Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 108/18 Generato dall'IA

Bankruptcy law allows appeal against interim court orders securing debtor assets via temporary judicial supervisor.

Numero d'incarto III CZP 108/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a debtor may appeal a court order establishing a temporary judicial supervisor to secure assets during bankruptcy proceedings. The debtor argued for limited appealability, but the court found that restricting appeals would severely hinder the effectiveness of the bankruptcy process while excessively infringing on the debtor's financial situation. Consequently, the court held that all interim orders regarding asset security, including those appointing a supervisor, are appealable via zażalenie.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 741 k.p.c.; Art. 37 ust. 1 p.u.; Art. 36-43 p.u.: In bankruptcy security proceedings, all court orders concerning the securing of the debtor's assets are appealable via zażalenie to ensure effective proceedings and protect the debtor's financial situation.

Parole chiave

Generato dall'IA
bankruptcy security proceedings temporary judicial supervisor appealability of interim orders debtor asset protection supreme court ruling procedural law Poland insolvency law declinatoria di competenza

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 741 k.p.c.
Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika wydane w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym po złożeniu wniosku o ogłoszenie jego upadłości przysługuje zażalenie (art. 741 k.p.c. w związku z art.
art. 37 ust. 1 p.u.
w związku z art. 37 zdanie pierwsze i z art.
art. 33 ust. 1 p.u.
37 zdanie pierwsze i z art. 33 ust. 1 p.u. Nie może chodzić tu o zaskarżalność przedmiotowych postanowień tylko w wypadku, gdy mowa o postanowieniu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o uchyleniu zajęcia rachunku bankowego (art.
art. 36-43 p.u.
741 k.p.c.Biorąc pod uwagę treść art. 36-43 p.u., w tym przede wszystkim art.
art. 39 ust. 3 p.u.
39 p.u., wprowadzając w nim wyraźną regulację przewidującą, że na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o uchyleniu zajęcia rachunku bankowego przysługuje zażalenie dłużnikowi oraz wierzycielowi prowadzącemu egzekucję (art. 39 ust. 3 p.u.).
art. 396 k.p.c.
37 zdanie pierwsze p.u., w sprawach nieuregulowanych w tych przepisach stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym, z wyłączeniem art. 396 k.p.c., którego stosowanie zostało wyłączone w art.
art. 741 k.p.c
Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika wydane w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym po złożeniu wniosku o ogłoszenie jego upadłości przysługuje zażalenie (art. 741 k.p.c.
art. 396 k.p.c
37 zdanie pierwsze p.u., w sprawach nieuregulowanych w tych przepisach stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym, z wyłączeniem art. 396 k.p.c., którego stosowanie zostało wyłączone w art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 108/18 UCHWAŁA Dnia 11 kwietnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący)‎SSN Wojciech Katner‎SSN Karol Weitz (sprawozdawca)Protokolant Bożena Kowalska w sprawie z wniosku dłużnika "F." sp. z o.o. w Ł.‎o ogłoszenie upadłości,z udziałem tymczasowego nadzorcy sądowego M. W.‎po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym‎w dniu 11 kwietnia 2019 r.,‎zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Ł.‎postanowieniem z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt XIII Gz (…), "Czy w postępowaniu wszczętym w przedmiocie ogłoszenia upadłości po dniu 1 stycznia 2016 roku dopuszczalne jest zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu majątku dłużnika poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego?" podjął uchwałę:

Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika wydane w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym po złożeniu wniosku o ogłoszenie jego upadłości przysługuje zażalenie (art. 741 k.p.c. w związku z art. 37 zdanie pierwsze i z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 498).

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. - wydanym w postępowaniu o ogłoszenie upadłości F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., wszczętym na skutek wniosku dłużnika z dnia 12 marca 2018 r. - Sąd Rejonowy w Ł. dokonał zabezpieczenia majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego w osobie M. W. (pkt 1) oraz zobowiązał tymczasowego nadzorcę sądowego do złożenia w terminie trzech miesięcy sprawozdania obejmującego w szczególności informacje określone bliżej w tym postanowieniu (pkt 2).Zażalenie na postanowienie z dnia 5 kwietnia 2018 r. wniósł - zaskarżając je w całości - dłużnik.Sąd Okręgowy w Ł., rozpoznając zażalenie, powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz, występując z przedstawionym na wstępie zagadnieniem prawnym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Uregulowane w art. 36-43 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (jedn. tekst:

