Civil proceedings against an insolvent insurer are suspended under CPC Art. 174 § 1(4) if bankruptcy proceedings are pending.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court suspended civil proceedings regarding insurance claims against an insolvent insurer because bankruptcy proceedings were already pending. The appellant argued that the 1995 insurance law amendment altered the relationship between the insurer's liability and the bankruptcy process, but the court rejected this claim. The court held that the Insurer's Guarantee Fund assumes the insurer's obligations upon bankruptcy, making the claims part of the bankruptcy estate and thus requiring suspension.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 56 ust. 1 u.d.u.: Civil proceedings against an insolvent insurance company for claims covered by mandatory motor liability insurance must be suspended if bankruptcy proceedings are pending, as the Insurer's Guarantee Fund assumes the company's obligations and the claims become part of the bankruptcy estate.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 24 maja 2002 r., III CZP 25/02
Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący)
Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski
Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wiesławy K. przeciwko „P.” –
Towarzystwu Ubezpieczeniowo-Reasekuracyjnemu S.A., Oddziałowi w S. o
zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 maja
2002 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu
postanowieniem z dnia 7 marca 2002 r.:
„Czy po wejściu w życie ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o
działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 478) ulega zawieszeniu na
podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. postępowanie sądowe przeciwko zakładowi
ubezpieczeń o świadczenie pieniężne stanowiące zobowiązanie, które po
ogłoszeniu upadłości zakładu ubezpieczeń przejął zgodnie z przepisem art. 56 ust.
1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej w brzmieniu
nadanym przez art. 1 pkt 56 cyt. na wstępie ustawy Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny?”
podjął uchwałę:
Sąd zawiesza postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w
sprawie o świadczenia z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku
z ruchem tych pojazdów, jeżeli w stosunku do pozwanego zakładu
ubezpieczeń zostało wszczęte postępowanie upadłościowe.
Uzasadnienie
„P.”, Towarzystwo Ubezpieczeniowo-Reasekuracyjne S.A., Oddział w S., z
którym Wiesława K. zawarła umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych
pojazdów, uznała co do zasady roszczenia ubezpieczonej z tytułu wypadku
objętego tym ubezpieczeniem i wypłaciła jej należne świadczenia, przyjmując, że
poszkodowana przyczyniła się do szkody w 50%. W pozwie wytoczonym przeciwko
„P.” Wiesława K. zakwestionowała zasadność przyczynienia i wniosła o zasądzenie
tej części należnych jej świadczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej, których nie otrzymała od pozwanej na skutek przyjęcia
przyczynienia. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2000 r. Sąd Okręgowy w
Szczecinie zawiesił postępowanie z powodu ogłoszenia upadłości pozwanego
zakładu ubezpieczeń dnia 16 lutego 2000 roku (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.). W
zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powódki – wnosząc o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia – zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem
przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (jedn.
tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62), zaznaczając, iż „w szczególności chodzi o art.
51 ust. 1 i 4”. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając ten środek odwoławczy,
przedstawił – na postawie art. 390 k.p.c. – przytoczone na wstępie zagadnienie
prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny został utworzony na podstawie art.
51 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr
59, poz. 344 ze zm. – dalej "u.d.u."). Obok niego powstał też – zgodnie z pierwotną
wersją art. 57 ust. 1 u.d.u. – Fundusz Ochrony Ubezpieczonych, który powołał
Minister Finansów zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 1992 r. w sprawie powołania
Funduszu Ochrony Ubezpieczonych, jego organizacji i trybu działania oraz procentu
składki wnoszonej przez ubezpieczycieli na ten fundusz (M.P. Nr 29, poz. 202 ze
zm. – dalej: "zarządzenie z 1992 r.").
