Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 1/05 Generato dall'IA

Supreme Court allows foreign currency damages under new exchange rate law exception to currency principle.

Numero d'incarto III CZP 1/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that the principle of currency specificity does not prevent awarding damages in a foreign currency when the new Exchange Rate Law applies. The plaintiff, a German company, sought compensation in German marks or euros after a dispute over waste disposal equipment, while the defendant argued for Polish zloty based on prior precedent. The court decided that the 2002 Exchange Rate Law creates a specific exception to the general rule, permitting foreign currency awards in civil proceedings involving foreign exchange transactions.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 358 § 1 k.c.; Art. 3 ust. 2 pkt 3 Prawa dewizowego z 2002 r.: The principle of currency specificity is overridden by the Exchange Rate Law, allowing damages to be awarded in foreign currency as a specific exception for current exchange transactions.

Parole chiave

Generato dall'IA
principle of currency specificity Exchange Rate Law foreign currency damages lex specialis exception civil proceedings currency German marks award current exchange transaction

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 358 § 1 k.c.
Zasada walutowości, o której mowa w art. 358 § 1 k.c., nie stanowi
Art. 3 ust. 2 pkt 3 Prawa dewizowego z 2002 r.
Zasada walutowości, o której mowa w art. 358 § 1 k.c., nie stanowi
art. 2 ust. 1 pkt 10 Pr.dew. z 1998 r.
arbitrażowe rodzące skutki opisane normą art. 2 ust. 1 pkt 10 Pr.dew. z 1998 r.
art. 2 ust. 1 pkt 13 lit. i Pr.dew. z 1998 r.
arbitrażowe rodzące skutki opisane normą art. 2 ust.
art. 9 Prawa dewizowego z 2002 r.
ustalania należności (art. 9 Pr.dew.
art. 358 § 1 k.c
Zasada walutowości, o której mowa w art. 358 § 1 k.c., nie stanowi
art. 390 § 1 k.p.c
zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I CR 371/90
z dnia 30 października 1990 r., I CR 371/90 (OSNCP 1991, nr 10-12, poz.
III CKN 357/97
uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lutego 1998 r., III CKN 357/97 (nie publ.), w
III CZP 39/00
Supreme Court allows foreign currency debt execution via seizure of Polish assets and conversion. Foreign creditor can seize Polish assets to satisfy foreign currency debt judgment.
II CKN 383/00
oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2001 r., II CKN 383/00 (nie
III CZP 10/04
Supreme Court held foreign exchange law overrides currency principle for non-permitted forex transactions.
III CRN 115/80
dnia 16 lipca 1980 r., III CRN 115/80, OSNCP 1981, nr 2-3, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 20 kwietnia 2005 r., III CZP 1/05

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)

Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca)

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "N.S." GmbH z siedzibą w Niemczech

przeciwko "D.N." sp. z o.o. z siedzibą w K. o wydanie rzeczy ewentualnie zapłatę,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 6 kwietnia

2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie

postanowieniem z dnia 28 października 2004 r.:

"Czy w sytuacji, gdy strona postępowania będąca spółką kapitałową prawa

niemieckiego, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zgłasza

roszczenie odszkodowawcze w walucie obcej jest dopuszczalne zasądzenie kwoty

odszkodowania w takiej walucie, a w przypadku odpowiedzi negatywnej czy sąd

orzekający władny jest zasądzić kwotę odszkodowania w walucie polskiej, stosując

przelicznik wynikający z kursów Narodowego Banku Polskiego?"

podjął uchwałę:

Zasada walutowości, o której mowa w art. 358 § 1 k.c., nie stanowi

przeszkody do wyrażenia kwoty odszkodowania w walucie obcej zarówno w

pozwie wniesionym przez niemiecką spółkę kapitałową, jak i w wyroku

uwzględniającym powództwo.

