Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 116/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses bailiff's fee claim when execution is terminated without collection under old law.

Numero d'incarto III CZP 116/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a bailiff cannot charge a 15% fee when an execution proceeding is terminated by law without collecting any money. The creditor argued for the fee based on the old statute, while debtors contended that fees require actual collection. The court held that the legislative intent to link fees to successful collection was invalidated by a Constitutional Court ruling, making the fee unlawful for terminations occurring before the new law took effect.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 49 ust. 1 ust. 2 u.k.s.egz.; Art. 823 k.p.c.: The right of a bailiff to charge a fee is contingent upon the actual collection of the claim; therefore, no fee is due if the execution is terminated without collection, regardless of the termination cause, as established by Constitutional Court jurisprudence.

Parole chiave

Generato dall'IA
bailiff fee collection execution termination ex lege dismissal legislative intent Constitutional Court ruling civil procedure law fee waiver

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 49 ust. 1 ust. 2 of the Act of 29 August 1997 on court bailiffs and execution
przewidzianej w art. 49 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Art. 823 of the Code of Civil Procedure
"Czy w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823
Act of 24 September 2004 on amending the Act on court bailiffs and execution and amending the Code of Civil Procedure
art. 823 k.p.c
podstawie art. 823 k.p.c.
art. 823 k.c
"Czy w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 16 grudnia 2005 r., III CZP 116/05

Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela "A.-S.", S.A. w W. przy

uczestnictwie dłużników Moniki B. i Mariana B. wobec skargi dłużników na

czynności komornika rewiru II przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w

Krakowie, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 16

grudnia 2005 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Krakowie postanowieniem z dnia 5 września 2005 r.:

"Czy w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823

ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43,

poz. 296 ze zm.), w sprawie egzekucyjnej wszczętej przed nowelizacją ustawy z

dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz.

882 ze zm.), dokonaną ustawą z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o

komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania

cywilnego (Dz.U. Nr 236, poz. 2356) – komornikowi przysługuje od dłużnika opłata

w wysokości 15% wartości egzekwowanego świadczenia, niezależnie od tego, czy

wyegzekwował on jakiekolwiek kwoty w rzeczywistości?"

podjął uchwałę:

Komornikowi nie przysługuje uprawnienie do pobrania opłaty

przewidzianej w art. 49 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o

komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) w

brzmieniu sprzed dnia 13 listopada 2004 r., jeżeli postępowanie egzekucyjne

zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. o

zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 236, poz. 2356) i umorzone na

podstawie art. 823 k.p.c. bez wyegzekwowania żadnej kwoty.

Uzasadnienie

Wierzyciel wskazywał różne sposoby egzekucji i komornik podejmował różne

czynności, ale nie doprowadziły one do ściągnięcia nawet części egzekwowanej

należności pieniężnej. Wierzyciel złożył wniosek o zawieszenie postępowania

egzekucyjnego w związku z możliwością dobrowolnej spłaty zadłużenia przez

dłużnika. W lipcu 2003 r. komornik zawiesił postępowania egzekucyjne, a w dniu 14

września 2004 r. stwierdził umorzenie tego postępowania ex lege (art. 823 k.p.c.)

oraz ustalił koszty postępowania, w tym opłatę stosunkową. Według komornika,

podstawę domagania się opłaty stosunkowej stanowił art. 49 zdanie drugie ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U Nr 133, poz.

882 ze zm. – dalej: "u.k.s.egz."), stosowany analogicznie w razie umorzenia

postępowania egzekucyjnego ex lege. Sąd Rejonowy oddalił skargę dłużników na

czynności komornika, podzielając stanowisko komornika. W zażaleniu podnosili, że

możliwość pobrania opłaty stosunkowej może powstać jedynie w razie

wyegzekwowania świadczenia, natomiast opłata stosunkowa należy się w razie

umorzenia egzekucji na wniosek wierzyciela, a nie w przypadku umorzenia

egzekucji ex lege.

