Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 139/07 Generato dall'IA

Supreme Court rules single-judge emergency orders in divorce cases must follow main trial composition.

Numero d'incarto III CZP 139/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a single-judge court could issue emergency security orders in divorce proceedings without a collegial panel. The Court of Appeal raised doubts because the old Civil Procedure Code allowed single-judge emergency orders, but the new law required a collegial panel for the main trial. The Court decided that the single-judge composition remains valid for security measures because the new law did not explicitly change the specific rule allowing single-judge emergency rulings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 736 k.p.c.; Art. 47 § 2 k.p.c.: The single-judge composition of the court hearing the main action remains valid for issuing emergency security orders, as the legislative amendment did not explicitly alter the specific provision permitting such single-judge rulings.

Parole chiave

Generato dall'IA
emergency security order single judge composition divorce proceedings collegial panel requirement Civil Procedure Code legislative amendment procedural efficiency

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 736 k.p.c.
Główną przyczyną wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest fakt, że art. 736 k.p.c.,
Art. 47 § 2 k.p.c.
szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c. Obecnie, po zmianie dokonanej
Art. 47 § 1, 3 i 4 k.p.c.
szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c.
Art. 13 § 2 k.p.c.
więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. – odpowiednio stosowany w
Art. 737 k.p.c.
art. 737 k.p.c. zmusza sąd do odbywania osobnych posiedzeń niejawnych w
art. 736 k.p.c
Główną przyczyną wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest fakt, że art. 736 k.p.c.,
art. 47 § 2 k.p.c
szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.
art. 737 k.p.c
art. 737 k.p.c. zmusza sąd do odbywania osobnych posiedzeń niejawnych w

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I C 327/53
orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1953 r., I C 327/53, „Nowe Prawo”
I C 856/53
88, oraz z dnia 14 lipca 1953 r., I C 856/53, OSN 1955, nr 2, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 139/07

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Jan Górowski

Sędzia SA Michał Kłos

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jolanty C. przeciwko Janowi C. o

rozwód, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 27

lutego 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w

Szczecinie postanowieniem z dnia 31 października 2007 r.:

„Czy w sprawie o rozwód, w której właściwym do rozpoznania jest sąd w

składzie jednego sędziego i dwóch ławników, postanowienie w przedmiocie

udzielenia zabezpieczenia wydane na posiedzeniu niejawnym może wydać

przewodniczący?”

podjął uchwałę:

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia w sprawie o rozwód sąd pierwszej

instancji rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego

jako przewodniczącego i dwóch ławników.

Uzasadnienie

W sprawie o rozwód Sąd Okręgowy w Koszalinie rozpoznał w dniu 14 sierpnia

2007 r. na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego, wniosek powódki

o zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego. Rozpoznając zażalenie pozwanego

na postanowienie wydane na tym posiedzeniu, uwzględniające wniosek, Sąd

Apelacyjny w Szczecinie powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w

przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym, przytoczonym na

wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Główną przyczyną wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest fakt, że art. 736 k.p.c.,

który stanowił, iż w sprawach rozpoznawanych przez sąd w składzie trzyosobowym

przewodniczący może, w wypadku niecierpiącym zwłoki, sam wydać zarządzenie

tymczasowe, nie znalazł odpowiednika w stanie prawnym ustanowionym ustawą z

dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz. 1804), obowiązującą od dnia 5 lutego

2005 r. Powstał w związku z tym problem składu sądu, w jakim następuje

rozpoznanie wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a próby jego rozwiązania w

piśmiennictwie nie dają jednoznacznego wyniku, jakkolwiek przeważa pogląd, że

właściwy jest sąd działający w takim składzie, w jakim rozpoznaje sprawę co do jej

istoty.

Rozstrzygając ten problem, a więc analizując skutki wywołane uchyleniem art.

736 k.p.c., a ściślej – zmianą jego treści, bo obecnie ten przepis normuje zupełnie

inną materię, należy przede wszystkim skupić się na kwestii, jakie było znaczenie

tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r., w

szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c. Obecnie, po zmianie dokonanej

ustawą z dnia 15 marca 2007 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania

cywilnego, ustawy – kodeks postępowania karnego oraz zmianie niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 112, poz. 766), przepis ten nosi oznaczenie „47 § 3”.

