Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 132/13 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal question due to lack of serious interpretation difficulties and existing precedent.

Numero d'incarto III CZP 132/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to accept the legal question submitted by the District Court regarding the extinction of a mortgage upon a debtor's bankruptcy. The District Court argued that the accessory nature of the mortgage meant it vanished when the debtor ceased to exist, but the Supreme Court found the issue not sufficiently complex. Since the legal question was already addressed in prior Supreme Court rulings and did not present serious interpretative difficulties, the court deemed it premature to refer it for a binding precedent.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 390 § 1 k.p.c.; Art. 31 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; The Supreme Court may not accept a legal question if the issue is already settled in precedent or lacks serious interpretative difficulties requiring a unified ruling.

Parole chiave

Generato dall'IA
legal question admissibility serious interpretation difficulties precedent binding effect mortgage accessory nature bankruptcy debtor extinction

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 390 § 1 k.p.c.
Przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
Art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych
którego z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie
Art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9 Ordynacji podatkowej
między innymi także art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
art. 79 u.k.w.h
(art. 79 u.k.w.h.), wykreślenie spółki z o.o.
art. 94 u.k.w.h
materialnego, a to art. 65 ust. 1, art. 79 i art. 94 u.k.w.h. przez przyjęcie,
art. 390 § 1 k.p.c
Przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 390 k.p.c
mieści się w jego ustawowej roli określonej w art. 390 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 19/12
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 19/12,
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 9/11
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 roku, III CSK 112/08
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 325/11
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2008 r., I CSK 204/08
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 roku, IV CSK 369/11
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r., III CZP 47/13
III CZP 129/91
III CZP 129/91, niepubl.; z dnia 11 lutego 1999 r., III ZP 39/98, OSNAP 2000 r.,
III CZP 66/02
284 oraz z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, niepubl.).
III CZP 10/09
postanowienie z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CZP 10/09 - niepubl.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 132/13

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

Protokolant Katarzyna Bartczak

w sprawie z powództwa […] Fabryk Mebli sp. z o.o. w B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 marca 2014 r.

na skutek zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w B.

postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r.,

"Czy

z

chwilą

wykreślenia

spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego w wyniku

przeprowadzenia postępowania upadłościowego obejmującego

likwidację

majątku

spółki

wygasa

hipoteka

przymusowa

zabezpieczająca wierzytelność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

wobec tej spółki, z tytułu należności dotyczących obowiązku

uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, na nieruchomości

stanowiącej obecnie własność osoby trzeciej?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 roku Sąd Rejonowy w B. uwzględniając w

całości powództwo […] Fabryk Mebli spółki z o.o. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych nakazał uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości

objętych wymienionymi w wyroku księgami wieczystymi prowadzonymi przez Sąd

Rejonowy z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z działów

IV wymienionych ksiąg wieczystych wpisów hipoteki przymusowej na rzecz Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 1.723.165,40 złotych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że opisane hipoteki

zabezpieczały wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

przysługujące ZUS wobec dłużnika - Zakładu Produkcyjnego „B.” spółki z o.o.

Powód nabył nieruchomości, objęte wskazanymi w wyroku księgami wieczystymi,

od „M.” spółki z o.o. w T. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 stycznia 2012

roku. ZP „B.” spółka z o.o. w B. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców

Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 29 marca 2012 roku w następstwie

zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację jej majątku.

ZUS zgłosił wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne do masy

upadłości dłużnika, został umieszczony na liście wierzytelności, lecz nie uzyskał ich

zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym.

W ocenie Sądu Rejonowego, z uwagi na zasadę akcesoryjności hipoteki

(art. 79 u.k.w.h.), wykreślenie spółki z o.o. - dłużnika osobistego ZUS z rejestru

przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego spowodowało ustanie jego bytu

prawnego, co w braku jego następcy prawnego doprowadziło do wygaśnięcia

wierzytelności przysługujących stronie pozwanej z tytułu nieopłaconych składek na

ubezpieczenie

społeczne

oraz

do

wygaśnięcia

hipotek

przymusowych

zabezpieczających te wierzytelności. W tej sytuacji stan prawny nieruchomości

objętych wskazanymi księgami wieczystymi był niezgodny ze stanem rzeczywistym,

co uzasadniało uwzględnienie powództwa […] Fabryk Mebli spółki z o.o. w B. na

podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i

hipotece (t.j. Dz. U. 2013, poz. 707- dalej jako u.k.w.h.).

W apelacji od tego wyroku strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa

materialnego, a to art. 65 ust. 1, art. 79 i art. 94 u.k.w.h. przez przyjęcie,

że skutkiem

wykreślenia

następcy prawnego

dłużnika

jest wygaśnięcie

osobistego

z

wierzytelności

KRS

oraz

braku

jego

z

tytułu

składek

na

ubezpieczenie społeczne i w konsekwencji wygaśnięcie hipotek przymusowych

zabezpieczających te wierzytelności. Skarżący zarzucił też, że należności z tytułu

składek na ubezpieczenie społeczne są świadczeniem publicznoprawnym, do

którego z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie

ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2013, poz. 1442 j.t.) stosuje się odpowiednio

między innymi także art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 j.t). Przepis ten przewiduje zamknięty

katalog zdarzeń powodujących wygaśnięcie zobowiązania publicznoprawnego

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Nie należy do nich wykreślenie

dłużnika z KRS, co przemawia za niedopuszczalnością przyjęcia w rozpoznawanej

sprawie, że wierzytelności zabezpieczone hipoteką przymusową wygasły.

