Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 15/06 Generato dall'IA

Supreme Court holds preferential purchase rights under PKP privatization law transfer to the new tenant in divorce property division.

Numero d'incarto III CZP 15/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that the right to purchase a rental apartment at a preferential price transfers to the ex-spouse awarded the tenancy during property division. The lower courts struggled to determine the rental right's value because the purchase discount applied to the original tenant, not the new tenant. The Court established that the legislative intent allows this right to pass to the new tenant to ensure the housing benefit serves the family's needs.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 42 ust. 1 pkt 1, 2; Art. 44 ust. 2, 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego »Polskie Koleje Państwowe«: The right to acquire a rental apartment at a preferential price under the privatization law transfers to the ex-spouse awarded the tenancy in a property division proceeding.

Parole chiave

Generato dall'IA
privatization law preferential purchase price divorce property division tenancy transfer rental apartment value Polskie Koleje Państwowe legislative intent

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 42 ust. 1 pkt 1 of the Act of 8 September 2000 on the commercialization, restructuring and privatisation of the state-owned enterprise »Polskie Koleje Państwowe«
podstawie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. W art. 42 ust. 1 pkt 1
Art. 42 ust. 2 of the Act of 8 September 2000 on the commercialization, restructuring and privatisation of the state-owned enterprise »Polskie Koleje Państwowe«
podstawie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. W art. 42 ust. 1 pkt 1
Art. 44 ust. 2 of the Act of 8 September 2000 on the commercialization, restructuring and privatisation of the state-owned enterprise »Polskie Koleje Państwowe«
których mowa w art. 44 ust.
Art. 44 ust. 4 of the Act of 8 September 2000 on the commercialization, restructuring and privatisation of the state-owned enterprise »Polskie Koleje Państwowe«
których mowa w art. 44 ust.
art. 390 k.p.c
prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 22 marca 2006 r., III CZP 15/06

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Jan Górowski

Sędzia SN Marian Kocon

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisławy M. przy uczestnictwie

Krzysztofa K. i Gminy L. o podział majątku wspólnego, po rozstrzygnięciu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 22 marca 2006 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 6

października 2005 r.:

„Czy w przypadku ustanowienia i sprzedaży przez Polskie Koleje Państwowe

Spółkę Akcyjną w Warszawie odrębnej własności lokalu mieszkalnego jednemu z

byłych małżonków, którym wspólnie przysługiwało prawo najmu tego lokalu, a które

przy podziale majątku wspólnego przyznane zostało przez sąd tylko jednemu z

nich, nabywca może skorzystać z pomniejszeń ceny sprzedaży tego lokalu, o

których mowa w art. 44 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji,

restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego »Polskie Koleje

Państwowe« (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), które przysługiwałyby mu osobiście na

podstawie powołanych przepisów, czy też mógłby także skorzystać z pomniejszeń,

które przysługiwałyby na podstawie tych przepisów drugiemu z byłych małżonków

na datę prawomocnego podziału majątku, gdyby prawo najmu lokalu zostało

przydzielone temu drugiemu małżonkowi?"

podjął uchwałę:

Uprawnienie jednego z byłych małżonków do nabycia lokalu

mieszkalnego przy zastosowaniu art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 8 września

2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa

państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.)

przechodzi na byłego współmałżonka, któremu przy podziale majątku

wspólnego przyznane zostało prawo najmu.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Lublinie postanowieniem z dnia 31 grudnia 2004 r. dokonał

podziału majątku wspólnego Stanisławy M. i Krzysztofa K., w skład którego wchodzi

m.in. prawo najmu lokalu mieszkalnego położonego w L. Prawo najmu przyznał

wnioskodawczyni i zasądził od niej na rzecz uczestnika spłatę. Ustalając wysokość

spłaty, Sąd Rejonowy przyjął, że wartość prawa najmu stanowi różnica między

czynszem wolnym a czynszem regulowanym, z uwzględnieniem okresu

prawdopodobnego trwania stosunku najmu.

Rozpoznając apelacje wnioskodawczyni i uczestnika postępowania, Sąd

Okręgowy w Lublinie uznał, że przyjęty przez Sąd pierwszej instancji sposób

ustalania wartości prawa najmu nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Z

konkretnym prawem najmu wiąże się możliwość wykupu lokalu przez najemcę (lub

najemców) na podstawie art. 41, 42 i nast. ustawy z dnia 8 września 2000 r. o

komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego

„Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84 poz. 948 ze zm.) na zasadach

preferencyjnych (art. 44 ust. 2). (...)