Skład sądu właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji został

określony w art. 47 § 1, 3 i 4 (obecnie art. 47 § 1, 2 i 4) k.p.c., z zastrzeżeniem

określonym w art. 47 § 2 (obecnie art. 47 § 3) k.p.c., zgodnie z którym

postanowienia poza rozprawą oraz zarządzenia wydaje przewodniczący. Artykuł 47

§ 2 (§ 3) k.p.c. regulował (reguluje) skład sądu orzekający poza rozprawą w

kwestiach formalnych, niedotyczących istoty sporu, które są zawsze rozstrzygane w

formie postanowienia lub zarządzenia (art. 354 i 362 k.p.c.). Z tych względów mógł

więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. – odpowiednio stosowany w

postępowaniu zabezpieczającym tylko w odniesieniu do kwestii formalnych

rozstrzyganych na posiedzeniu niejawnym (np. do odrzucenia lub zwrotu wniosku),

nie było natomiast podstaw do jego stosowania w wypadku orzekania co do

meritum wniosku o zabezpieczenie, tj. o jego zasadności lub bezzasadności; o

składzie sądu decydował wówczas art. 47 § 1 i 3 i jego późniejsze odpowiedniki.

Przedstawiony kontekst normatywny pozwala określić miejsce oraz funkcję

art. 736 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 2

lipca 2004 r. Należy przyjąć, że dotyczył on orzekania o zasadności wniosku o

zabezpieczenie i w tym zakresie – dopuszczając wydanie przez przewodniczącego

na posiedzeniu niejawnym zarządzenia tymczasowego w sprawie rozstrzyganej w

składzie trzyosobowym – ustanawiał ściśle określony wyjątek od reguł ustalonych w

art. 47, dotyczących orzekania co do meritum przez skład kolegialny. Artykuł 736

k.p.c. był zatem przepisem szczególnym w stosunku do tych przepisów

normujących postępowanie procesowe, które przewidywały kolegialny skład sądu

przy orzekaniu co do istoty sprawy (art. 47 § 1, a następnie 47 § 1 i 4 k.p.c.), nie

stanowił natomiast przepisu szczególnego wobec art. 47 § 2 k.p.c. Przepis art. 47 §

2 k.p.c. miał więc w okresie obowiązywania art. 736 w poprzednim brzmieniu

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym; regulował

wydawanie poza rozprawą przez przewodniczącego postanowień dotyczących

kwestii formalnych, ocenianych w ten sposób z punktu widzenia przedmiotu

postępowania zabezpieczającego. Uzasadniony jest zatem wniosek, że nowelizacja

art. 736 k.p.c. dokonana ustawą z dnia 2 lipca 2004 r., w wyniku której przestała

istnieć odrębna regulacja normująca skład sądu w postępowaniu

zabezpieczającym, nie zmieniła funkcji art. 47 § 2 (§ 3) k.p.c.

Na marginesie należy zaznaczyć, że funkcja tego przepisu odpowiada w

ogólnych zarysach roli jego pierwowzoru, tj. art. XLV § 1 rozporządzenia

Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. – przepisy wprowadzające kodeks

postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 83, poz. 652 ze zm.) w brzmieniu nadanym

ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach

cywilnych (Dz.U. Nr 38, poz. 349), wykładanego i stosowanego w kontekście art.

art. 841 § 3 i 4 d.k.p.c. (art. 859 § 3 i 4 według tekstu jednolitego z 1950 r.) (por.

orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1953 r., I C 327/53, „Nowe Prawo”

1953, nr 10, s. 88, oraz z dnia 14 lipca 1953 r., I C 856/53, OSN 1955, nr 2, poz.

17).

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że współcześnie w postępowaniu

zabezpieczającym sąd pierwszej instancji orzeka o zasadności (bezzasadności)

wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a więc co do istoty postępowania

zabezpieczającego, w takim składzie, w jakim rozpoznawana jest sprawa, w której

dochodzi do zabezpieczenia powództwa, bez względu na to, czy działa na

posiedzeniu niejawnym czy na rozprawie (art. 47 § 1, 2 i 4 k.p.c.; obecnie art. 47 §

1, 3 i 4 k.p.c.). W takim samym składzie orzeka rozstrzygając na rozprawie kwestie

formalne, niedotyczące istoty zabezpieczenia, a więc niedotyczące zasadności

wniosku, natomiast poza rozprawą orzeczenia w tym zakresie – oraz zarządzenia –

wydaje przewodniczący (art. 47 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Oczywiście,

zasady te nie dotyczą sądu drugiej instancji rozstrzygającego wniosek o udzielenie

zabezpieczenia zgłoszony w postępowaniu apelacyjnym, gdyż w tym wypadku o

składzie sądu – orzekającego na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym, w kwestii

formalnej lub merytorycznej – decyduje art. 367 § 3 zdanie pierwsze albo art. 50510

§ 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy – dostrzegając niedoskonałość

analizowanego unormowania, gdyż brak możliwości rozpoznawania wniosków o

udzielenie zabezpieczenia przez przewodniczącego składu kolegialnego

(zawodowego lub ławniczego) i konieczność respektowania terminu określonego w

art. 737 k.p.c. zmusza sąd do odbywania osobnych posiedzeń niejawnych w

składzie trzyosobowym tylko celem rozpoznania wniosku o udzielenie

zabezpieczenia, co obniża sprawność postępowania – podjął uchwałę, jak na

wstępie.