Uzasadnienie

W pozwie z dnia 9 grudnia 1999 r. powodowa spółka prawa niemieckiego

"N.S.", GmbH z siedzibą w Niemczech wniosła o nakazanie pozwanej "D.N.", sp. z

o.o. z siedzibą w K. wydania powódce urządzenia spalającego odpady opisanego w

umowie sprzedaży z dnia 9 września 1997 r., zawartej ze wspólnikami spółki

cywilnej "P." w K. Następnie w piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2001 r. obok

wymienionego żądania głównego, na wypadek niemożności jego uwzględnienia,

zgłosiła żądanie ewentualne domagając się zasądzenia na swoją rzecz od

pozwanej kwoty 240 000 marek niemieckich z 8 % rocznie od dnia 26 listopada

2001 r. Następnie powódka kwotę tę zastąpiła kwotą 122 710 euro.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2003 r. oddalił

powództwo pierwotne i ewentualne. (...)

Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę na skutek apelacji

powódki, powziął poważną wątpliwość, której dał wyraz w zagadnieniu prawnym

przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

W uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę,

że dotychczasowe orzecznictwo udzielało negatywnej odpowiedzi na pytanie, czy w

świetle art. 358 § 1 k.c. możliwe jest zasądzenie odszkodowania w walucie obcej, a

argumentem za takim stanowiskiem był brak, w wypadku odszkodowania,

ustawowego wyjątku w rozumieniu tego przepisu od zasady walutowości. W wyroku

z dnia 30 października 1990 r., I CR 371/90 (OSNCP 1991, nr 10-12, poz. 133) Sąd

Najwyższy stwierdził, że świadczenie odszkodowawcze powinno być wyrażone w

pieniądzu polskim także wówczas, gdy w zobowiązaniu podstawowym przedmiotem

świadczenia była waluta obca. Sąd Apelacyjny zauważył, że w ustawie z dnia 27

lipca 2002 r. – Prawo dewizowe, Dz.U. Nr 141, poz. 1178 ze zm., dalej: "Pr.dew. z

2002 r."). ustawodawca w sposób wyraźny ustanowił wyjątek od zasady

walutowości stanowiąc, że ograniczeń dotyczących m.in. ustalania należności (art.

9) w walutach obcych nie stosuje się, gdy owo ustalanie dokonywane jest przez

organ władzy publicznej, podejmujący czynności w postępowaniu karnym, cywilnym

lub administracyjnym (art. 3 ust. 2 punkt 3). Jednakże obowiązujące przepisy nie

usunęły – zdaniem Sądu Apelacyjnego – wątpliwości dotyczących zasądzenia

odszkodowania w walucie obcej, o których świadczyć może rozbieżność poglądów

w literaturze i które wymagają wyjaśnienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozważane zagadnienie prawne jest związane z art. 358 § 1 k.c., w myśl

którego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, zobowiązania

pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogą być wyrażone tylko w

pieniądzu polskim. Przepis ten kojarzony jest powszechnie z zasadą walutowości.

Nie budziła ona poważniejszego zainteresowania doktryny i orzecznictwa do

wejścia w życie ustawy z dnia 15 lutego 1989 r. – Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 6,

poz. 33 ze zm.). (...)

Zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie przyjmowano, że czynności

prawne dokonane z zachowaniem wymagań prawa dewizowego są dopuszczalne w

ramach dozwolonych wyjątków od zasady walutowości. Dotyczyło to zarówno

czynności, w których wyrażenie zobowiązania w walucie obcej było nakazane przez

ustawę, jak i takich, w których było to dozwolone pod warunkiem uzyskania

zezwolenia dewizowego (tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 września

1972 r., I PR 307/72, OSPiKA 1973, nr 7, poz. 157 oraz w uzasadnieniu wyroku z

dnia 16 lipca 1980 r., III CRN 115/80, OSNCP 1981, nr 2-3, poz. 38).

Zakres regulacji wyjątkowych, o których mowa w art. 358 § 1 k.c., podlegał

jednak istotnej ewolucji. Początkowo wyjątki te nie miały większego znaczenia

praktycznego, jednakże od 1989 r. ulegały poszerzeniu aż do stanu, w którym

można zastanawiać się, czy zasada walutowości jest jeszcze regułą o

podstawowym znaczeniu. Począwszy bowiem od 1989 r. ustawy normujące prawo

dewizowe, przeciwnie niż art. 358 § 1 k.c., oparte były na zasadzie swobody

dokonywania czynności obrotu dewizowego. Zgodnie z tą zasadą wszystko, co nie

jest zakazane, jest dozwolone.

