Supreme Court dismisses legal question regarding validity of substitute service after payment order deadline. No legal issue found requiring ruling.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to issue a ruling on a legal question raised by the Court of Appeal. The plaintiff argued that a payment order became effective after substitute service via postal return, while the defendant contended the service was invalid. The court determined that no genuine legal controversy existed because established case law confirms substitute service is valid for the first document, rendering the question unresolvable.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 139 § 1 k.p.c.; § 9 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. Substitute service under these provisions is valid for the first document served, meaning no legal controversy exists regarding its effectiveness after the objection period expires.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 105/10
POSTANOWIENIE
Dnia 8 grudnia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
SSA Maria Szulc
w sprawie z powództwa „F.(...)” Spółki z o.o. w W.
przeciwko D. N.
o zapłatę,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2010 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I ACa (…),
„Czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania po doręczeniu pozwanemu nakazu
zapłaty w postępowaniu upominawczym w sposób przewidziany w art. 139 § 1 k.p.c.
oraz w § 9 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w
sprawie szczegółowego trybu doręczania pism procesowych przez pocztę w
postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) po upływie terminu do
wniesienia sprzeciwu liczonego od dokonanego w ten sposób doręczenia?”
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Nakazem zapłaty z dnia 9 września 2009 r., wydanym w postępowaniu
upominawczym, Sąd Okręgowy w O. uwzględnił powództwo powodowej spółki z
ograniczona odpowiedzialnością „F.(...)” w W. przeciwko D. N. prowadzącemu
działalność gospodarczą w E. Nakaz zapłaty został wysłany pozwanemu na adres jego
zamieszkania (W., ul. Ł.), wskazany w zaświadczeniu z ewidencji działalności
gospodarczej. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłka sądowa wróciła z adnotacją, że nie
podjęto jej w terminie. Na wezwanie przewodniczącego Sądu powód przedstawił
aktualne zaświadczenie z ewidencji gospodarczej potwierdzające prawidłowość adresu,
z informacją o prowadzeniu przez pozwanego działalności gospodarczej w E. pod
czterema adresami. Nakaz zapłaty został wówczas wysłany na jeden z tych adresów
(E., ul. S.). Po złożeniu przez pozwanego sprzeciwu Sąd Okręgowy prowadził
postępowanie merytoryczne, które doprowadziło do oddalenia powództwa wyrokiem z
dnia 16 marca 2010 r. W toku tego postępowania strona powodowa podnosiła zarzut, że
nakaz zapłaty uprawomocnił się.
Przy rozpoznawaniu apelacji powoda przez Sąd Apelacyjny wyłoniło się
zagadnienie
prawne,
które
zostało
przedstawione
Sądowi
Najwyższemu
do
rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnienie prawne zostało sformułowane w sposób nieprecyzyjny. Z treści
pytania wynika bowiem, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 139 § 1 k.p.c. oraz
w § 9 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w
sprawie szczególnego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu
cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) jest procesowo skuteczne. Jeżeli tak, to po
upływie terminu do złożenia sprzeciwu nakaz zapłaty wydany w postępowaniu
upominawczym uprawomocnia się i ma skutki prawomocnego wyroku (art. 504 § 2
k.p.c.). Nie może być w konsekwencji prowadzone „dalsze postępowanie w sprawie”.
Oznacza to zarazem, że nie ujawniło się w rozpoznawanej sprawie zagadnienie prawne
budzące poważne wątpliwości w rozumieniu art. 390 § 1 k.p.c. (por. orzeczenia Sadu
Najwyższego z dnia 25 stycznia 2007 r., III CZP 100/06, niepubl., z dnia 8 listopada
2007 r., III CZP 95/07, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10, niepubl. oraz z
dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, niepubl.).
W uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego zamieszczona została jednak
sugestia, że istnieje w judykaturze rozbieżność co do skuteczności doręczenia stronie w
trybie art. 139 § 1 k.p.c. pisma będącego pierwszym pismem w sprawie. Sąd wskazał,
że
nieskuteczność takiego
doręczenia wynikać
może
z
postanowienia
Sądu
Najwyższego z dnia 6 lutego 2009 r., IV CZ 7/09 (niepubl.). Wyrażony został w nim
przede wszystkim pogląd, że możliwość pozostawienia pisma sądowego w aktach
sprawy ze skutkiem doręczenia nie znajduje zastosowania do pierwszego pisma
doręczonego stronie. Należy jednak podkreślić, iż możliwość pozostawienia w aktach
pisma ze skutkiem doręczenia nie dotyczy sytuacji określonej w art. 139 § 1 k.p.c.
Dotyczy natomiast sytuacji, w której strona nie dopełnia obowiązku zawiadomienia sądu
o zmianie adresu (art. 136 § 2 k.p.c.) lub nieujawnia w rejestrze zmiany adresu (art. 139
§ 3 k.p.c.) i aktualizuje się wówczas, gdy została wcześniej pouczona przez sąd o takim
obowiązku (art. 136 § 2 zd. drugie k.p.c. oraz art. 139 § 4 k.p.c.). Taka procesowa
możliwość nie dotyczy więc pierwszego doręczenia, dlatego też wyrażony (wytezowany)
pogląd w postanowieniu z dnia 6 lutego 2009 r. (IV CZ 7/09) jest trafny, tyle że nie jest
adekwatny do stanu faktycznego tej sprawy. Na bazie tego orzeczenia nie można
jednak zakwestionować dominującego w judykaturze i piśmiennictwie poglądu, że
doręczenie zastępcze w trybie art. 139 § 1 k.p.c. dotyczy także pierwszego pisma w
sprawie (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1998 r., III CKN 620/97
(OSNC 1998, nr 9, poz. 146), z dnia 15 lutego 2000 r., III CKN 1246/99, niepubl., z dnia
7 marca 2000 r., V CKN 302/00, niepubl., z dnia 23 stycznia 2004 r., III CZP 112/03,
OSNC 2005, nr 4, poz. 61, z dnia 10 marca 2006 r., IV CK 287/05, niepubl., z dnia 8
marca 2009 r., IV CNP 87/08, niepubl. oraz dnia 5 czerwca 2009 r., I CZ 26/09,
niepubl.).
Również Trybunał Konstytucyjny potwierdził w wyroku z dnia 15 października
2002 r., SK 6/02 (Dz. U. Nr 178, po. 1486), że art. 139 § 1 k.p.c. dotyczy również
pierwszego doręczenia. Zwrócił też uwagę na funkcjonowanie tej instytucji prawnej w
innych ustawodawstwach, ponieważ jest ona konieczna dla przełamania całkowitej
niemożności doręczenia przy celowej odmowie odbioru pism sądowych przez
pozwanego dłużnika. W wyroku tym oraz w judykaturze Sądu Najwyższego zwrócona
została jednocześnie uwaga na konieczność zachowania daleko posuniętej ostrożności
przy stosowaniu art. 139 § 1 k.p.c., w szczególności gdy pierwszym pismem jest
orzeczenie sądu oraz na potrzebę umożliwienia stronie korzystania ze środków
prawnych
umożliwiających
zniwelowanie
niekorzystnych
skutków
procesowych
wynikających z doręczenia zastępczego, np. w drodze przywrócenia terminu.
W judykaturze utrwalony jest również pogląd, że przedsiębiorcom – osobom
fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji
dokonuje
się
doręczeń
według
zasad
przewidzianych
dla
osób
fizycznych
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006 r., IV CK 287/05, niepubl.).
Doręczenie zastępcze z art. 139 § 1 k.p.c. jest uwarunkowane niemożnością
doręczenia właściwego bądź określonego w art. 138 k.p.c., musi być też dokonane na
„właściwy adres”, który ustala sąd w konkretnej sprawie.
Powyższe uwagi dowodzą, że w obrębie przedstawionego zagadnienia prawnego
nie występują rozbieżności orzecznicze wymagające wykładni w trybie art. 390 § 1 k.p.c.
Należało w konsekwencji odmówić podjęcia uchwały.