Supreme Court exempts indigent litigant from appeal costs due to poverty and special circumstances under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland partially allowed the plaintiff's appeal regarding court costs, overturning the lower court's order for her to pay. The plaintiff, a 33-year-old mother of a disabled child, argued that her severe financial hardship and reliance on state benefits justified an exemption from costs despite losing the appeal. The court agreed, applying the principle of social solidarity and Article 102 of the Civil Procedure Code to exempt her from costs due to her inability to bear them without detriment to her necessary maintenance.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 3941 § 3 k.p.c.: In cases of special circumstances arising from the litigant's financial and life situation, the court may exempt the losing party from court costs to ensure access to justice.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 51/09
POSTANOWIENIE
Dnia 26 listopada 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Kazimierz Zawada
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z powództwa J.N.
przeciwko Gminie M.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 26 listopada 2009 r.,
zażalenia powódki
na wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt [...]
zmienia
postanowienie
w postępowaniu
o
odwoławczym
kosztach
zawarte
w
postępowania
wyroku
Sądu
Okręgowego w K. z dnia 9 czerwca 2009 r. w ten sposób, że nie
obciąża powódki tymi kosztami.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w K., na skutek apelacji
powódki J.N., od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 sierpnia 2008 r. oraz
zażalenia powódki na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania,
zawarte w pkt II tego wyroku, oddalił apelację i zażalenie oraz zasądził od powódki
na rzecz strony pozwanej zwrot kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym.
Pełnomocnik z urzędu powódki J.N. wniósł zażalenie na zawarte w wyroku
Sądu Okręgowego z dnia 9 czerwca 2009 r. rozstrzygniecie o kosztach, wskazując,
że wnosi je w kwestiach:
1)
odrzucenia zażalenia pełnomocnika z urzędu oraz powódki odnośnie
zwolnienia jej od wszelkich kosztów z powodu ubóstwa, co skutkuje odmową
umorzenia kosztów za I instancję oraz
2)
zasądzenia kosztów za II instancję, pomimo istnienia wszelkich podstaw
wykazanych szczegółowo w I instancji.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił
wniesione
zażalenie
w
części
skierowanej
przeciwko
postanowieniu
rozstrzygającemu zażalenie od orzeczenia o kosztach procesu w postępowaniu
przed Sądem pierwszej instancji, jako niedopuszczalne (art. 3941 § 1 i 3 w zw. z art.
39821 oraz art. 370 i 397 § 2 k.p.c.). W pozostałej części zażalenie powódki
zaskarżające postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu
Okręgowego zasadzające od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu
w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 1 200 zł przedstawił do rozpoznania Sądowi
Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania apelacyjnego, że realizuje ono zasadę odpowiedzialności za wynik
procesu, który powódka przegrała, a występując z oczywiście bezzasadnym
powództwem o zasądzenie znacznej kwoty powinna liczyć się z konsekwencjami
w postaci obowiązku zwrotu przeciwnikowi procesowemu tj. Gminie M. kosztów
procesu.
Trafnie jednak podnosi skarżąca, że w sprawie niniejszej, ze względu na jej
sytuację majątkową i życiową zachodzi szczególny wypadek uzasadniający
odstąpienie
od
tej
podstawowej
zasady
decydującej
o
rozstrzygnięciu
w przedmiocie kosztów procesu i zastosowanie art. 102 k.p.c. przez nieobciążanie
powódki w ogóle kosztami za instancję odwoławczą.
Powódka zajmuje się 33 letnią córką, która jako inwalidką I-szej grupy
wymaga stałej całodobowej opieki. Źródłem utrzymania powódki i jej córki jest
zasiłek opiekuńczy w kwocie 1 000 zł oraz renta powódki w kwocie 600 zł.
Ze względu na sytuację finansową powódka uznana została za osobę, która
nie może bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania ponieść kosztów sądowych,
a z uwagi na sytuacje życiową i nieporadność Sąd ustanowił dla niej adwokata
z urzędu.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarówno z przyczyn związanych
z samym przebiegiem procesu, jak i charakteryzujących sytuację życiową
i majątkową powódki, które jako okoliczności uzasadniające odstępstwo od zasad
decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu powinny być
ocenianie z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, obciążenie jej
kosztami procesu poniesionymi w postępowaniu odwoławczym przez pozwaną
Gminę było nieuzasadnione.
Kierując się powyższym Sąd Najwyższy w uwzględnieniu zażalenia zmienił
zaskarżone postanowienie przez nieobciążanie powódki tymi kosztami (art. 394 1
§ 3 w zw. z art. 39816 i art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.).