Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 25/02 Generato dall'IA

Civil proceedings against an insolvent insurer are suspended under CPC Art. 174 § 1(4) if bankruptcy proceedings are pending.

Numero d'incarto III CZP 25/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court suspended civil proceedings regarding insurance claims against an insolvent insurer because bankruptcy proceedings were already pending. The appellant argued that the 1995 insurance law amendment altered the relationship between the insurer's liability and the bankruptcy process, but the court rejected this claim. The court held that the Insurer's Guarantee Fund assumes the insurer's obligations upon bankruptcy, making the claims part of the bankruptcy estate and thus requiring suspension.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 56 ust. 1 u.d.u.: Civil proceedings against an insolvent insurance company for claims covered by mandatory motor liability insurance must be suspended if bankruptcy proceedings are pending, as the Insurer's Guarantee Fund assumes the company's obligations and the claims become part of the bankruptcy estate.

Parole chiave

Generato dall'IA
insurance insolvency mandatory motor liability bankruptcy proceedings suspension of proceedings Insurer's Guarantee Fund civil procedure code guarantee fund liability

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.
podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. postępowanie sądowe przeciwko zakładowi
Art. 56 ust. 1 u.d.u.
Przepis art. 56 ust. 1 u.d.u. stwierdza tylko ogólnie, że Ubezpieczeniowy
Art. 51 ust. 1 u.d.u.
art. 51 ust. 1 u.d.u.), o którym mowa w art.
Art. 390 k.p.c.
przedstawił – na postawie art. 390 k.p.c. – przytoczone na wstępie zagadnienie
art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c
podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.
art. 390 k.p.c
przedstawił – na postawie art. 390 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 65/01
Guarantee Fund excludes late payment interest on claims against insolvent insurance companies for traffic accidents.
III CZP 103/93
27 października 1993 r., III CZP 103/93, a zwłaszcza § 7 zarządzenia z 1992 r.,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 24 maja 2002 r., III CZP 25/02

Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący)

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wiesławy K. przeciwko „P.” –

Towarzystwu Ubezpieczeniowo-Reasekuracyjnemu S.A., Oddziałowi w S. o

zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 maja

2002 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu

postanowieniem z dnia 7 marca 2002 r.:

„Czy po wejściu w życie ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o

działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku

dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 478) ulega zawieszeniu na

podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. postępowanie sądowe przeciwko zakładowi

ubezpieczeń o świadczenie pieniężne stanowiące zobowiązanie, które po

ogłoszeniu upadłości zakładu ubezpieczeń przejął zgodnie z przepisem art. 56 ust.

1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej w brzmieniu

nadanym przez art. 1 pkt 56 cyt. na wstępie ustawy Ubezpieczeniowy Fundusz

Gwarancyjny?”

podjął uchwałę:

Sąd zawiesza postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w

sprawie o świadczenia z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku

z ruchem tych pojazdów, jeżeli w stosunku do pozwanego zakładu

ubezpieczeń zostało wszczęte postępowanie upadłościowe.

Uzasadnienie

„P.”, Towarzystwo Ubezpieczeniowo-Reasekuracyjne S.A., Oddział w S., z

którym Wiesława K. zawarła umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych

pojazdów, uznała co do zasady roszczenia ubezpieczonej z tytułu wypadku

objętego tym ubezpieczeniem i wypłaciła jej należne świadczenia, przyjmując, że

poszkodowana przyczyniła się do szkody w 50%. W pozwie wytoczonym przeciwko

„P.” Wiesława K. zakwestionowała zasadność przyczynienia i wniosła o zasądzenie

tej części należnych jej świadczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia

odpowiedzialności cywilnej, których nie otrzymała od pozwanej na skutek przyjęcia

przyczynienia. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2000 r. Sąd Okręgowy w

Szczecinie zawiesił postępowanie z powodu ogłoszenia upadłości pozwanego

zakładu ubezpieczeń dnia 16 lutego 2000 roku (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.). W

zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powódki – wnosząc o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia – zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem

przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (jedn.

tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62), zaznaczając, iż „w szczególności chodzi o art.

51 ust. 1 i 4”. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając ten środek odwoławczy,

przedstawił – na postawie art. 390 k.p.c. – przytoczone na wstępie zagadnienie

prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny został utworzony na podstawie art.