Sąd Okręgowy – rozpoznając zażalenie dłużników – powziął wątpliwość co do

tego, czy istnieją podstawy do obciążenia dłużnika opłatą stosunkową w razie

umorzenia postępowania z mocy prawa (art. 823 k.p.c.) bez wyegzekwowania

przez komornika jakichkolwiek kwot od dłużnika. Sąd nie miał wątpliwości, że dla

rozstrzygnięcia tego zagadnienia miarodajny jest stan prawny ukształtowany przed

zmianą ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji,

dokonaną ustawą z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

(Dz.U Nr 236, poz. 2356. – dalej: „ustawa z dnia 24 września 2004 r."), w którym

obowiązywał przepis art. 49 zdanie drugie, przewidujący możliwość pobierania

opłaty stosunkowej również w razie umorzenia postępowania na wniosek

wierzyciela. W praktyce przyjmowano możliwość zastosowania tego przepisu także

do umorzenia postępowania egzekucyjnego ex lege (art. 823 k.p.c.; argumentum a

simili), po wejściu w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. Trybunał

Konstytucyjny stwierdził jednak niezgodność art. 49 zdanie drugie i trzecie w

związku z art. 45 ust. 2 u.k.s.egz. z Konstytucją (wyrok z dnia 17 maja 2005 r., P

6/04, OTK-A Zb.Urz. 2005, nr 5, poz. 50). (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego właściwy jest

stan prawny obowiązujący w chwili wszczęcia egzekucji (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

24 września 2004 r.). Jak wynika z dokonanych ustaleń, postępowanie egzekucyjne

zostało wszczęte i umorzone w okresie, w którym art. 45 i 49 u.k.s.egz., mające w

omawianym zakresie znaczenie podstawowe, obowiązywały w brzmieniu

ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2002 r., po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia

18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o

zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U z 2001 r. Nr 130, poz. 1452), a w

odniesieniu do art. 45 – w brzmieniu przyjętym po dniu 10 marca 2003 r. (wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2003 r., K 28/02, Dz.U z 2003 r. Nr 41,

poz. 361). Rozstrzygnięcia zatem wymaga kwestia, czy komornikowi przysługiwała

opłata stosunkowa przewidziana w art. 49 zdanie drugie u.k.s.egz. w brzmieniu

sprzed dnia 13 listopada 2004 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 24

września 2004 r. Zgodnie z art. 45 ust. 2 u.k.s.egz., za dokonaną egzekucję

świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w

wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia. Przepis art. 49 określał

wysokość całej opłaty stosunkowej – przy uwzględnieniu „wartości egzekwowanego

świadczenia" – przy czym opłatę tę komornik pobierał także w razie umorzenia

postępowania na wniosek wierzyciela złożony przed upływem roku od dnia

otrzymania wniosku o wszczęcie egzekucji.

Należy zwrócić uwagę, że w stanie prawnym ukształtowanym przed dniem

wejścia w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. wyraźnie została

wyeksponowana zasada powiązania opłaty stosunkowej – obciążającej dłużnika – z

zasadą tzw. efektywnej egzekucji (wyegzekwowanie świadczenia w całości lub w

części), a nie z samym faktem jej prowadzenia przez komornika, niezależnie od

wyniku. Świadczyć o tym może przede wszystkim kategoryczne brzmienie art. 45

ust. 2 u.k.s.egz. (verba legis: „za dokonaną egzekucję świadczeń pieniężnych”;

„15% wartości egzekwowanego świadczenia"), a także brzmienie art. 49 zdanie

drugie u.k.s.egz. (verba legis: "15 % wartości egzekwowanego świadczenia").

Niewyegzekwowanie żądanej kwoty świadczenia pieniężnego objętego egzekucją

eliminuje zatem możliwość stosownego obliczania opłaty stosunkowej i obciążania

nią dłużnika. Na omawiany aspekt egzekucji komorniczej zwrócono także uwagę w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, kształtującego się w okresie po nowelizacji

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji dokonanej

po dniu 1 stycznia 2002 r., a więc w stanie prawnym, w którym pojawiło się

przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawne.

