Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 1/02 Generato dall'IA

Supreme Court holds that the Real Estate Act is a special law overriding the Civil Code regarding utility infrastructure claims.

Numero d'incarto III CZP 1/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that the specific provision in the Real Estate Act takes precedence over the general rule in the Civil Code. Plaintiffs argued that gas and power lines prevented them from using their land, while the lower courts initially dismissed the claim based on the date of installation. The Court clarified that the Real Estate Act creates a distinct right for landowners to demand acquisition of their property when infrastructure installation blocks their intended use.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami; Art. 231 § 2 k.c.: The specific provision in the Real Estate Act regarding infrastructure installation is a special law that prevails over the general provisions of the Civil Code concerning the burden of servitudes.

Parole chiave

Generato dall'IA
Real Estate Act Civil Code precedence utility infrastructure land acquisition claim special law rule property rights restriction administrative acquisition

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 124 ust. 5 of the Real Estate Act
żądanie z art. 124 ust.
Art. 231 § 2 of the Civil Code
realizować swoje roszczenie na podstawie art. 231 § 2 k.c.”?
Art. 390 of the Code of Civil Procedure
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,
art. 231 § 2 k.c
realizować swoje roszczenie na podstawie art. 231 § 2 k.c.”?
art. 231 k.c
odróżniają je w sposób zasadniczy od roszczeń przewidzianych w art. 231 k.c.
art. 390 k.p.c
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 28 lutego 2002 r., III CZP 1/02

Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący)

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefanii S. i Beaty S. przeciwko

R. Zakładowi Energetycznemu S.A. w R., Polskiemu Górnictwu Naftowemu i

Gazownictwu S.A. w W., Regionalnemu Oddziałowi Przesyłu w T. i Skarbowi

Państwa, Staroście S. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, po

rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 lutego 2002 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia

prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie postanowieniem z

dnia 5 grudnia 2001 r.:

„Czy właścicielowi gruntu, przez którego nieruchomość przeprowadzono

gazociąg i linię energetyczną służy do podmiotów czyniących te nakłady wyłącznie

żądanie z art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), czy też może

realizować swoje roszczenie na podstawie art. 231 § 2 k.c.”?

podjął uchwałę:

Przepis art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) jest

przepisem szczególnym w stosunku do art. 231 § 2 k.c.

Uzasadnienie

Powódki Stefania S. i Beata S. domagały się nakazania pozwanym Polskiemu

Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A., R. Zakładowi Energetycznemu S.A. i

Staroście S. złożenia oświadczenia woli, którego treścią byłoby nabycie przez

pozwanych nieruchomości o powierzchni 0,48 ha, oznaczonej numerem

ewidencyjnym 370/1, położonej w S.W. Twierdziły, że nieruchomość nie nadaje się

do zabudowy mieszkaniowej wobec przeprowadzenia przez nią, za zezwoleniem

władz administracyjnych, w połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia

gazociągu wysokoprężnego, zaś z końcem lat osiemdziesiątych – linii

energetycznej wysokiego napięcia.

Wyrokiem z dnia 26 lutego 1999 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu powództwo

oddalił, przyjmując, że dla oceny, czy w wyniku zainstalowania na nieruchomości

urządzeń infrastruktury technicznej utraciła ona dotychczasowe przeznaczenie,

miarodajna jest data zainstalowania tych urządzeń. Ponieważ nastąpiło to w

okresie, gdy z przeznaczenia nieruchomość miała charakter rolniczy i na ten cel

może być wykorzystywana także obecnie, powódkom nie przysługuje roszczenie

przewidziane art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. – dalej

"u.g.n.").

W wyniku apelacji powódek Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 lutego 2000 r.

uchylił wyrok Sądu Okręgowego i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego

rozpoznania, sugerując jej rozpoznanie także w aspekcie uregulowania zawartego

w art. 231 k.c.