51 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr

59, poz. 344 ze zm. – dalej "u.d.u."). Obok niego powstał też – zgodnie z pierwotną

wersją art. 57 ust. 1 u.d.u. – Fundusz Ochrony Ubezpieczonych, który powołał

Minister Finansów zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 1992 r. w sprawie powołania

Funduszu Ochrony Ubezpieczonych, jego organizacji i trybu działania oraz procentu

składki wnoszonej przez ubezpieczycieli na ten fundusz (M.P. Nr 29, poz. 202 ze

zm. – dalej: "zarządzenie z 1992 r.").

Zadania Funduszów były odmienne. Pierwszy z nich wypłacał odszkodowania

z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy

pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów

i rolników za szkody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy nie została

zawarta wymagana umowa ubezpieczenia albo nie ustalono sprawcy szkody

(art. 51 ust. 2 u.d.u.). Zadanie Funduszu Ochrony Ubezpieczonych polegało

natomiast na zaspokajaniu roszczeń ubezpieczonych osób fizycznych w wypadku

niewypłacalności ubezpieczyciela w wysokości 100% w dziale ubezpieczeń na

życie, 90% w wypadku ubezpieczeń obowiązkowych i 50% w dziale innych

ubezpieczeń (art. 57 ust. 2 zdanie drugie u.d.u.).

Fundusz Ochrony Ubezpieczonych podejmował działania – jak wyjaśnił Sąd

Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 27 października 1993 r., III CZP

103/93 ("Biuletyn SN" 1993, nr 10, s.16) – w wypadku niewypłacalności

ubezpieczyciela rozumianej jako trwałe zaprzestanie płacenia długów i czynił to

niezależnie od wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości

ubezpieczyciela. W uchwale przyjęto też, że Fundusz Ochrony Ubezpieczonych

zaspokajał roszczenia ubezpieczonych osób fizycznych – w granicach określonych

w ustawie o działalności ubezpieczeniowej – także po ogłoszeniu upadłości

niewypłacalnego ubezpieczyciela. Sąd Najwyższy uznał również, że art. 57 u.d.u.

nie zmienił zasad postępowania upadłościowego w stosunku do upadłości

ubezpieczyciela. Ubezpieczony mający wierzytelność wobec ubezpieczyciela, który

został postawiony w stan upadłości, był zatem zobowiązany zgłosić ją sędziemukomisarzowi, stosownie do postanowień Prawa upadłościowego, niezależnie od

trybu realizacji roszczeń przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych uregulowanego

w § 7 zarządzenia z 1992 r. Sąd Najwyższy, akcentując brak możliwości

bezpośredniego dochodzenia roszczeń od Funduszu Ochrony Ubezpieczonych,

podkreślił, że nie tylko względy prawne, lecz interes ubezpieczonej osoby fizycznej

wymagał, aby – tak jak inni wierzyciele – zachowała ona wymogi Prawa

upadłościowego dotyczące zgłoszenia wierzytelności sędziemu-komisarzowi.

Jednakże stan prawny, który obowiązywał w chwili podejmowania uchwały z dnia

27 października 1993 r., III CZP 103/93, a zwłaszcza § 7 zarządzenia z 1992 r.,

uzasadniał – zdaniem Sąd Najwyższego – wniosek, że wyczerpanie trybu

zgłoszenia i ustalenia wierzytelności uregulowanego w Prawie upadłościowym nie

stanowiło warunku zaspokojenia wierzytelności ubezpieczonej osoby fizycznej

przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych.

Ten pogląd zdezaktualizował się na skutek nowelizacji zarządzenia z 1992 r.,

dokonanej zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 października 1993 r.

zmieniającym zarządzenie w sprawie powołania Funduszu Ochrony

Ubezpieczonych, jego organizacji i trybu działania oraz procentu składki wnoszonej

przez ubezpieczycieli na ten fundusz (M.P. Nr 54, poz. 502), które weszło w życie

dnia 10 listopada 1993 r. Według nowej wersji § 7 zarządzenia z 1992 r., Fundusz

przejmował – po uznaniu przez sędziego-komisarza listy wierzytelności –

zobowiązania upadłego wierzyciela wynikające z umów zawartych przez osoby

fizyczne, których wierzytelności zostały uznane, i wypłacał świadczenia na

podstawie listy wierzytelności na zasadach określonych w art. 57 ust. 2 u.d.u.

