Supreme Court dismisses Bank's appeal, ruling that flawed legal assessment does not equal failure to adjudicate the case's substance.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Bank's appeal against the Court of Appeal's decision to remand the case for retrial. The Bank argued the lower court failed to address the case's substance, but the Court found the first instance had made factual and legal determinations. The Court ruled that mere errors in legal assessment or reasoning do not constitute a failure to adjudicate the substance of the dispute under the relevant civil procedure code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 386 § 4 k.p.c.; Art. 3851 k.c.; Art. 6, 7 dyrektywy 93/13; Art. 3531; Art. 58 § 1,2,3 k.c.: A failure to adjudicate the substance of the case occurs only when the first instance court does not examine the material basis of the claim due to a mistaken assumption of a bar to the claim, not when it makes erroneous legal assessments or reasoning.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 8/25 POSTANOWIENIE 13 sierpnia 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 sierpnia 2025 r. w Warszawiezażalenia Bank spółki akcyjnej w W.na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańskuz 27 maja 2024 r., V ACa 1219/23,w sprawie z powództwa K. K. i D. K.przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.o ustalenie i zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę. M.L. UZASADNIENIEW związku z zażaleniem pozwanego Bank S.A. w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27 maja 2024 r. uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 27 kwietnia 2023 r. i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, w którym skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.:- art. 385 w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. przez wydanie orzeczenia kasatoryjnego, mimo że Sąd Apelacyjny był władny, w ramach swej kognicji, wydać orzeczenie merytoryczne o oddaleniu apelacji, albowiem przyczyny, które stały za uchyleniem wyroku Sądu I instancji miały głównie charakter związany z oceną prawną, a nie stanu faktycznego;- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 3851 k.c. w zw. z art. 6 i 7 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 3531 w zw. z art. 58 § 1,2 i 3 k.c. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że zachodzą przesłanki do uznania, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy.Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zażalenie jest zasadne.Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., z zastrzeżeniem sytuacji określonych w art. 386 § 2 i 3 k.p.c., sąd może uchylić zaskarżony apelacją wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Zdaniem Sądu Apelacyjnego doszło do nierozpoznania istoty sprawy.W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj. czy okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji, mieszczą się w kręgu sytuacji odpowiadających nierozpoznaniu istoty sprawy.
Poza zakresem oceny pozostaje natomiast prawidłowość stanowiska co do meritum wyrażonego przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41, z 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, nr 4, poz. 54 i z 17 stycznia 2013 r., III CZ 2/13, postanowienie Sądu Najwyższego z 9 września 2021 r., I CZ 56/21 ).W świetle ugruntowanego orzecznictwa, do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie albo wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb.
Orz. 1936, poz. 315 i z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12, z 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12, z 3 lutego 2017 r., II CZ 146/17 i z 13 października 2017 r., I CZ 90/17). Ponadto nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. oznacza nierozstrzygnięcie o żądaniu pozwu, czyli niezałatwienie przedmiotu sporu, całkowite zaniechanie wyjaśnienia istoty sprawy lub treści spornego stosunku prawnego. Wszelkie inne wadliwości rozstrzygnięcia, dotyczące naruszeń prawa materialnego, czy procesowego (poza nieważnością postępowania i nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w całości), nie uzasadniają wydania wyroku kasatoryjnego.
Uchybienia prawu materialnemu, a także procesowemu, jeśli zostały podniesione w apelacji i zostały ocenione jako uzasadnione, powinny być w systemie apelacji pełnej załatwione bezpośrednio w postępowaniu apelacyjnym. Odmienna ocena prawna, nawet jeśli łączy się z potrzebą poczynienia uzupełniających ustaleń w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, nie upoważnia do przypisania sądowi pierwszej instancji nierozpoznania istoty sprawy, a dowodzi jedynie, że istota sprawy została rozpoznana nieprawidłowo. Chaotyczności uzasadnienia sądu pierwszej instancji, nie należy do zakresu pojęciowego nierozpoznania istoty sprawy przewidzianego w art. 386 § 4 k.p.c.Z materiału sprawy wynika, że Sąd Okręgowy dokonał ustaleń faktycznych i oceny prawnej żądania.
To, że w ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenia te i ocena prawna zostały przeprowadzone w sposób błędny lub niekompletny, nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Jak wielokrotnie wskazywano w judykaturze, nierozpoznanie istoty sprawy nie wiąże się także z zaniechaniem dokonania przez sąd pierwszej instancji określonych ustaleń faktycznych i to także wtedy, gdy ustalenia te - w ocenie sądu drugiej instancji - są konieczne do rozstrzygnięcia sprawy, a ich zakres jest znaczny. W przyjętym w kodeksie postępowania cywilnego modelu apelacji pełnej sąd drugiej instancji dysponuje kompetencjami rozpoznawczymi na równi z sądem pierwszej instancji (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 r.
Nr 6, poz. 55). Nie ma zatem przeszkód, aby sąd drugiej instancji, dostrzegłszy mankamenty w ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej, samodzielnie je skorygował (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2025 r., III CZ 56/25).W tym stanie rzeczy jedynie ubocznie należało podnieść, że prowadzenie postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji, nawet w znacznym zakresie, i dokonanie na jego podstawie samodzielnych ustaleń faktycznych, nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji), jak również dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, statuowanego w art. 176 ust. 1 Konstytucji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2003 r., SK 8/02, OTK-A 2003, nr 3, poz. 20 i postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 2010 r., Ts 49/10, OTK-B 2011, nr 1, poz. 90 i z 6 października 2015 r., Ts 52/14, OTK-B 2015, nr 5, poz. 446).
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, na podstawie art. 398¹⁵ § 1 zd. 1 w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. jak w sentencji.M.L.[a.ł]