Mimo takiego stanu, także obecnie w doktrynie zdecydowanie przeważa

pogląd, że regulacje prawa dewizowego, które zezwalają na zaciąganie zobowiązań

w walucie obcej, są przepisami wyjątkowymi w rozumieniu art. 358 § 1 k.c.

Także z wielu orzeczeń Sądu Najwyższego wynika, że opiera się on na

założeniu, iż regulacja prawa dewizowego stanowi lex specialis w stosunku do

ogólnej regulacji art. 358 § 1 k.c. Stanowisko takie Sąd Najwyższy zajął w

uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lutego 1998 r., III CKN 357/97 (nie publ.), w

uzasadnieniu uchwały z dnia 16 listopada 2000 r., III CZP 39/00 (OSNC 2001, nr 78, poz. 98) oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2001 r., II CKN 383/00 (nie

publ.). Zostało ono potwierdzone w uzasadnieniu uchwały z dnia 2 kwietnia 2004 r.,

III CZP 10/04 (OSNC 2005, nr 6, poz. 99), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że

przepisy Prawa dewizowego, zgodnie z jednoznacznie brzmiącym sformułowaniem

art. 358 § 1 k.c., określają wyjątek od zasady walutowości.

Należy jednak mieć na względzie, że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego

wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. – Prawo dewizowe

(Dz.U. Nr 160, poz. 1063 ze zm. – dalej: "Pr.dew. z 1998 r."), która w omawianym

zakresie wprowadziła zmiany zmierzające w kierunku pełnej liberalizacji obrotu

dewizowego, co ma doniosłe znaczenie dla wykładni art. 358 § 1 k.c.

Zasadnicza różnica pomiędzy regulacją pojęcia obrotu dewizowego w ustawie

z dnia 2 grudnia 1994 r. – Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 136, poz. 703 ze zm. – dalej:

"Pr.dew. z 1994 r.") a regulacją w Prawa dewizowego z 1998 r. polegała na tym, że

według tego Prawa obrót dewizowy mógł być wynikiem nie tylko czynności prawnej,

ale także innego zdarzenia stanowiącego. Spośród różnego rodzaju zdarzeń

cywilnoprawnych wchodzących w grę, niewątpliwie orzeczenia sądowe i

arbitrażowe rodzące skutki opisane normą art. 2 ust. 1 pkt 10 Pr.dew. z 1998 r.

należą w pierwszej kolejności do kategorii „zdarzeń stanowiących”, o których mowa

w tym przepisie. Ponadto należało sięgnąć do art. 2 ust. 1 pkt 13 lit. i Pr.dew. z

1998 r., zgodnie z którym roszczenia odszkodowawcze i odszkodowania zaliczone

zostały do kategorii tzw. obrotu bieżącego, niewymagającego zezwolenia

dewizowego.

W art. 3 ust. 2 pkt 3 Pr.dew. z 2002 r. ustawodawca wyraźnie wprowadził

wyjątek od zasady walutowości, stanowiąc, że ograniczeń dotyczących m.in.

ustalania należności (art. 9 Pr.dew. z 2002 r.) w walutach obcych nie stosuje się,

gdy ustalanie to dokonywane jest przez organ władzy publicznej podejmujący

czynności w postępowaniu karnym, cywilnym lub administracyjnym, w tym

zabezpieczającym lub egzekucyjnym. W świetle powyższego należy stwierdzić, że

w zakresie obrotu dewizowego z zagranicą dopuszczalne jest – jako wyjątek od

zasady walutowości określonej w art. 358 § 1 k.c. – zasądzanie odszkodowania w

walutach obcych. Wobec tego zbędne staje się udzielanie odpowiedzi na drugą

część przedstawionego zagadnienia prawnego

Sąd Najwyższy, mając powyższe na względzie, rozstrzygnął przedstawione

zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c. i art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z

dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).