Na skutek nowelizacji zarządzenia z 1992 r. nastąpiło więc wyraźne powiązanie

zaspokajania roszczeń ubezpieczonych osób fizycznych przez Fundusz Ochrony

Ubezpieczonych z postępowaniem upadłościowych. Ten kierunek zmian

potwierdziła kolejna nowelizacja zarządzenia z 1992 r., która weszła w życie dnia

22 grudnia 1994 r. (zarządzenie Ministra Finansów z dnia 21 listopada 1994 r.

zmieniające zarządzenie w sprawie powołania funduszu ochrony ubezpieczonych,

jego organizacji i trybu działania oraz procentu składki wnoszonej przez

ubezpieczycieli na ten fundusz, M.P. Nr 62, poz. 549).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o

działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku

dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 478 ze zm. – dalej "ustawa

z dnia 8 czerwca 1995 r."), Fundusz Ochrony Ubezpieczonych uległ likwidacji, a

jego prawa i obowiązki przejął Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny po upływie

trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli z dniem 22 stycznia 1996 r.

Przepisy noweli nie utworzyły nowej instytucji Ubezpieczeniowego Funduszu

Gwarancyjnego, co – wobec pojawienia się odmiennego, choć odosobnionego

poglądu – podkreślono także w literaturze. Zawarte w znowelizowanym przepisie

art. 51 ust. 1 stwierdzenie: „Tworzy się Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny...”

stanowi dosłowne powtórzenie treści tego przepisu w dotychczasowym brzmieniu,

które zostało podyktowane wyłącznie potrzebami redakcyjnymi. Zatem omawiana

nowela zmieniła jedynie i rozszerzyła zakres działania Ubezpieczeniowego

Funduszu Gwarancyjnego. Do jego zadań obecnie należy także zaspokajanie – w

wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z

tytułu umów obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy

pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów i

rolników za szkody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz ubezpieczenia

na życie w wysokości 50% wierzytelności, nie więcej jednak niż kwota będąca

równowartością w złotych 30 000 euro, według średniego kursu Narodowego Banku

Polskiego, zgodnie z tabelą kursową ogłoszoną przez tenże Bank, obowiązującą w

dniu ogłoszenia upadłości (art. 51 ust. 4 u.d.u.).

Zagadnienia związane z realizacją roszczeń uprawnionych, w wypadku

ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, są przedmiotem regulacji zawartej w

art. 56 i 57 u.d.u. Ze względu na wątpliwości, które spowodowały przedstawienie

rozpoznawanego zagadnienia prawnego, istotne znaczenie ma wykładnia art. 56

u.d.u., ponieważ ten przepis normuje kwestie związane z realizacją – w razie

upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z tytułu umów

obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów

mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Problem

polega na rozstrzygnięciu zagadnienia, czy dotychczasowe powiązanie między

realizacją roszczeń przez Fundusz Ochrony Ubezpieczonych a postępowaniem

upadłościowym zachodzi także po przejęciu zadań Funduszu Ochrony

Ubezpieczonych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Jego istnienie

oznaczałoby bowiem, że wierzytelność uprawnionego z tytułu obowiązkowego

komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej należy do masy

upadłości, co uzasadniałoby zawieszenie postępowania, toczącego się między tym

uprawnionym a upadłym zakładem ubezpieczeń, na podstawie art. 174 § 1 pkt 4

k.p.c.

Zagadnienie relacji między realizacją przez Ubezpieczeniowy Fundusz

Gwarancyjny – w razie upadłości zakładu ubezpieczeń – roszczeń uprawnionych z

tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

a postępowaniem upadłościowym było już przedmiotem rozważań Sądu

Najwyższego na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej

znowelizowanej ustawą z dnia 8 czerwca 1995 r. W wyroku z dnia 14 marca

2001 r., II CKN 433/00 (nie publ.) Sąd Najwyższy stwierdził, że również po zmianie

stanu prawnego zaspokajanie roszczeń przez Ubezpieczeniowy Fundusz

Gwarancyjny, w omawianej sytuacji, jest powiązane z postępowaniem

upadłościowym, w stopniu uzasadniającym wniosek, że czynności

Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego muszą być poprzedzone

zgłoszeniem wierzytelności do masy upadłości. Powód dochodzący od zakładu

ubezpieczeń świadczeń z tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia

od odpowiedzialności cywilnej powinien zatem – po ogłoszeniu upadłości zakładu

ubezpieczeń – zgłosić wierzytelność sędziemu-komisarzowi i dopiero po

umieszczeniu jej na liście wierzytelności zostanie zaspokojony przez

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Za aprobatą tego stanowiska przemawiają następujące argumenty.

Przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej – w przeciwieństwie do

stanu prawnego z okresu obowiązywania zarządzenia z 1992 r. w pierwotnej wersji

– nie dają podstaw do ustalenia odrębnego trybu realizacji przez Ubezpieczeniowy

Fundusz Gwarancyjny świadczeń należnych ubezpieczonym z tytułu

obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w

wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń.

Przepis art. 56 ust. 1 u.d.u. stwierdza tylko ogólnie, że Ubezpieczeniowy

Fundusz Gwarancyjny wypłaca poszkodowanym i uprawnionym świadczenia, a

spełnienie tego obowiązku ma nastąpić po przejęciu z masy upadłości upadłego

zakładu ubezpieczeń zobowiązania szkodowego wraz z aktami.

Żaden przepis ustawy o działalności ubezpieczeniowej nie nakłada na

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – w wypadku ogłoszenia upadłości

zakładu ubezpieczeń – obowiązku ustalenia odpowiedzialności upadłego zakładu i

wysokości świadczeń. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie ustala

odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokości świadczeń także w wypadku

zaspokajania roszczeń uprawnionych z tytułu umów obowiązkowego ubezpieczenia

odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody

spowodowane ruchem tych pojazdów i rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa

rolnego, gdy nie została zawarta wymagana umowa ubezpieczenia lub nie ustalono

sprawcy szkody (art. 52 ust. 2 u.d.u.). Postępowanie w tym zakresie – zgodnie z

§ 26 i § 35 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie

ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych

pojazdów (Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) oraz § 22 i § 30 rozporządzenia Ministra

Finansów z dnia 30 grudnia 1993 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego

ubezpieczenia odpowiedzialności rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa

rolnego (Dz.U. Nr 134, poz. 653 ze zm.) – przeprowadza bowiem zakład

ubezpieczeń, a następnie przesyła dokumenty dotyczące roszczeń

poszkodowanego do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Obowiązek ustalania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokości

świadczenia został wprost nałożony na Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny

dopiero ustawą z dnia 21 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o działalności

ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 70, poz. 819), ale ustawodawca – zgodnie z art. 56 ust.

5 u.d.u. – ograniczył go do nowego zadania Ubezpieczeniowego Funduszu

Gwarancyjnego, które polega na zaspokajaniu roszczeń uprawnionych z tytułu

umów ubezpieczenia, o których mowa w art. 54 ust. 4 u.d.u. i w zakresie

określonym w tym przepisie, w wypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości

zakładu ubezpieczeń lub umorzenia postępowania upadłościowego, jeżeli majątek

dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a

także w wypadku zarządzenia likwidacji przymusowej zakładu ubezpieczeń, który

nie spełnia świadczeń ubezpieczeniowych (art. 51 ust. 7 u.d.u.).

W ustawie o działalności ubezpieczeniowej nie został określony termin, w

którym Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, odpowiadający za upadły zakład

ubezpieczeń, powinien zbadać zasadność roszczeń i wypłacić należne

świadczenie.

Osoby, którym – w razie ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń – należą

się świadczenia z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, nie zostały

wyposażone przez ustawę o działalności ubezpieczeniowej w uprawnienie

bezpośredniego dochodzenia ich od Ubezpieczeniowego Funduszu

Gwarancyjnego, tak jak w wypadku świadczeń należnych z tytułu obowiązkowego

ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych

za szkody spowodowane ruchem tych pojazdów i rolników za szkody z tytułu

prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy nie została zawarta wymagana umowa

ubezpieczenia lub nie ustalono sprawcy szkody (art. 8 ust. 5 u.d.u.).

Nie ma podstaw do normowania trybu realizacji świadczeń przez

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny poza ustawą, ponieważ brak stosownej

delegacji ustawowej. Określony w art. 54 ust. 2 u.d.u. zakres spraw, które może

regulować statut Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, nie obejmuje

ustalenia trybu zaspokajania roszczeń ubezpieczonych. Zgodnie z zakresem

przytoczonej delegacji ustawowej, statut Ubezpieczeniowego Funduszu

Gwarancyjnego, ogłoszony w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia

1996 r. w sprawie ogłoszenia statutu Ubezpieczeniowego Funduszu

Gwarancyjnego (Dz.Urz.M.F. Nr 10, poz. 41), nie zawiera postanowień regulujących

omawianą kwestię .

