Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 114/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses court action for tax creditors in administrative execution distribution under Art. 1036 CPC.

Numero d'incarto III CZP 114/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the legal question regarding whether tax creditors can participate in the distribution of proceeds from a judicial execution via court proceedings. The lower court rejected the tax office's request to include administrative enforcement titles in the distribution plan, arguing that the judicial execution process had already concluded. The Supreme Court ruled that the statutory language of Article 1036 of the Code of Civil Procedure refers only to creditors with a judicial enforcement path, thereby excluding tax creditors who rely on administrative titles.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1036 k.p.c.; Art. 1 k.p.c.; Art. 2 k.p.c.: The provision granting creditors the right to participate in the distribution of proceeds from a judicial execution applies exclusively to creditors who have a judicial enforcement path, excluding those relying solely on administrative enforcement titles.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial execution distribution administrative enforcement titles tax creditor rights Code of Civil Procedure enforcement path requirement

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1036 k.p.c.
i zgłoszonych do podziału na podstawie art. 1036 k.p.c.?,
Art. 1 k.p.c.
odnosi do wierzycieli, dla których zgodnie z art. 1 k.p.c. otwarta jest
Art. 2 k.p.c.
droga sądową (art. 2 k.p.c.).
Art. 115c § 1 pkt 1 k.p.c.
Art. 954 pkt 2 k.p.c.
Art. 110w § 3-8 u.p.e.a.
interesowania się ogłoszeniami o licytacji (art. 110w § 3-8 u.p.e.a.).
art. 1036 k.p.c
i zgłoszonych do podziału na podstawie art. 1036 k.p.c.?,
art. 824 § 1 pkt 1 k.p.c
również na postępowanie egzekucyjne, o czym świadczy treść art. 824 § 1 pkt 1
art. 773 k.p.c
Z taką wykładnią harmonizuje również pozostawienie art. 773 k.p.c.
art. 1000 § 1 k.p.c
praw rzeczowych ograniczonych (art. 1000 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 71/95
Najwyższego z dnia 9 czerwca 1995 r., III CZP 71/95, OSP 1996, nr 2, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZP 114/07

Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sędzia SN Henryk Pietrzkowski

Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli: Wiesława

B. (...) przy uczestnictwie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w N.S.,

Inspektoratu w T. (...) o egzekucję świadczeń pieniężnych, po rozstrzygnięciu w

Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 14 grudnia 2007 r. zagadnienia

prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Tarnowie postanowieniem z

dnia 24 lipca 2007 r.:

"1. Czy dopuszczalna jest droga sądowa dla zaspokojenia w planie podziału

sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości należności Skarbu Państwa z tytułu

zobowiązań podatkowych, stwierdzonych administracyjnymi tytułami wykonawczymi

i zgłoszonych do podziału na podstawie art. 1036 k.p.c.?,

a w przypadku odpowiedzi pozytywnej na to pytanie:

2. Czy w aktualnie obowiązującym stanie prawnym wystarczającą podstawą

uczestnictwa wierzyciela – Skarbu Państwa, realizującego należności podatkowe w

dokonywanym przez sąd podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości,

jest administracyjny tytuł wykonawczy, czy też dla spełnienia wymogu art. 1036

k.p.c. w zakresie obowiązku przedłożenia przez zgłaszającego się wierzyciela tytułu

wykonawczego konieczne jest uprzednie zaopatrzenie administracyjnego tytułu

wykonawczego w sądową klauzulę wykonalności?”

podjął uchwałę:

Niedopuszczalna jest droga sądowa dla zaspokojenia należności

podatkowych Skarbu Państwa, stwierdzonych tytułem wykonawczym

wystawionym przez wierzyciela domagającego się ich uwzględnienia w

podziale sumy uzyskanej przez sądową egzekucję z nieruchomości (art. 1036

k.p.c.).

Uzasadnienie

Przedstawiając zagadnienie prawne Sąd Okręgowy wskazał, że w

postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z udziałem – jako wierzycieli – osób

fizycznych, spółki jawnej i banku spółdzielczego, komornik dokonał licytacyjnej

sprzedaży nieruchomości. Po jej dokonaniu Naczelnik Pierwszego Urzędu

Skarbowego w T. przesłał tytuły wykonawcze przeciw dłużnikowi, domagając się na

podstawie art. 1036 k.p.c. uwzględnienia ich w planie podziału sumy uzyskanej z

egzekucji.

