieniu uchwały z dnia 10
listopada 1995 r., III CZP 155/95 (OSNC 1996, nr 2, poz. 28), odnieść do użytego w
ustępie 2 art. 45 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji określenia „egzekucja
(...) bezskuteczna”. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyraził między
innymi pogląd, że na gruncie § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości można przyjąć, choć z pewnymi zastrzeżeniami, iż przypadki, gdy
ma miejsce bezskuteczność egzekucji, wymienia art. 824 § 1 k.p.c. Wskazał przy
tym, że bezskuteczność egzekucji może zachodzić także w innych sytuacjach.
Nie powinno budzić wątpliwości, że na gruncie ustępu 2 art. 45 ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji przykładem takiej innej sytuacji jest
występujący w sprawie przypadek umorzenia postępowania egzekucyjnego przed
wyegzekwowaniem choćby części świadczenia, wobec uprawomocnienia się
postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika (art. 63 § 1 zdanie drugie
rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. – Prawo
upadłościowe, jedn. tekst: Dz.U. 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.). (...) W tym
bowiem przypadku niepodobna zasadnie zaprzeczyć twierdzeniu, że „egzekucja
okazała się bezskuteczna”.
Za tym, że sformułowanie art. 45 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych
i egzekucji „egzekucja okaże się bezskuteczna”, obejmuje ten występujący w
sprawie przypadek, przemawia także cel wprowadzenia art. 45 ust. 2 do ustawy o
komornikach sądowych i egzekucji, tj. zdopingowanie komorników do efektywnego
działania przez uzależnienie ich dochodów z opłat wnoszonych przez wierzycieli od
skuteczności egzekucji.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,
rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.