Zadania Funduszów były odmienne. Pierwszy z nich wypłacał odszkodowania
z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
i rolników za szkody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy nie została
zawarta wymagana umowa ubezpieczenia albo nie ustalono sprawcy szkody
(art. 51 ust. 2 u.d.u.). Zadanie Funduszu Ochrony Ubezpieczonych polegało
natomiast na zaspokajaniu roszczeń ubezpieczonych osób fizycznych w wypadku
niewypłacalności ubezpieczyciela w wysokości 100% w dziale ubezpieczeń na
życie, 90% w wypadku ubezpieczeń obowiązkowych i 50% w dziale innych
ubezpieczeń (art. 57 ust. 2 zdanie drugie u.d.u.).
Fundusz Ochrony Ubezpieczonych podejmował działania – jak wyjaśnił Sąd
Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 27 października 1993 r., III CZP
103/93 ("Biuletyn SN" 1993, nr 10, s.16) – w wypadku niewypłacalności
ubezpieczyciela rozumianej jako trwałe zaprzestanie płacenia długów i czynił to
niezależnie od wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości
ubezpieczyciela. W uchwale przyjęto też, że Fundusz Ochrony Ubezpieczonych
zaspokajał roszczenia ubezpieczonych osób fizycznych – w granicach określonych
w ustawie o działalności ubezpieczeniowej – także po ogłoszeniu upadłości
niewypłacalnego ubezpieczyciela. Sąd Najwyższy uznał również, że art. 57 u.d.u.
nie zmienił zasad postępowania upadłościowego w stosunku do upadłości
ubezpieczyciela. Ubezpieczony mający wierzytelność wobec ubezpieczyciela, który
został postawiony w stan upadłości, był zatem zobowiązany zgłosić ją sędziemukomisarzowi, stosownie do postanowień Prawa upadłościowego, niezależnie od
trybu realizacji roszczeń przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych uregulowanego
w § 7 zarządzenia z 1992 r. Sąd Najwyższy, akcentując brak możliwości
bezpośredniego dochodzenia roszczeń od Funduszu Ochrony Ubezpieczonych,
podkreślił, że nie tylko względy prawne, lecz interes ubezpieczonej osoby fizycznej
wymagał, aby – tak jak inni wierzyciele – zachowała ona wymogi Prawa
upadłościowego dotyczące zgłoszenia wierzytelności sędziemu-komisarzowi.
Jednakże stan prawny, który obowiązywał w chwili podejmowania uchwały z dnia
27 października 1993 r., III CZP 103/93, a zwłaszcza § 7 zarządzenia z 1992 r.,
uzasadniał – zdaniem Sąd Najwyższego – wniosek, że wyczerpanie trybu
zgłoszenia i ustalenia wierzytelności uregulowanego w Prawie upadłościowym nie
stanowiło warunku zaspokojenia wierzytelności ubezpieczonej osoby fizycznej
przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych.
Ten pogląd zdezaktualizował się na skutek nowelizacji zarządzenia z 1992 r.,
dokonanej zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 października 1993 r.
zmieniającym zarządzenie w sprawie powołania Funduszu Ochrony
Ubezpieczonych, jego organizacji i trybu działania oraz procentu składki wnoszonej
przez ubezpieczycieli na ten fundusz (M.P. Nr 54, poz. 502), które weszło w życie
dnia 10 listopada 1993 r. Według nowej wersji § 7 zarządzenia z 1992 r., Fundusz
przejmował – po uznaniu przez sędziego-komisarza listy wierzytelności –
zobowiązania upadłego wierzyciela wynikające z umów zawartych przez osoby
fizyczne, których wierzytelności zostały uznane, i wypłacał świadczenia na
podstawie listy wierzytelności na zasadach określonych w art. 57 ust. 2 u.d.u.
Na skutek nowelizacji zarządzenia z 1992 r. nastąpiło więc wyraźne powiązanie
zaspokajania roszczeń ubezpieczonych osób fizycznych przez Fundusz Ochrony
Ubezpieczonych z postępowaniem upadłościowych. Ten kierunek zmian
potwierdziła kolejna nowelizacja zarządzenia z 1992 r., która weszła w życie dnia
22 grudnia 1994 r. (zarządzenie Ministra Finansów z dnia 21 listopada 1994 r.
zmieniające zarządzenie w sprawie powołania funduszu ochrony ubezpieczonych,
jego organizacji i trybu działania oraz procentu składki wnoszonej przez
ubezpieczycieli na ten fundusz, M.P. Nr 62, poz. 549).