Sąd Rejonowy nie uwzględnił tego wniosku i wyraził pogląd o

niedopuszczalności drogi sądowej do dochodzenia należności podatkowych po

nowelizacji przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozciągającej

się na etap podziałowy postępowania egzekucyjnego. Zarzuty wniesione przez

Naczelnika Urzędu Skarbowego, oparte na wykładni art. 1036, 1025 § 1 pkt 7 oraz

§ 2 k.p.c. i art. 110 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 1451 ze zm., jedn. tekst: Dz.U.

2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), zostały oddalone, a zażalenie

wierzyciela przedstawiono Sądowi Okręgowemu. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia wymaga przypomnienia, że w

systemie prawa polskiego wprowadzanie w życie orzeczeń, zarządzeń, nakazów i

zakazów władz administracyjnych, wydawanych przez nie w celu wykonywania

ustaw i rozporządzeń, było dokonywane w trybie odrębnym, a nie w sądowej

egzekucji (por. art. 174 u.p.e.a.). Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. nie dopuszczała

jednak zaspokajania należności pieniężnych z nieruchomości w postępowaniu

egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 67 § 1 i 2 w brzmieniu pierwotnym,

gdy egzekucja administracyjna należności pieniężnych z ruchomości,

wierzytelności, w tym rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę, praw

majątkowych, wkładów oszczędnościowych lub pieniędzy nie była celowa lub

okazała się bezskuteczna, organ egzekucyjny mógł wystąpić do komornika

sądowego o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości zobowiązanego w trybie

sądowym. Tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela powinien być na jego

wniosek zaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności, chyba że szczególne

przepisy inaczej stanowiły. W stosunku do innych tytułów wykonawczych art. 70

u.p.e.a. (według tekstu jednolitego z 1991 r.) wymagania takiego nie zawierał. Nie

budziło wówczas istotnych wątpliwości upoważnienie wierzyciela nie tylko do

wystąpienia z wnioskiem, ale i przyłączenie się do niej w każdym stadium, również

do podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości (uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 9 czerwca 1995 r., III CZP 71/95, OSP 1996, nr 2, poz. 30,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2000 r., III CKN 731/99, OSNC

2000, nr 9, poz. 159, i z dnia 22 stycznia 2003 r., IV CKN 1683/00, OSP 2005, nr 1,

poz. 2). Należy zgodzić się z poglądem wypowiedzianym przez Sąd Okręgowy, że

uprawnienie do żądania od komornika przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości

dłużnika w celu ściągnięcia należności pieniężnych państwa wynikających z prawa

publicznego kwalifikowało tę egzekucję jako sprawę cywilną w rozumieniu art. 1

in fine k.p.c.

Istotna zmiana stanu prawnego dokonana w ustawie z dnia 6 września 2001 r.

o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz. 1368) polegała na dopuszczeniu egzekucji

administracyjnej w celu ściągnięcia należności pieniężnych z nieruchomości

dłużnika i dodaniu rozdziału 7, regulującego sposób jej przeprowadzenia.

Utrzymano przy tym w mocy art. 62 według numeracji tekstu jednolitego z 1991 r.,

dotyczący postępowania w razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej.

Zauważyć też trzeba odmienny porządek nowelizacji szczególnego rodzaju

należności publicznych z tytułu składek i innych świadczeń w ramach

ubezpieczenia społecznego, ustawa nowelizująca nie uchyliła bowiem art. 24 ust. 2

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

dopuszczającego dualizm dróg postępowania egzekucyjnego – sądowej i

administracyjnej – i stan taki trwa do dzisiaj.

Unormowanie egzekucji administracyjnej z nieruchomości, wykazujące zresztą

podobieństwo do egzekucji sądowej, wymaga oceny w świetle niewątpliwego

rozdziału kompetencji organów administracyjnych i sądowych obejmującego

postępowania rozpoznawcze i wykonawcze. W ramach tej oceny z perspektywy

egzekucji sądowej nasuwa się wyraźny jej związek z drogą sądową, będącą

bezwzględną przesłanką w postępowaniu rozpoznawczym, a rozciągającą się

również na postępowanie egzekucyjne, o czym świadczy treść art. 824 § 1 pkt 1

k.p.c., nakazującego umorzenie tego postępowania w razie jej braku. Uchylenie

ustawą z dnia 6 września 2001 r. uprawnienia administracyjnego organu

egzekucyjnego do wystąpienia z wnioskiem do komornika sądowego o

przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, prowadzi do wniosku, że

kompleksowa regulacja zawarta w rozdziale 7 działu II ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji oznacza przyznanie administracyjnym organom

egzekucyjnym pełnych kompetencji do przeprowadzania egzekucji w zakresie

podobnym jak w postępowaniu sądowym. Przemawia za takim wnioskiem

kategoryczne brzmienie art. 3 u.p.e.a. („stosuje się”) oraz dopuszczenie wyjątku

tylko na podstawie szczególnego przepisu ustawy.