Zarówno wnioskodawczyni Stanisława M., jak i Krzysztof K., jako najemcy, są

uprawnieni do wykupu lokalu od "Polskich Kolei Państwowych" S.A. na zasadach

preferencyjnych. Ta okoliczność jest decydującym czynnikiem, ze względu na który

zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnik dążą do tego, aby prawo najmu zostało

przyznane jednemu z nich na zasadzie wyłączności, każdy z nich ma bowiem

zamiar nabycia odrębnej własności tego lokalu od wynajmującego i zamiaru tego

nie ukrywa. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że lokal może być

sprzedany niezwłocznie.

Z chwilą ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego wykupu po

preferencyjnej cenie lokal ten będzie mógł być przedmiotem swobodnego obrotu i

będzie miał znaczną wartość określaną przez uczestników w granicach 110 000 –

120 000 zł. Powyższa okoliczność determinuje, w ocenie Sądu Okręgowego,

sposób ustalenia wartości prawa najmu, której powinna odpowiadać kwota będąca

różnicą pomiędzy wartością rynkową wyodrębnionego lokalu wraz z udziałem w

części wspólnej budynku i udziałem w wieczystym użytkowaniu gruntu a wartością

kwoty zapłaconej przez nabywcę tytułem ceny przy zakupie tego lokalu. Zdaniem

Sądu Okręgowego, taki sposób ustalenia wartości prawa najmu jest najbardziej

sprawiedliwy, gdyż uwzględnia graniczące z pewnością prawdopodobieństwo, że

prawo najmu niezwłocznie po zakończeniu postępowania ustanie na skutek nabycia

przez najemcę przedmiotu najmu.

Problem wynika z tego, że uprawnienie do pomniejszenia ceny związane z

okresem pracy i czasu trwania najmu w odniesieniu do uczestnika postępowania

jest dalej idące niż w odniesieniu do wnioskodawczyni, która nie pracowała w

"Polskich Kolejach Państwowych" i później niż były współmałżonek stała się

najemcą lokalu. W związku z tym Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, jaka kwota

powinna zostać odliczona od rynkowej wartości lokalu przy ustaleniu wartości

prawa najmu i uznał, że rozwiązanie tego problemu zależy od rozstrzygnięcia

przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione zagadnienie prawne jest pytaniem o to, czy związane z

prawem najmu uprawnienie do preferencyjnej ceny przy nabyciu lokalu, wynikające

ze spełnienia przez jednego z małżonków wymogów wymienionych w art. 44 ust. 2

ustawy, przechodzi na drugiego małżonka, któremu przy podziale majątku

wspólnego przyznane zostaje prawo najmu.

Ze względu na osobisty charakter przesłanek zastosowania preferencyjnych

cen, wymienionych w art. 44 ust. 2, mogłaby się nasuwać odpowiedź negatywna.

Jednakże należy zauważyć, że ustawodawca zezwala na ograniczoną

przenoszalność uprawnienia do preferencyjnych cen przy nabyciu lokalu na

podstawie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. W art. 42 ust. 1 pkt 1

wymienieni są: małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, przysposabiający i

przysposobiony, a także osoba, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu z

najemcą. Przepis art. 42 ust. 2 przewiduje, że najemca spośród osób stale z nim

zamieszkujących, określonych w ust. 1 pkt 2, może wskazać osobę uprawnioną do

nabycia lokalu mieszkalnego, stosownie zaś do art. 44 ust. 4, na wniosek osoby, o

której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 2, uwzględnia się zamiast jej okresu pracy lub

najmu okres pracy lub najmu osób, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 1 i pkt 3-5.

Intencje ustawodawcy są oczywiste; chodzi o to, aby z preferencji cenowych

mogli korzystać najbliżsi uprawnionego najemcy, jeżeli nabywany lokal służył

zaspokojeniu także ich potrzeb mieszkaniowych. Uregulowanie to przemawia za

przyjęciem, że związane z prawem najmu uprawnienie do nabycia lokalu na

preferencyjnych zasadach nie wygasa w razie przyznania w sprawie o podział

majątku wspólnego prawa najmu byłemu współmałżonkowi, ale przechodzi na

współmałżonka, któremu prawo najmu zostało przyznane.

Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie

prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).