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o
działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 478 ze zm. – dalej "ustawa
z dnia 8 czerwca 1995 r."), Fundusz Ochrony Ubezpieczonych uległ likwidacji, a
jego prawa i obowiązki przejął Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny po upływie
trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli z dniem 22 stycznia 1996 r.
Przepisy noweli nie utworzyły nowej instytucji Ubezpieczeniowego Funduszu
Gwarancyjnego, co – wobec pojawienia się odmiennego, choć odosobnionego
poglądu – podkreślono także w literaturze. Zawarte w znowelizowanym przepisie
art. 51 ust. 1 stwierdzenie: „Tworzy się Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny...”
stanowi dosłowne powtórzenie treści tego przepisu w dotychczasowym brzmieniu,
które zostało podyktowane wyłącznie potrzebami redakcyjnymi. Zatem omawiana
nowela zmieniła jedynie i rozszerzyła zakres działania Ubezpieczeniowego
Funduszu Gwarancyjnego. Do jego zadań obecnie należy także zaspokajanie – w
wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z
tytułu umów obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów i
rolników za szkody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz ubezpieczenia
na życie w wysokości 50% wierzytelności, nie więcej jednak niż kwota będąca
równowartością w złotych 30 000 euro, według średniego kursu Narodowego Banku
Polskiego, zgodnie z tabelą kursową ogłoszoną przez tenże Bank, obowiązującą w
dniu ogłoszenia upadłości (art. 51 ust. 4 u.d.u.).
Zagadnienia związane z realizacją roszczeń uprawnionych, w wypadku
ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, są przedmiotem regulacji zawartej w
art. 56 i 57 u.d.u. Ze względu na wątpliwości, które spowodowały przedstawienie
rozpoznawanego zagadnienia prawnego, istotne znaczenie ma wykładnia art. 56
u.d.u., ponieważ ten przepis normuje kwestie związane z realizacją – w razie
upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z tytułu umów
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Problem
polega na rozstrzygnięciu zagadnienia, czy dotychczasowe powiązanie między
realizacją roszczeń przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych a postępowaniem
upadłościowym zachodzi także po przejęciu zadań Funduszu Ochrony
Ubezpieczonych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Jego istnienie
oznaczałoby bowiem, że wierzytelność uprawnionego z tytułu obowiązkowego
komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej należy do masy
upadłości, co uzasadniałoby zawieszenie postępowania, toczącego się między tym
uprawnionym a upadłym zakładem ubezpieczeń, na podstawie art. 174 § 1 pkt 4
k.p.c.
Zagadnienie relacji między realizacją przez Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny – w razie upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z
tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
a postępowaniem upadłościowym było już przedmiotem rozważań Sądu
Najwyższego na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej
znowelizowanej ustawą z dnia 8 czerwca 1995 r. W wyroku z dnia 14 marca
2001 r., II CKN 433/00 (nie publ.) Sąd Najwyższy stwierdził, że również po zmianie
stanu prawnego zaspokajanie roszczeń przez Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny, w omawianej sytuacji, jest powiązane z postępowaniem
upadłościowym, w stopniu uzasadniającym wniosek, że czynności
Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego muszą być poprzedzone
zgłoszeniem wierzytelności do masy upadłości. Powód dochodzący od zakładu
ubezpieczeń świadczeń z tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia
od odpowiedzialności cywilnej powinien zatem – po ogłoszeniu upadłości zakładu
ubezpieczeń – zgłosić wierzytelność sędziemu-komisarzowi i dopiero po
umieszczeniu jej na liście wierzytelności zostanie zaspokojony przez
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Za aprobatą tego stanowiska przemawiają następujące argumenty.
Przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej – w przeciwieństwie do
stanu prawnego z okresu obowiązywania zarządzenia z 1992 r. w pierwotnej wersji
– nie dają podstaw do ustalenia odrębnego trybu realizacji przez Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny świadczeń należnych ubezpieczonym z tytułu
obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w
wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń.
