Supreme Court quashes appeal judgment for failing to partially dismiss main claim and reserve incidental claim for first instance.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's judgment, which had dismissed the main claim and remitted the incidental claim to the first instance. The appellant argued the appellate court violated procedural rules by not properly handling the incidental claim. The court ruled that when a second-instance court dismisses a main claim, it must issue a partial judgment and leave the incidental claim for the first instance, rather than remitting the entire case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 384 § 4 k.p.c.; Art. 386 § 4 k.p.c.: When a court of second instance dismisses a main claim based on the non-existence of a legal relationship, it must issue a partial judgment dismissing the main claim and leave the incidental claim to the court of first instance.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 51/23 POSTANOWIENIE 13 sierpnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 sierpnia 2024 r. w Warszawiezażalenia D. M.na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiuz 22 listopada 2022 r., I ACa 803/22,w sprawie z powództwa D. M.przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G.o ustalenie, ewentualnie o zapłatę uchyla zaskarżony wyrok.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 22 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 3 marca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny uznał, że w okolicznościach sprawy nie było podstaw, aby uwzględnić dochodzone przez powoda żądanie główne obejmujące ustalenie nieważności umowy, z przyczyn wskazanych i ocenionych przez Sąd Okręgowy (klauzule przeliczeniowe). Przedmiotem oceny w postępowaniu apelacyjnym nie mogło być natomiast żądanie zgłoszone przez powoda jako ewentualne, gdyż nie było ono rozpoznane przez Sąd pierwszej instancji.
W konsekwencji Sąd drugiej instancji uchylił wyrok Sądu Okręgowego, wskazując na bezzasadność roszczenia głównego i konieczność rozpoznania w ponownym postępowaniu żądania ewentualnego, podając jako podstawę rozstrzygnięcia art. 384 § 4 k.p.c.Zażalenie na ten wyrok wniósł powód, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie art. 386 § 4 i art. 385 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Postanowieniem z 31 października 2023 r.
Sąd Najwyższy odroczył wydanie orzeczenia i przekazał do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: „Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację od wyroku uwzględniającego żądanie główne, oparte na założeniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy (zwłaszcza na założeniu nieważności umowy), i uznając żądanie główne za nieuzasadnione, powinien rozpoznać żądanie ewentualne, oparte na założeniu abuzywności niektórych postanowień tej umowy, nieprowadzącej jednak do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy, o którym to żądaniu sąd pierwszej instancji nie orzekł, czy też powinien uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.)?”.
Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 lipca 2024 r., III CZP 61/23, wyjaśnił, że w przypadku, gdy sąd drugiej instancji, w wyniku rozpoznania apelacji od wyroku uwzględniającego żądanie główne, uznaje to żądanie za niezasadne, powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte wnim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. W takim wypadku sąd drugiej instancji pozostawia rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji. Uwzględniając stanowisko wyrażone w powyższej uchwale, którym Sąd Najwyższy rozpoznający niniejsze zażalenie jest związany (art. 390 § 2 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.), zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji nie jest trafny.
Skoro Sąd Apelacyjny uznał za niezasadne żądanie główne oparte na założeniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, to powinien był zmienić wyrok Sądu Okręgowego, oddalić to żądanie i oznaczyć zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Żądanie ewentualne, oparte na założeniu abuzywności niektórych postanowień tej umowy, nieprowadzące jednak do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy pozostaje w tej sytuacji do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.Kwestia zasadności apelacji pozwanego nie podlega natomiast badaniu przez Sąd Najwyższy w postępowania wywołanym wniesieniem zażalenia na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i nie rozstrzygał o kosztach postępowania zażaleniowego, skoro obowiązek rozstrzygania przez sąd właściwy przy ponownym rozpoznaniu sprawy o kosztach postępowania zażaleniowego toczącego się przed Sądem Najwyższym wynika wprost z ustawy (postanowienie SN z 8 listopada 2019 r., V CZ 50/19, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 18).[SOP][ał]