Dz. U. z 2019 r., poz. 498, dalej jako: „p.u.”) postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Wzajemne relacje obu postępowań są podobne do tych, które istnieją między postępowaniem zabezpieczającym (art. 730 i nast. k.p.c.) oraz postępowaniem rozpoznawczym (w sprawie) według przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Celem postępowania zabezpieczającego prowadzonego w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości jest zabezpieczenie majątku dłużnika w okresie od złożenia wniosku o ogłoszenie jego upadłości (art. 36 zdanie pierwsze p.u.) do chwili objęcia majątku upadłego dłużnika w zarząd przez syndyka (zabezpieczenie przez ustanowieniu tymczasowego nadzorcy sądowego albo zarządu przymusowego) albo ogłoszenia upadłości (zabezpieczenie w inny sposób, art. 43 p.u.).Regulacja postępowania zabezpieczającego w przepisach ustawy - Prawo upadłościowe nie jest kompletna, wobec czego zgodnie z art. 37 zdanie pierwsze p.u., w sprawach nieuregulowanych w tych przepisach stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym, z wyłączeniem art. 396 k.p.c., którego stosowanie zostało wyłączone w art. 37 zdanie drugie p.u.

Reguła, że w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym tylko w sprawach, które nie są uregulowane w ustawie - Prawo upadłościowe, oznacza, że pierwszeństwo przed stosowaniem przepisów kodeksu postępowania cywilnego mają nie tylko art. 36-43 p.u., ale także pozostałe przepisy ustawy - Prawo upadłościowe, dotyczące postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości.W świetle tak rozumianego art. 37 zdanie pierwsze p.u., do postępowania zabezpieczającego prowadzonego w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości zastosowanie ma wyrażona w art. 33 ust. 1 p.u. zasada, że zażalenie przysługuje na postanowienie kończące postępowanie oraz w przypadkach określonych w ustawie - Prawo upadłościowe.

Przyjmując, że postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika, w tym postanowienie w przedmiocie ustanowienia tymczasowego nadzorcy sądowego (art. 38 ust. 1 zdanie pierwsze p.u.), nie należy do kategorii postanowień kończących postępowanie, stwierdzić trzeba, że odpowiedź na pytanie, czy na takie postanowienie przysługuje zażalenie, zależy od tego, czy w świetle art. 33 ust. 1 in fine p.u. i art. 37 zdanie pierwsze p.u. wchodzi w tej sytuacji w grę zastosowanie art. 741 k.p.c. Przez przypadki określone w ustawie w rozumieniu art. 33 ust. 1 in fine p.u. należy rozumieć nie tylko przypadki określone w przepisach ustawy - Prawo upadłościowe, regulujących postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości, lecz również przypadki określone w przepisach kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w którym do stosowania przepisów tego kodeksu odsyła ustawa - Prawo upadłościowe (por. na tle art. 33 ust. 1 i art. 35 p.u. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2004 r., III CZP 111/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 62).Kluczowe znaczenie w tym kontekście ma to, czy zamieszczone w art. 37 zdanie pierwsze p.u. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym obejmuje również art. 741 k.p.c., czy też nie rozciąga się na ten przepis, gdyż kwestia zaskarżalności postanowień w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika jest sprawą, która została uregulowana w przepisach ustawy - Prawo upadłościowe w rozumieniu art. 37 zdanie pierwsze p.u.Zawarty pierwotnie w przepisach ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (nazwa ustawy obowiązująca przed dniem 1 stycznia 2016 r.) art. 42 stanowił, że zażalenie przysługiwało na postanowienie co do sposobu zabezpieczenia.

Budziło wtedy wątpliwości, czy przepis ten stanowił wyczerpującą regulację dopuszczalności zażalenia na postanowienia wydawane w postępowaniu zabezpieczającym w ramach postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości oraz jako lex specialis wyłączał stosowanie art. 741 k.p.c., a tym samym przesądzał, że dopuszczalne było zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu tylko w zakresie sposobu zabezpieczenia, a nie w zakresie zasadności zabezpieczenia. Ustawą z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978 ze zm.) art. 42 p.u. został uchylony z dniem 1 stycznia 2016 r.

Tą samą ustawą zmieniono jednak również art. 39 p.u., wprowadzając w nim wyraźną regulację przewidującą, że na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o uchyleniu zajęcia rachunku bankowego przysługuje zażalenie dłużnikowi oraz wierzycielowi prowadzącemu egzekucję (art. 39 ust. 3 p.u.). W tym stanie rzeczy dawną wątpliwość co do znaczenia uchylonego art. 42 p.u. zastąpiła nowa wątpliwość, sprowadzająca się do pytania, czy art. 39 ust. 3 p.u. wyczerpująco reguluje kwestię zaskarżalności postanowień w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika i wobec tego kwestii tej - jako sprawy uregulowanej w ustawie w rozumieniu art. 37 zdanie pierwsze p.u. - nie obejmuje odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym, a tym samym odesłanie to nie rozciąga się na art. 741 k.p.c.Biorąc pod uwagę treść art. 36-43 p.u., w tym przede wszystkim art. 37 i art. 39 ust. 3 p.u., należy przyjąć, że sprawa zaskarżalności wydawanych w pierwszej instancji postanowień w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika nie należy do spraw uregulowanych - w rozumieniu art. 37 zdanie pierwsze p.u. - w ustawie - Prawo upadłościowe, wobec czego do postanowień tych znajduje zastosowania art. 741 k.p.c. w związku z art. 37 zdanie pierwsze p.u.Przepis art. 39 p.u. dotyczy jedynie zabezpieczenia majątku dłużnika przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie zajęcia rachunku bankowego.

