Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 88/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against appellate court's revocation of first instance judgment for failure to recognize case essence.

Numero d'incarto III CZ 88/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appeal filed by D. G. and M. G. against the Regional Court's decision to revoke the District Court's ruling and remand the case. The appellants argued that the District Court failed to recognize the essence of the case by refusing to examine the legal basis for the easement entry due to procedural complexity. The Supreme Court held that the appellate court correctly applied the law by finding the first instance court did not recognize the case essence, as it dismissed the request based on complexity without making preliminary factual findings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 386 § 4 k.p.c.; art. 3941 § 11 k.p.c.: The appellate court may revoke a first instance judgment for failure to recognize the essence of the case when it dismisses the request without making preliminary factual findings, even if the dismissal is based on procedural complexity rather than a lack of legal basis.

Parole chiave

Generato dall'IA
failure to recognize case essence procedural complexity in land registry easement entry refusal appellate court revocation Supreme Court jurisdiction limits procedura a più fasi riconsiderazione impugnabilità della decisione di rinvio

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 386 § 4 k.p.c.
Zażalenie jest bezzasadne.Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., z zastrzeżeniem sytuacji określonych w art.
art. 386 § 2 k.p.c.
i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, w którym skarżący zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj.:- art. 386 § 4 k.p.c.
art. 386 § 3 k.p.c.
i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, w którym skarżący zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj.:- art. 386 § 4 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c.
W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art.
art. 3941 § 3 k.p.c.
W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art.
art. 39814 k.p.c.
z art. 39814 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.M.L.
art. 386 § 4 k.p.c
i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, w którym skarżący zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj.:- art. 386 § 4 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c
W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art.
art. 3941 § 11 pkt 1 k.p.c
Dokonywanie tego rodzaju ocen, jak wskazano wyżej, wykracza bowiem poza kognicję Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym zażaleniem wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 pkt 1 k.p.c.
art. 3941 § 3 k.p.c
W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III CZ 88/25 POSTANOWIENIE 10 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 grudnia 2025 r. w Warszawie‎zażalenia D. G. i M. G.‎na postanowienie Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej‎z 1 października 2024 r., II Ca 299/24,‎w sprawie z wniosku E. M.‎z udziałem D. G. i M. G.‎o wpis do księgi wieczystej, oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIEW związku z zażaleniem uczestników postępowania M. G. oraz D. G. na postanowienie Sądu Okręgowego w Bielsku − Białej z 1 października 2024 r. uchylające postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku − Białej z 15 grudnia 2023 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, w którym skarżący zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj.:- art. 386 § 4 k.p.c. przez niewłaściwą ocenę prawną sprawy i przyjęcie, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty, przez co Sąd Okręgowy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie jest bezzasadne.Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., z zastrzeżeniem sytuacji określonych w art. 386 § 2 i 3 k.p.c., sąd może uchylić zaskarżony apelacją wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Zdaniem Sądu Okręgowego w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji brak było konkretnych, a za razem fundamentalnych ustaleń faktycznych dotyczących tego, jakie zdarzenia prawne prowadziły do zastosowania przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych ani czy służebność, która miałaby być wpisana jest służebnością drogi koniecznej − bo wówczas rękojmia jest wyłączona.

Powyższych ustaleń Sąd Rejonowy nie dokonał, ponieważ uznał, że stopień skomplikowania tego postępowania, nie pozwala na dokonanie wpisu w trybie postępowania wieczystoksięgowego, a skarżący winien dochodzić swych praw w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Takie zaniechania Sądu pierwszej instancji powodowały, zdaniem Sądu Okręgowego, że orzeczenie Sądu Rejonowego wymykało się kontroli apelacyjnej. W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj. czy okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji, mieszczą się w kręgu sytuacji odpowiadających nierozpoznaniu istoty sprawy.

Poza zakresem oceny pozostaje natomiast prawidłowość stanowiska co do meritum wyrażonego przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41, z 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, nr 4, poz. 54 i z 17 stycznia 2013 r., III CZ 2/13, postanowienie Sądu Najwyższego z 9 września 2021 r., I CZ 56/21).W świetle ugruntowanego orzecznictwa, do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie albo wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb.

Orz. 1936, poz. 315 i z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12, z 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12, z 3 lutego 2017 r., II CZ 146/17 i z 13 października 2017 r., I CZ 90/17). W niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji uchylił zaskarżone orzeczenie z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 386 § 4 k.p.c., wskazując, że Sąd a quo nie poczynił elementarnych ustaleń w zakresie zdarzeń prawnych, które ewentualnie mogły prowadzić do wpisu, odsyłając wnioskodawcę na drogę powództwa o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym twierdząc, że stopień skomplikowania postępowania w niniejszej sprawie wyłącza możliwość dokonania wpisu.

Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce m.in. wówczas, gdy sąd zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (postanowienie SN z 16 listopada 2022 r., III CZ 268/22).W postanowieniach: z 29 czerwca 2004 r. (OSNC 2005, nr 6, poz. 112) i z 18 kwietnia 2007 r., (V CZ 27/07) Sąd Najwyższy - wskazał, że "istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzygnięciu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16 KWU i innych ustawach).Uchylając wyrok Sądu pierwszej instancji, Sąd ad quem nie naruszył art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ oddalenie wniosku z uwagi na stopień skomplikowania postępowania oraz odesłanie wnioskodawcy na drogę innego postępowania (o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) bez poczynienia elementarnych ustaleń, które ewentualnie mogłyby prowadzić do wpisu mieści się pojęciu „nierozpoznania istoty” sprawy przyjmowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Jednocześnie w zawarte w zażaleniu stwierdzenie, że Sąd drugiej instancji w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach władny był rozpoznać sprawę co do jej istoty, nie zostało należycie uzasadnione.Jednocześnie z przyczyn wskazanych powyżej rolą Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie wniesione na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest badanie trafności koncepcji i poglądów prawnych sądu drugiej instancji, które zadecydowały o wydaniu orzeczenia kasatoryjnego. Dokonywanie tego rodzaju ocen, jak wskazano wyżej, wykracza bowiem poza kognicję Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym zażaleniem wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 pkt 1 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2025 r., III CZ 10/25)Konkludując, Sąd Najwyższy wskazuje, że Sąd odwoławczy był uprawniony do wydania wyroku kasatoryjnego, w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o wpis służebności, a Sąd ad quem nie podzielił stanowiska Sądu a quo co do wystąpienia przesłanki tamującej żądanie.Z przytoczonych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.M.L. [a.ł] ‎