Supreme Court clarifies that perpetual use fees increase by half the surplus in the second and third years after a 2x update.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled on a legal question regarding the calculation of annual fees for perpetual use of land following a significant increase. The lower court determined that when updated fees exceed double the previous amount, the user pays double the old fee in the first year, then adds half of the surplus to the fee in the second and third years. The court agreed with this interpretation, establishing that the third year's clause is merely confirmatory of the second year's calculation method.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 77 ust. 2a zdanie drugie i trzecie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami: When an updated annual fee exceeds double the previous fee, the user pays double the old fee in the first year, then adds half of the surplus to the fee in the second and third years.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 110/12
UCHWAŁA
Dnia 28 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Budowlano - Montażowego S.
sp. z o.o. w T.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta T.
o ustalenie,
po rozstrzygnięciu na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 lutego 2013 r.,
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy
postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r.,
„Czy w przypadku, gdy zaktualizowana wysokość opłaty
rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przewyższa dwukrotność
wysokości dotychczasowej opłaty rocznej, zdanie drugie i trzecie art.
77 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 z późń. zm.) należy
rozumieć w ten sposób, że:
- w drugim roku od aktualizacji użytkownik wieczysty wnosi opłatę
stanowiącą sumę dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej
i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty, zaś
w trzecim roku od aktualizacji opłatę stanowiącą sumę opłaty
ustalonej
w
drugim
roku
(tj.
dwukrotności
opłaty
rocznej
dotychczasowej powiększonej o połowę nadwyżki) i drugiej połowy
nadwyżki, ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty,
czy też, że
- w następnych dwóch latach od aktualizacji użytkownik wieczysty
wnosi opłatę stanowiącą sumę dwukrotności dotychczasowej opłaty
i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty,
czy też, że
- w następnych dwóch latach od aktualizacji użytkownik wieczysty
wnosi opłatę stanowiącą sumę pełnej wysokości zaktualizowanej
opłaty rocznej i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej
opłaty?"
podjął uchwałę:
W przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej
przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej
opłaty, użytkownik wieczysty w drugim roku od aktualizacji
wnosi opłatę w wysokości stanowiącej sumę dwukrotności
dotychczasowej opłaty i połowy nadwyżki ponad dwukrotność
tej opłaty, a w trzecim roku od aktualizacji wnosi opłatę
w wysokości stanowiącej sumę opłaty ustalonej w drugim roku
i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty
(art. 77 ust. 2a zdanie drugie i trzecie ustawy z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jedn. tekst Dz.U.
z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).
Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Montażowe S.Spółka z o.o. w T. złożyła do Sądu
Rejonowego sprzeciwy od orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w
T. oraz wniosła przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta T. powództwo
o ustalenie, że aktualizacja opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego
nieruchomości w T. oznaczonych jako działki nr 142/4 i 142/12, dla których Sąd
Rejonowy w T. prowadzi księgi wieczyste nr KW […] i nr KW […], jest
nieuzasadniona.
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r. ustalił, że wysokość
opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste stanowiącej własność Skarbu Państwa
nieruchomości oznaczonej jako działka nr 142/4 od dnia 1 stycznia 2011 r. wynosi
39 720 zł, a nieruchomości oznaczonej jako działka nr 142/12 od dnia 1 stycznia
2011 r. wynosi 2 589 zł oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego 2 400 zł
tytułem zwrotu kosztów poniesionych przez pozwanego i nakazał pobrać od
powódki na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego kwotę 624,03 zł tytułem
wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.
Sąd Rejonowy ustalił, że Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta
Miasta T. pismem z dnia 9 listopada 2010 r. wypowiedział Przedsiębiorstwu
Budowlano - Montażowemu S.Sp. z o.o. w T. wysokość dotychczasowej opłaty
rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, która w odniesieniu do działki do
działki 142/4 wynosiła 18 720,90 zł, a w odniesieniu do działki nr 142/12 - 1 032,12
zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. orzeczeniami z dnia 15 lutego 2011
r. ustaliło wysokość nowych opłat odpowiednio na kwoty 41 430 zł (3% wartości
nieruchomości – 1 381 000 zł) i 3 210 zł (3% wartości nieruchomości – 107 000 zł).