Przy rozpoznawaniu apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy powziął

wątpliwości prawne skutkujące przedstawieniem Sądowi Najwyższemu do

rozstrzygnięcia

zagadnienia

prawnego,

czy

z

chwilą

wykreślenia

spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru

Sądowego,

obejmującego

w

wyniku

likwidację

przeprowadzenia

postępowania

majątku

wygasa

spółki,

upadłościowego

hipoteka

przymusowa

zabezpieczająca wierzytelność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec tej spółki

z tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne, obciążająca

nieruchomość stanowiącą aktualnie własność osoby trzeciej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.

zagadnienie prawne musi mieć charakter abstrakcyjny, dotyczyć wykładni

przepisów prawa oraz mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, którą

rozpoznaje sąd drugiej instancji (por. uchwały SN: z dnia 17 grudnia 1991 r.,

III CZP 129/91, niepubl.; z dnia 11 lutego 1999 r., III ZP 39/98, OSNAP 2000 r.,

nr 7, poz. 284 oraz z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, niepubl.). Musi

także zachodzić integralny związek między rozstrzygnięciem problemu prawnego,

wskazanego przez sąd, a rozpoznawanym środkiem odwoławczym (por.

postanowienie z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CZP 10/09 - niepubl.).

Zamiar wystąpienia do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym w trybie

art. 390 § 1 k.p.c. nie zwalnia sądu drugiej instancji od obowiązku uprzedniego

wstępnego rozważenia podniesionych w apelacji zarzutów w celu wykazania,

że rozstrzygnięcie przedstawionych przez sąd drugiej instancji poważnych

wątpliwości

prawnych

ma

znaczenie

dla

wyniku

sprawy.

W

braku

ustosunkowania się do zarzutów apelacyjnych przez sąd drugiej instancji

występujący z pytaniem prawnym, powinność ich rozważenia dla oceny

celowości pytania prawnego spoczywałaby na Sądzie Najwyższym, co nie

mieści się w jego ustawowej roli określonej w art. 390 k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2011 r., III CZP 1/11, niepubl.). Taka

sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem Sąd Okręgowy nie

rozważył zawartych w apelacji zarzutów dotyczących naruszenia art. 59 § 1 pkt

1,3,4,8 i 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012,

poz. 749 j.t) w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o

systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2013, poz. 1442 j.t.), uzasadnionych

przez

skarżącego

przymusową

specyficznym

wierzytelności

charakterem

przysługujących

zabezpieczonych

pozwanemu

czyli

hipoteką

należności

publicznoprawnych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

Czyni to pytanie prawne Sądu Okręgowego co najmniej przedwczesnym

i uzasadnia odmowę podjęcia uchwały.

Podkreślenia nadto wymaga, że ustawodawca, przyznając sądowi

drugiej

instancji

uprawnienie

Najwyższemu zagadnienia

k.p.c., uzależnił

w sprawie

prawnego

skuteczność

poważnych

do

na

skorzystania

wątpliwości

Sądowi

przedstawienia

podstawie

art.

niego

od

wystąpienia

oraz

niezbędności

z

prawnych

§

oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Przymiotnik kwalifikujący

"poważne"

oznacza,

że

muszą

istnieć

zasadnicze

trudności

w ich wyjaśnieniu przy wykorzystaniu podstawowych metod wykładni, zwłaszcza

w sytuacji, gdy możliwa jest różna interpretacja budzących wątpliwości przepisów,

przy czym za każdą z możliwych interpretacji przemawiają doniosłe, w ocenie

sądu odwoławczego, argumenty prawne, gdy ponadto brak jest wypowiedzi Sądu

Najwyższego,

lub jednolitego,

odnoszących

i

się

do

przekonującego

dostrzeżonego

sąd

odwoławczy

zagadnienia

prawnego

stanowiska

doktryny

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 19/12,

nie publ., oraz z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 9/11, nie publ.).

W razie powstania zwykłych wątpliwości interpretacyjnych sąd drugiej

instancji powinien rozwiązywać je we własnym zakresie z wykorzystaniem wiedzy,

jaką niosą same przepisy oraz ich rozumienie w dotychczasowym orzecznictwie

i nauce prawa; w takich okolicznościach nie formułuje się zagadnień prawnych,

o których mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (por. postanowienia SN: z dnia 9 kwietnia

2010 r., III CZP 17/2010, niepubl. oraz z dnia 29 października 2009 r., III CZP

74/09, niepubl.). Kwestia będąca przedmiotem przedstawionego pytania prawnego

nie jest kwestią nową czy dotychczas nieobecną w orzecznictwie Sądu

Najwyższego.

Sąd

Najwyższy

zajmował

w

odniesieniu

do

problemu

przedstawionego w pytaniu prawnym zarówno stanowisko zaaprobowane przez

Sąd Rejonowy (por. wyrok z dnia 7 października 2008 roku, III CSK 112/08,

niepubl, wyrok z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 325/11, niepubl., wyrok z dnia

5 listopada 2008 r., I CSK 204/08, niepubl.) jak i stanowisko przeciwne,

prezentowane przez skarżącego ( por. postanowienie z dnia 10 maja 2012 roku,

IV CSK 369/11, niepubl., uchwała z dnia 11 września 2013 r., III CZP 47/13, Biul.

SN 2013/9/6). W tej sytuacji istniała możliwość rozważenia przez Sąd Okręgowy

zarzutów apelacji przy ewentualnym odwołaniu się do tego z poglądów, który Sąd

Okręgowy uznałby, w ramach samodzielnej wykładni prawa i jego zastosowania za

bardziej przekonujący i trafny.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.

jw