Przepis art. 56 ust. 1 u.d.u. stwierdza tylko ogólnie, że Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny wypłaca poszkodowanym i uprawnionym świadczenia, a
spełnienie tego obowiązku ma nastąpić po przejęciu z masy upadłości upadłego
zakładu ubezpieczeń zobowiązania szkodowego wraz z aktami.
Żaden przepis ustawy o działalności ubezpieczeniowej nie nakłada na
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – w wypadku ogłoszenia upadłości
zakładu ubezpieczeń – obowiązku ustalenia odpowiedzialności upadłego zakładu i
wysokości świadczeń. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie ustala
odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokości świadczeń także w wypadku
zaspokajania roszczeń uprawnionych z tytułu umów obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody
spowodowane ruchem tych pojazdów i rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa
rolnego, gdy nie została zawarta wymagana umowa ubezpieczenia lub nie ustalono
sprawcy szkody (art. 52 ust. 2 u.d.u.). Postępowanie w tym zakresie – zgodnie z
§ 26 i § 35 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie
ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych
pojazdów (Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) oraz § 22 i § 30 rozporządzenia Ministra
Finansów z dnia 30 grudnia 1993 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa
rolnego (Dz.U. Nr 134, poz. 653 ze zm.) – przeprowadza bowiem zakład
ubezpieczeń, a następnie przesyła dokumenty dotyczące roszczeń
poszkodowanego do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
Obowiązek ustalania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokości
świadczenia został wprost nałożony na Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
dopiero ustawą z dnia 21 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o działalności
ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 70, poz. 819), ale ustawodawca – zgodnie z art. 56 ust.
5 u.d.u. – ograniczył go do nowego zadania Ubezpieczeniowego Funduszu
Gwarancyjnego, które polega na zaspokajaniu roszczeń uprawnionych z tytułu
umów ubezpieczenia, o których mowa w art. 54 ust. 4 u.d.u. i w zakresie
określonym w tym przepisie, w wypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości
zakładu ubezpieczeń lub umorzenia postępowania upadłościowego, jeżeli majątek
dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a
także w wypadku zarządzenia likwidacji przymusowej zakładu ubezpieczeń, który
nie spełnia świadczeń ubezpieczeniowych (art. 51 ust. 7 u.d.u.).
W ustawie o działalności ubezpieczeniowej nie został określony termin, w
którym Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, odpowiadający za upadły zakład
ubezpieczeń, powinien zbadać zasadność roszczeń i wypłacić należne
świadczenie.
Osoby, którym – w razie ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń – należą
się świadczenia z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, nie zostały
wyposażone przez ustawę o działalności ubezpieczeniowej w uprawnienie
bezpośredniego dochodzenia ich od Ubezpieczeniowego Funduszu
Gwarancyjnego, tak jak w wypadku świadczeń należnych z tytułu obowiązkowego
ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych
za szkody spowodowane ruchem tych pojazdów i rolników za szkody z tytułu
prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy nie została zawarta wymagana umowa
ubezpieczenia lub nie ustalono sprawcy szkody (art. 8 ust. 5 u.d.u.).
Nie ma podstaw do normowania trybu realizacji świadczeń przez
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny poza ustawą, ponieważ brak stosownej
delegacji ustawowej. Określony w art. 54 ust. 2 u.d.u. zakres spraw, które może
regulować statut Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, nie obejmuje
ustalenia trybu zaspokajania roszczeń ubezpieczonych. Zgodnie z zakresem
przytoczonej delegacji ustawowej, statut Ubezpieczeniowego Funduszu
Gwarancyjnego, ogłoszony w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia
1996 r. w sprawie ogłoszenia statutu Ubezpieczeniowego Funduszu
Gwarancyjnego (Dz.Urz.M.F. Nr 10, poz. 41), nie zawiera postanowień regulujących
omawianą kwestię .