Zawarte w art. 39 ust. 3 zdanie drugie p.u. uregulowanie zażalenia ma charakter wycinkowy, gdyż - jak wynika z art. 39 ust. 3 zdanie pierwsze p.u. - odnosi się tylko do postanowień pozytywnych (o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o uchyleniu zajęcia rachunku bankowego) i nie dotyczy postanowień negatywnych (oddalających wniosek o zastosowanie takiego zabezpieczenia). Nie można więc uznać go za kompletną regulację kwestii zaskarżalności postanowień w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika i tym samym uważać za podstawę do wnioskowania a contrario, że inne postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika nie są zaskarżalne zażaleniem.

W istocie art. 39 ust. 3 zdanie drugie p.u. należy odczytywać jedynie jako szczególne unormowanie legitymacji do wniesienia zażalenia, tj. uregulowanie przesądzające, że na postanowienie o zabezpieczeniu, które polega na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz na uchyleniu zajęcia rachunku bankowego, zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi i wierzycielowi, który prowadzi egzekucję.Przeciwko zapatrywaniu, że art. 39 ust. 3 p.u. miałby stać na przeszkodzie stosowaniu art. 741 k.p.c. w związku z art. 37 zdanie pierwsze p.u. w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości przemawia wzgląd na okoliczność, że ewentualne ograniczenie zaskarżalności postanowień w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika tylko do postanowień, o których mowa w art. 39 ust. 3 p.u., pociągałoby za sobą zbyt daleko idące negatywne skutki.

Zagadnienie, czy i w jaki sposób ma zostać zabezpieczony majątek dłużnika, w stosunku do którego złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ma bardzo istotne znaczenie, ponieważ zastosowanie albo odmowa zastosowania zabezpieczenia, w tym jego określonego sposobu, z jednej strony może wpływać na przyszłą efektywność postępowania upadłościowego, a z drugiej strony ingerować bardzo poważnie w sytuację majątkową dłużnika. Oba względy przemawiają za tym, aby postanowienia sądu upadłościowego w przedmiocie zabezpieczenia majątku, zarówno pozytywne (o zabezpieczeniu majątku dłużnika w określony sposób), jak i negatywne (odmawiające zabezpieczenia majątku dłużnika) podlegały zaskarżeniu zażaleniem celem poddania ich kontroli instancyjnej.

Przeciwne stanowisko, że art. 39 ust. 3 p.u. przesądza, iż zażalenie przysługuje tylko w sytuacjach określonych w tym przepisie, powodowałoby, że wyłączona byłaby nie tylko zaskarżalność innych postanowień niż określone w tym przepisie pozytywne postanowienia o zastosowaniu zabezpieczenia polegającego na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz na uchyleniu zajęcia rachunku bankowego, ale - co istotne - również zaskarżalność wszystkich negatywnych postanowień co do zabezpieczenia majątku dłużnika. Obie te konsekwencje trudne byłyby do zaakceptowania z punktu widzenia powołanych względów, wskazujących na duże znaczenie zagadnienia zabezpieczenia majątku dłużnika po złożeniu wniosku o ogłoszenie jego upadłości.Odrębnie trzeba wskazać na treść art. 37 zdanie drugie p.u., zgodnie z którym w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości wyłączone jest stosowanie art. 396 k.p.c. Przepis ten stanowi, że sąd pierwszej instancji może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia i że postanowienie w tym zakresie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Założeniem wyłączenia stosowania art. 396 k.p.c. w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości musi być to, że wydawane w tym postępowaniu postanowienia sądu pierwszej instancji mogą podlegać zaskarżeniu zażaleniem, co wynika z art. 741 k.p.c. w związku z art. 37 zdanie pierwsze i z art. 33 ust. 1 p.u. Nie może chodzić tu o zaskarżalność przedmiotowych postanowień tylko w wypadku, gdy mowa o postanowieniu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o uchyleniu zajęcia rachunku bankowego (art. 39 ust. 3 p.u.).

Gdyby tak było, to wyłączenie stosowania art. 396 k.p.c. powinno być zamieszczone w art. 39 p.u., tj. przepisie dotyczącym określonego w tym przepisie zabezpieczenia, a nie w art. 37 p.u., który jest regulacją o charakterze ogólnym dla całego postępowania zabezpieczającego prowadzonego w związku z postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie. jw