Z taką wykładnią harmonizuje również pozostawienie art. 773 k.p.c. i art. 62

u.p.e.a. dotyczących zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz regulacja

ograniczeń w razie zbiegu tych dwóch dróg egzekucji (pierwszeństwo przepisów

ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przepisy te dopuszczają

uwzględnienie wierzytelności podatkowych w planie podziału jako wyjątek. Również

przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 115 i nast.)

dopuszczają wyjątkowe uwzględnianie w podziale (w egzekucji administracyjnej)

wierzytelności podlegających egzekucji sądowej; szczególne uprawnienia do

zgłaszania wierzytelności w odmiennym rodzajowo postępowaniu mają wierzyciele

zabezpieczeni rzeczowo. Postępowanie egzekucyjne w administracji nie zawiera

przepisów pozwalających nakazać zobowiązanemu wyjawienia majątku lub

przedmiotów (art. 71 i 118 u.p.e.a.) i w tym zakresie odsyła do postępowania

sądowego. Wyjątki te nie podważają jednak podziału zasadniczego,

przebiegającego przez postępowanie rozpoznawcze aż po egzekucyjne do chwili

jego definitywnego zakończenia, tj. spieniężenia majątku zobowiązanego i

podzielenia uzyskanych sum miedzy wierzycieli uczestniczących w tym

postępowaniu. Celowość ich utrzymania usprawiedliwiają jednak względy

społeczne (wierzytelności wskazane w art. 115 § 2 u.p.e.a.) albo potrzeba ochrony

praw rzeczowych ograniczonych (art. 1000 § 1 k.p.c. i art. 112c u.p.e.a.). Odmienna

regulacja, pozbawiająca uprawnionych z hipoteki ich prawa, a nie zapewniająca

uczestnictwa w podziale sumy, stanowiłaby niedopuszczalny wypadek

wywłaszczenia bez odszkodowania.

Uwzględnienie doniosłości przesłanki drogi sądowej pozbawia istotnego

znaczenia argumentację dopuszczającą przyłączenie się do podziału wierzyciela

należności podatkowych z odwołaniem się do reguły interpretacyjnej zakazującej

czynienia rozróżnień treści normy prawnej tam, gdzie nie rozróżnia ich ustawa.

Trzeba zatem uznać, że formuła o wierzycielach składających tytuł wykonawczy art.

1036 k.p.c. odnosi do wierzycieli, dla których zgodnie z art. 1 k.p.c. otwarta jest

droga sądową (art. 2 k.p.c.). Dokonywanie wykładni wyizolowanego przepisu bez

uwzględnienia jego kontekstu normatywnego rodzi niebezpieczeństwo uzyskania

wyniku sprzecznego z istotą, celem i funkcją danej instytucji prawnej. Poprzestanie

na przytoczonym fragmencie art. 1036 k.p.c. nakazywałoby też, stosownie do art.

115c § 1 pkt 1, przyznanie wierzycielom zobowiązanego prawo uczestniczenia w

podziale sumy uzyskanej z egzekucji administracyjnej. Taki wynik podważałby sens

nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 2001 r.

(zwłaszcza usunięcie art. 70) i wprowadzał chaos w przymusowym zaspokajaniu

wierzytelności (należności). (...)

Ustanowienie odrębnej drogi postępowania dla wierzytelności dochodzonych

na drodze egzekucji sądowej i administracyjnej nie pozbawia ochrony wierzycieli

należności wymienionych w art. 2 u.p.e.a. Artykuł 954 pkt 2 k.p.c. gwarantuje

organom gminy i urzędowi skarbowemu informację o licytacji, a tym samym

wykorzystanie instytucji zbiegu egzekucji dla zapewnienia pełnego uczestnictwa w

podziale. Obowiązek ten ustanawia wyższy poziom ochrony interesu wierzycieli

należności podatkowych w stosunku do innych wierzycieli uprawnionych do

zaspokajania swoich należności w egzekucji sądowej, ponieważ wymaga się od

nich wyższej staranności, tj. zabezpieczenia rzeczowego lub regularnego

interesowania się ogłoszeniami o licytacji (art. 110w § 3-8 u.p.e.a.).

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1

k.p.c.).