Sąd Rejonowy ustalił nową wysokość opłat za użytkowanie wieczyste, przyjmując
wartość działek określoną w opiniach biegłego sądowego.
Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego w części
dotyczącej zasądzenia opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie w odniesieniu do
działki nr 142/4 ponad kwotę 17 723,48 zł, a w odniesieniu do działki nr 142/12
ponad kwotę 977,13 zł.
Sąd Okręgowy przy rozpoznawaniu apelacji powziął wątpliwość wyrażoną w
zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawowym obowiązkiem użytkownika wieczystego jest uiszczanie opłat
rocznych (art. 238 k.c.). Artykuł 71 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze
zm.; dalej: „u.g.n.”) rozszerza ten obowiązek, nakładając na użytkownika
wieczystego konieczność poniesienia także pierwszej opłaty. Wysokość pierwszej
opłaty i opłat rocznych oraz wysokość udzielonych bonifikat, a także sposób zapłaty
tych opłat, jest ustalana w umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste
(art. 73 ust. 5 u.g.n.). Zarówno pierwsza opłata, jak i opłaty roczne są ustalane
w odniesieniu do ceny nieruchomości gruntowej (art. 72 ust. 1 u.g.n.), a punktem
wyjścia do ustalenia ceny nieruchomości jest jej wartość (art. 67 ust. 1 u.g.n.)
ustalana przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 7 u.g.n.). Jest zasadą, że cenę
nieruchomości ustała się w przetargu (art. 37 ust. 1 i art. 67 ust. 2 u.g.n.).
W wypadku oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste w drodze
bezprzetargowej cenę nieruchomości ustala się w rokowaniach (art. 67 ust. 3
w związku z art. 28 ust. 2 u.g.n.). Stawka procentowa pierwszej opłaty z tytułu
użytkowania wieczystego wynosi od 15 do 25% ceny nieruchomości gruntowej
(art. 72 ust. 2 u.g.n.). Natomiast wysokość stawek procentowych opłat rocznych
z tytułu użytkowania wieczystego jest uzależniona od określonego w umowie celu,
na jaki nieruchomość gruntowa została oddana, i wynosi co do zasady 3% ceny
nieruchomości (art. 72 ust. 3 pkt 5 u.g.n.).
Zgodnie z art. 71 ust. 4 u.g.n., opłaty roczne wnosi się przez cały okres
użytkowania wieczystego, w terminie do 31 marca każdego roku, z góry za dany
rok. Opłaty te mają charakter cywilnoprawny. Jednakże ich uiszczanie, wysokość
i terminy płatności nie zależą od woli stron, lecz zostały precyzyjnie ustalone
w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości
gruntowej podlega aktualizacji. W razie zakwestionowania przez użytkownika
wieczystego dokonanej aktualizacji, postępowanie w tym zakresie może składać się
z trzech etapów (art. 78 - 80 u.g.n.). W każdym z tych etapów ciężar dowodu
istnienia podstaw do dokonania aktualizacji spoczywa na organie reprezentującym
publicznego właściciela nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste.
W pierwszym etapie następuje wypowiedzenie dotychczasowej wysokości
opłaty,
zawierające
jednocześnie
ofertę
tej
opłaty
w
nowej
wysokości.
Wypowiedzenie opłaty w dotychczasowej wysokości, związane ze zmianą wartości
nieruchomości (art. 77 ust. 1 zdanie 1 in fine u.g.n.), może być dokonane do dnia
31 grudnia roku poprzedzającego rok, za który ma obowiązywać opłata w nowej
wysokości.
W drugim etapie dochodzi do postępowania przed samorządowym kolegium
odwoławczym
wywołanego
wnioskiem
użytkownika
kwestionującym
wypowiedzenie. Użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia otrzymania
wypowiedzenia złożyć wniosek do samorządowego kolegium odwoławczego
właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości o ustalenie, że
aktualizacja opłaty w wypowiedzeniu jest nieuzasadniona albo że jest uzasadniona,
ale w innej wysokości. Złożenie takiego wniosku powoduje, że rozstrzygnięcie
w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty należy do samorządowego kolegium
odwoławczego, a do czasu takiego rozstrzygnięcia użytkownik wieczysty uiszcza
opłatę w dotychczasowej wysokości. Postępowanie kończy się ugodą albo
orzeczeniem kolegium o oddaleniu wniosku albo o ustaleniu opłaty w nowej
wysokości.
