Supreme Court dismisses appeal on costs, upholding lower court's discretion to exempt plaintiffs from expenses in tort cases.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's appeal regarding court costs, upholding the appellate court's decision to exempt the plaintiffs from expenses. The plaintiffs, parents and siblings of a deceased victim, sued for damages after a traffic accident, and the appellate court partially granted their claim while waiving their costs based on their financial hardship and psychological state. The Supreme Court affirmed that the appellate court correctly applied Article 102 of the Civil Procedure Code, which allows judges discretion to exempt losing parties from costs in specially justified cases, rejecting the defendant's argument that only Article 100 applies to partial victories.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 98 § 1 k.p.c.; Art. 100 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.: While Article 100 applies only to partial victories, Article 102 grants courts discretion to exempt a losing party from costs entirely or partially in specially justified circumstances, such as the plaintiffs' financial situation and psychological state in a tort claim.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 67/12
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie z powództwa C. C., B. C.,
T. C. i P. C.
przeciwko C. Towarzystwu Ubezpieczeń S.A.
w W.
o zadośćuczynienie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 grudnia 2012 r.,
zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach zawarte
w wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 14 grudnia 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
W niniejszej sprawie rodzice oraz dwaj bracia wystąpili z powództwem
na podstawie art. 446 § 4 k.c. o zasądzenie zadośćuczynienia w związku
ze śmiercią w wypadku komunikacyjnym ich córki i siostry od ubezpieczyciela
sprawcy wypadku. Sąd pierwszej instancji częściowo uwzględnił powództwo
i nie obciążył ich kosztami postępowania wynikającymi z tylko częściowego
uwzględnienia powództwa. Powodowie wnieśli apelację, która została w całości
oddalona. Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia powodów zwrotem kosztów
pozwanej. W uzasadnieniu powołał się na art. 100 k.p.c. oraz charakter źródła
dochodzonych roszczeń, sytuację majątkową powodów, ich stan zdrowia
psychicznego i somatycznego oraz ich subiektywne przeświadczenie o słuszności
dochodzonych roszczeń.
Pozwana w zażaleniu na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego o kosztach
podniosła, że art. 100 k.p.c. nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania, ponieważ
apelację oddalono w całości, a nie w części, przepis ten nie stanowi więc podstawy
do nieobciążania powodów kosztami postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Według art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest
zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie niezbędne koszty procesu, do których
zalicza się – w wypadku strony reprezentowanej przez adwokata – wynagrodzenie,
jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki
jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego
stawiennictwa strony (art. 98 § 3 k.p.c.). Wyjątek od tej reguły przewiduje m.in.
art. 100 k.p.c. W zażaleniu trafnie podniesiono, że ten przepis nie znajduje
zastosowania w sprawie, gdyż apelacja została oddalona w całości. Sądowi
Apelacyjnemu wyraźnie jednak chodziło o podstawę przewidzianą w art. 102 k.p.c.,
a nie w art. 100 k.p.c. Powołany art. 102 k.p.c. również zawiera wyjątek od reguły
wypowiedzianej w art. 98 § 1 k.p.c. Przepis ten, realizujący zasadę słuszności,
stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony
przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Pozostawia on sądowi orzekającemu swobodę oceny co do tego, czy fakty
związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią
podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Do kręgu
„wypadków szczególnie uzasadnionych” należą zarówno okoliczności związane
z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane
są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu,
jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń,
przedawnienie, prekluzja. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa
i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się
jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia
od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt
okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku, powinien być
oceniony z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11, niepubl. oraz z dnia
25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, niepubl.). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny
wskazał na charakter źródła dochodzonych roszczeń, sytuację majątkową
powodów, ich stan zdrowia psychicznego i somatycznego oraz ich subiektywne
przeświadczenie o słuszności dochodzonych roszczeń. Sąd Najwyższy nie znalazł
podstaw uzasadniających zakwestionowanie tej oceny, która w istocie ma charakter
dyskrecjonalny. Wprawdzie kwestia trafności jego zastosowania co do zasady
może być objęta kontrolą Sądu wyższego rzędu, niemniej jednak ewentualna
zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna następować wyjątkowo
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2012 r., I CZ 165/11,
niepubl.).
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 398 14
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).