Z przedstawionych powodów należało uznać, że – w razie ogłoszenia

upadłości zakładu ubezpieczeń – prawidłowe ustalenie wierzytelności gwarantują

osobom uprawnionym do świadczeń przepisy Prawa upadłościowego, normujące

zgłaszanie i ustalanie wierzytelności (art. 150-170 rozporządzenia Prezydenta RP z

dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe, jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr

118, poz. 512 ze zm.). Ta procedura nie tylko określa sposób zgłoszenia

wierzytelności przez zainteresowanego i postępowanie w przedmiocie jej uznania,

ale także zapewnia uprawnionym środki zaskarżenia postanowienia co do uznania

lub nieuznania zgłoszonej wierzytelności (art. 162 Prawa upadłościowego) oraz

postanowienia w przedmiocie rozpoznania sprzeciwu (art. 78 Prawa

upadłościowego).

Przepis art. 78 u.d.u., po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 8 czerwca

1995 r., stanowi wprost, że – w wypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń

– syndykiem masy upadłości może zostać ustanowiony inny zakład ubezpieczeń.

Jest zatem możliwość ustanowienia syndykiem podmiotu, który będzie dysponował

ogólnokrajową siecią placówek, wyspecjalizowaną kadrą oraz technicznymi

możliwościami przeprowadzenia w stosunkowo krótkim czasie weryfikacji

wierzytelności zgłoszonych wobec upadłego. Z tego względu nałożenie na

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny obowiązku ustalenia odpowiedzialności

upadłego zakładu ubezpieczeń i wysokości należnych świadczeń byłoby nie tylko

nieracjonalne, ale zmusiłoby Fundusz do stworzenia w celu wykonania tego

zadania rozwiniętej struktury organizacyjnej, która wymagałaby finansowania

z wpłat zakładu ubezpieczeń, a zatem pośrednio przez osoby zawierające

ubezpieczenia.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, będący niepaństwową osobą

prawną, jest obecnie wyposażony – jak wynika ze statutu – w system organów do

których należy zgromadzenie członków, rada funduszu i zarząd. Jedynie członkowie

zarządu, składającego się z trzech do pięciu osób, wykonują swoje obowiązki w

ramach stosunku pracy (§ 29 ust. 4 statutu). Poza wymienionymi organami istnieje

jeszcze biuro zarządu, które realizuje zadania zarządu jako organu wykonawczego

Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (§ 35 ust. 1 statutu).

Z przedstawionego wywodu wynika, że nie ma podstaw do uznania, iż

nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej, dokonana ustawą z dnia

23 czerwca 1995 r., zmieniła dotychczasowe powiązanie między zaspokajaniem

przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – w razie upadłości zakładu

ubezpieczeń – roszczeń z tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia

odpowiedzialności cywilnej a postępowaniem upadłościowym. Zatem w sprawie o

świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych

pojazdów sąd zawiesza postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli

w stosunku do pozwanego zakładu ubezpieczeń zostało wszczęte postępowanie

upadłościowe. Wierzytelności uprawnionych z tytułu obowiązkowego

komunikacyjnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej podlegają bowiem

ustaleniu w postępowaniu upadłościowym i do czasu ich zaspokojenia przez

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny należą do masy upadłości.

Przepis art. 56 ust. 1 u.d.u. należy traktować jako źródło gwarancyjnej

odpowiedzialności cywilnej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, która

powstaje obok wcześniej ukształtowanej odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, z

chwilą ogłoszenia jego upadłości. Przejęcie przez Ubezpieczeniowy Fundusz

Gwarancyjny tzw. akt szkody (por. art. 51 ust. 1 u.d.u.), o którym mowa w art. 56

ust. 1, nie stanowi przesłanki konstytutywnej powstania tej odpowiedzialności,

ponieważ chodzi tu o czynność natury technicznej. Mimo brzmienia art. 56 ust. 1

u.d.u. (verba legis: „Fundusz przejmuje... zobowiązania szkodowe”), nie ma

usprawiedliwionych podstaw do konstruowania przystąpienia Ubezpieczeniowego

Funduszu Gwarancyjnego do długu zakładu ubezpieczeń (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 65/01, OSNC 2002, nr 9, poz.

108).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.