Trzeci etap aktualizacji stanowi postępowanie przed sądem powszechnym,
wywołane
sprzeciwem
użytkownika
wieczystego
wobec
orzeczenia
samorządowego kolegium odwoławczego. Postępowanie to może zakończyć się
ugodą albo orzeczeniem w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej.
Ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce
nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 187, poz. 1110) w art. 77
u.g.n. zmieniła ust. 1 i dodała ust. 2a. Zgodnie z art. 77 ust. 1 zdanie 1 u.g.n.,
wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej
podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata. W przypadku gdy zaktualizowana
wysokość
opłaty
rocznej
przewyższa
co
najmniej
dwukrotnie
wysokość
dotychczasowej opłaty rocznej, użytkownik wieczysty wnosi opłatę roczną
w wysokości odpowiadającej dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej (art. 77
ust.
2a
zdanie
pierwsze
u.g.n.).
Pozostałą
kwotę
ponad
dwukrotność
dotychczasowej opłaty (nadwyżka) rozkłada się na dwie równe części, które
powiększają opłatę roczną w następnych dwóch latach (art. 77 ust. 2a zdanie
drugie u.g.n.). Opłata roczna w trzecim roku od aktualizacji jest równa kwocie
wynikającej z tej aktualizacji (art. 77 ust. 2a zdanie trzecie u.g.n.).
Sąd Okręgowy podkreślił, że z art. 77 ust. 2a u.g.n. wynika jednoznacznie, iż
w pierwszym roku od aktualizacji użytkownik wieczysty wnosi wówczas opłatę w
wysokości dwukrotności dotychczasowej opłaty. Niejednoznaczne są natomiast
regulacje zamieszczone w zdaniu 2 i 3 art. 77 ust. 2a u.g.n.
Artykuł 77 ust. 2a u.g.n. reguluje wysokość opłaty rocznej za użytkowanie
wieczyste w trzech kolejnych latach od aktualizacji. Skoro w pierwszym roku
użytkownik
wieczysty
wnosi
opłatę
roczną
w
wysokości
odpowiadającej
dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej, zaś w trzecim roku opłata jest równa
w kwocie wynikającej z aktualizacji, to na wysokość opłaty w drugim i trzecim roku
składa się połowa z nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty.
Pozostała do zapłaty kwota nowej opłaty rocznej (nadwyżka), jest rozkładana na
dwie równe części, które powiększają w kolejnych dwóch latach kwotę opłaty
wniesionej w poprzednim roku. W drugim roku od aktualizacji opłata roczna stanowi
sumę kwoty wniesionej w pierwszym roku i kwoty odpowiadającej połowie
nadwyżki. W trzecim roku opłata roczna stanowi sumę kwoty wniesionej w drugim
roku oraz drugiej połowy nadwyżki. W ten sposób w trzecim roku od aktualizacji
opłata osiąga wysokość wynikającą z aktualizacji. Oznacza to, że zdanie trzecie art.
77 ust. 2a u.g.n. jest w istocie pozbawione znaczenia normatywnego, potwierdza
mianowicie to, co wynika ze zdania drugiego.
Przyjmując zatem, że dotychczasowa opłata roczna w 2011 r. wynosiła
400 zł, a opłata roczna ustalona w wyniku aktualizacji i skutecznie wypowiedziana
w 2011 r. wynosi 1 000 zł, w kolejnych latach użytkownik wieczysty powinien
wnieść opłaty w następującej wysokości:
opłata roczna za 2012 r. (pierwszy rok od aktualizacji) wynosi 800 zł (400 zł x 2);
opłata roczna za 2013 r. (drugi rok od aktualizacji) wynosi 900 zł (800 zł + 100
zł);
opłata roczna za 2014 r. (trzeci rok od aktualizacji) wynosi 1 000 zł (900 zł + 100
zł).
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie
prawne, jak w uchwale.