Z przedstawionych powodów należało uznać, że – w razie ogłoszenia
upadłości zakładu ubezpieczeń – prawidłowe ustalenie wierzytelności gwarantują
osobom uprawnionym do świadczeń przepisy Prawa upadłościowego, normujące
zgłaszanie i ustalanie wierzytelności (art. 150-170 rozporządzenia Prezydenta RP z
dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe, jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr
118, poz. 512 ze zm.). Ta procedura nie tylko określa sposób zgłoszenia
wierzytelności przez zainteresowanego i postępowanie w przedmiocie jej uznania,
ale także zapewnia uprawnionym środki zaskarżenia postanowienia co do uznania
lub nieuznania zgłoszonej wierzytelności (art. 162 Prawa upadłościowego) oraz
postanowienia w przedmiocie rozpoznania sprzeciwu (art. 78 Prawa
upadłościowego).
Przepis art. 78 u.d.u., po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 8 czerwca
1995 r., stanowi wprost, że – w wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń
– syndykiem masy upadłości może zostać ustanowiony inny zakład ubezpieczeń.
Jest zatem możliwość ustanowienia syndykiem podmiotu, który będzie dysponował
ogólnokrajową siecią placówek, wyspecjalizowaną kadrą oraz technicznymi
możliwościami przeprowadzenia w stosunkowo krótkim czasie weryfikacji
wierzytelności zgłoszonych wobec upadłego. Z tego względu nałożenie na
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny obowiązku ustalenia odpowiedzialności
upadłego zakładu ubezpieczeń i wysokości należnych świadczeń byłoby nie tylko
nieracjonalne, ale zmusiłoby Fundusz do stworzenia w celu wykonania tego
zadania rozwiniętej struktury organizacyjnej, która wymagałaby finansowania
z wpłat zakładu ubezpieczeń, a zatem pośrednio przez osoby zawierające
ubezpieczenia.
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, będący niepaństwową osobą
prawną, jest obecnie wyposażony – jak wynika ze statutu – w system organów do
których należy zgromadzenie członków, rada funduszu i zarząd. Jedynie członkowie
zarządu, składającego się z trzech do pięciu osób, wykonują swoje obowiązki w
ramach stosunku pracy (§ 29 ust. 4 statutu). Poza wymienionymi organami istnieje
jeszcze biuro zarządu, które realizuje zadania zarządu jako organu wykonawczego
Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (§ 35 ust. 1 statutu).
Z przedstawionego wywodu wynika, że nie ma podstaw do uznania, iż
nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej, dokonana ustawą z dnia
23 czerwca 1995 r., zmieniła dotychczasowe powiązanie między zaspokajaniem
przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – w razie upadłości zakładu
ubezpieczeń – roszczeń z tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej a postępowaniem upadłościowym. Zatem w sprawie o
świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych
pojazdów sąd zawiesza postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli
w stosunku do pozwanego zakładu ubezpieczeń zostało wszczęte postępowanie
upadłościowe. Wierzytelności uprawnionych z tytułu obowiązkowego
komunikacyjnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej podlegają bowiem
ustaleniu w postępowaniu upadłościowym i do czasu ich zaspokojenia przez
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny należą do masy upadłości.
Przepis art. 56 ust. 1 u.d.u. należy traktować jako źródło gwarancyjnej
odpowiedzialności cywilnej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, która
powstaje obok wcześniej ukształtowanej odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, z
chwilą ogłoszenia jego upadłości. Przejęcie przez Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny tzw. akt szkody (por. art. 51 ust. 1 u.d.u.), o którym mowa w art. 56
ust. 1, nie stanowi przesłanki konstytutywnej powstania tej odpowiedzialności,
ponieważ chodzi tu o czynność natury technicznej. Mimo brzmienia art. 56 ust. 1
u.d.u. (verba legis: „Fundusz przejmuje... zobowiązania szkodowe”), nie ma
usprawiedliwionych podstaw do konstruowania przystąpienia Ubezpieczeniowego
Funduszu Gwarancyjnego do długu zakładu ubezpieczeń (por. uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 65/01, OSNC 2002, nr 9, poz.
108).
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.