W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III

CZP 42/05 (nie publ.) stwierdzono, że w związku z egzekucją świadczeń

pieniężnych komornik pobiera opłatę tylko od dłużnika, przy czym uzależnienie jej

wysokości od „wartości wyegzekwowanego roszczenia" uniemożliwia pobranie jej

wówczas, gdy roszczenie nie zostało wyegzekwowane (np. w razie umorzenia

postępowania egzekucyjnego). W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia

4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05 (OSNC 2006, nr 7-8, poz. 115) zawarta została

myśl, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i

egzekucji nie przewidują możliwości pobrania przez komornika od wierzyciela

opłaty egzekucyjnej m.in. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego,

niezależnie od przyczyny i podstawy umorzenia. W postanowieniu Sądu

Najwyższego z dnia 6 listopada 2003 r., III CZP 57/03 ("Prokuratura i Prawo" 2004,

nr 4, poz. 34) stwierdzono, że między uregulowaniami zawartymi w art. 45 ust. 2 i

art. 49 zdanie pierwsze u.k.s.egz. istnieje wyraźna sprzeczność, ponieważ w art. 45

ust. 2 opłata jest limitowana wysokością „wyegzekwowanego świadczenia",

natomiast w art. 49 upoważniono komornika do pobrania całej opłaty także wtedy,

gdy nie wyegzekwował nawet części należności przed umorzeniem egzekucji.

Co więcej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego eksponowano trafne

stanowisko, że w art. 49 zdanie drugie u.k.s.egz. (przed zmianą) przewidziano

jedyne odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 45 ust. 2 w razie umorzenia

postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, złożony w okresie

przewidzianym w tym przepisie (por. np. uzasadnienie uchwały z dnia 4 sierpnia

2005 r., III CZP 51/05). Należy zaakceptować takie stanowisko, co prowadzi do

stwierdzenia, że dokonywane wcześniej – wskazane przez Sąd Okręgowy – próby

wykładni art. 49 ust. 2 u.k.s.egz., służące uzasadnieniu praktyki możliwości

pobierania opłaty stosunkowej od dłużnika także w razie umorzenia egzekucji

ex lege, nie mogą być uznane za uzasadnione w stanie prawnym obowiązującym

przed dniem 13 listopada 2004 r.

Reguła powiązania możliwości pobierania opłaty egzekucyjnej z

wyegzekwowaniem świadczenia w toku egzekucji komorniczej wyeksponowana

została także w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 17 maja

2005 r., P 6/04, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 49 zdanie drugie i

trzecie w związku z art. 45 ust. 2 u.k.s.egz. w brzmieniu sprzed dnia 13 listopada

2004 r., tj. do chwili wejścia w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. Skoro zatem

zakwestionowana została możliwość pobierania w omawianym okresie opłat

stosunkowych przez komornika w razie umorzenia egzekucji na wniosek

wierzyciela, to tym bardziej brak podstaw prawnych do obciążania dłużnika takimi

opłatami w przypadku umorzenia egzekucji z innych przyczyn, w tym – ex lege (art.

823 k.c.). Tracą także normatywny punkt oparcia wspomniane już ewentualne próby

posługiwania się np. interpretacją a simili dla uzasadnienia rozszerzenia możliwych

przypadków pobierania opłaty stosunkowej od dłużnika. Fakt obowiązywania de

lege lata odmiennego stanu prawnego (art. 49 zdanie drugie i trzecie w nowym

ujęciu) nie może być brany pod uwagę dla rozstrzygnięcia przestawionego Sądowi

Najwyższemu zagadnienia prawnego, skoro ostatecznie została zakwestionowana

sama myśl legislacyjna leżąca u podstaw redakcji tych przepisów.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że komornikowi nie przysługiwało uprawnienie

do pobrania opłaty przewidzianej w art. 49 zdanie pierwsze u.k.s.egz. w brzmieniu

sprzed dnia 13 listopada 2004 r., jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte

przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. i następnie umorzone na

podstawie art. 823 k.p.c. bez wyegzekwowania żadnej kwoty. W związku z tym

udzielono odpowiedzi na zgłoszone zagadnienie prawne, jak na wstępie.