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2001 r. Sąd Okręgowy zobowiązał do złożenia

oświadczenia woli o nabyciu udziałów powódek w nieruchomości – R. Zakład

Energetyczny w R. w 109/199 części za kwotę 35 603 zł, a Polskie Górnictwo

Naftowe i Gazownictwo, Regionalny Oddział Przemysłu w T. w 90/199 części za

kwotę 29 397 zł, natomiast w pozostałej części powództwo oddalił.

Rozpoznając apelacje obydwu pozwanych zobowiązanych do złożenia

oświadczenia woli, Sąd Apelacyjny powziął poważną wątpliwość prawną

przytoczoną na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

W warunkach rozwoju cywilizacyjnego granice wyłączności władania rzeczą

przez właściciela oceniane być muszą z uwzględnieniem najogólniej pojętego

interesu publicznego, stąd też we współczesnych ustawodawstwach nie sposób

wskazać takiego uregulowania, które czyniłoby z prawa własności prawo o

charakterze absolutnym. Artykuł 1 Protokołu Nr 1 i Nr 4 do Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca

1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz.U. z 1995 r.

Nr 36, poz. 175 ze zm.) odzwierciedla jednoznacznie tendencję przeciwną,

przyzwalając jej sygnatariuszom na ustanawianie prawa „jakie uznają za konieczne

do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem

powszechnym albo w celu zapewnienia uiszczania podatków lub innych należności

pieniężnych”.

W obszernym katalogu ustaw zawierających ograniczenia w korzystaniu z prawa

własności mieści się ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami. W art. 6 pkt 2 tej ustawy uznano, że budowa i utrzymanie

ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów,

pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych

do korzystania z nich, służy celom publicznym. Taki ich charakter, zgodnie z art.

124 ust. 1 i 6 u.g.n., uzasadnia ingerencję w sferę własności i może przybrać postać

decyzji administracyjnej wydanej przez starostę w postępowaniu wszczętym z

urzędu lub na wniosek zarządu jednostki samorządu terytorialnego oraz innej osoby

i jednostki organizacyjnej – w przypadku, gdy właściciel (użytkownik wieczysty) nie

wyraził zgody na wzniesienie urządzeń albo postać obowiązku znoszenia

uciążliwości związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów

i urządzeń, podlegającego wymuszeniu w drodze decyzji administracyjnej.

Szczególny charakter omawianych ograniczeń sprawia, że krąg podmiotów

uprawionych do ingerowania w prawa właścicielskie i korzystania z nieruchomości

w związku z instalowaniem tam urządzeń infrastruktury technicznej jest zwężony do

jednostek samorządu terytorialnego oraz zakładów i przedsiębiorstw użyteczności

publicznej, powołanych do bieżącego zaspokajania potrzeb zbiorowości lokalnych,

w postaci świadczenia usług publicznych.

Arbitralny charakter omawianych ograniczeń nie pozbawia właściciela

nieruchomości (użytkownika wieczystego) roszczeń, których źródłem są przepisy,

ogólnie rzecz ujmując, o ochronie własności. W myśl art. 124 ust. 5 u.g.n., jeżeli

założenie i przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w

ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze

prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób

zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty

może żądać, aby starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub

występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 2, nabył od

niego na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie umowy, własność albo użytkowanie

wieczyste nieruchomości. Podmiotowe i przedmiotowe cechy tego roszczenia

odróżniają je w sposób zasadniczy od roszczeń przewidzianych w art. 231 k.c.

Podmiot wznoszący na gruncie urządzenia infrastruktury technicznej, o jakich

mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., nie jest posiadaczem. Budynki i inne urządzenia

wzniesione na gruncie właściciela, w rozumieniu art. 231 k.c., stają się częścią

składową nieruchomości, a nie elementem funkcjonowania przedsiębiorstwa

(zakładu) na użytek publiczny (...), co jest istotą treści wyrażonej w art. 124 u.g.n.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,

rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.