Supreme Court allows appeal against partial dismissal, ruling that a claim regarding separate assets contributions to joint property is admissible despite lack of separate ruling.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the District Court's partial dismissal of the wife's appeal in a joint property division case. The wife argued her claim for reimbursement of personal expenses against the husband's share was admissible, even though the lower court only partially rejected it by deducting the expenses from the husband's debt rather than issuing a separate ruling. The Court held that the absence of a distinct judgment on this specific claim did not deprive the wife of the right to appeal the overall calculation of the debt.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 394 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.: A party may appeal against a decision partially dismissing their appeal if the decision affects the merits of their claim, even if the court did not issue a separate ruling on that specific claim.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 4/13
POSTANOWIENIE
Dnia 28 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Krzysztof Pietrzykowski
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku I. C.-H.
przy uczestnictwie T. H.
o podział majątku wspólnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 lutego 2013 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w K.
z dnia 25 lipca 2012 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie o częściowym odrzuceniu
apelacji wnioskodawczyni, pozostawiając Sądowi Okręgowemu
w K. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4.11.2011 roku Sąd Rejonowy w K. dokonał podziału
majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania w ten sposób, że
przyznał wnioskodawczyni spółdzielcze własnościowe prawo do bliżej opisanego
lokalu mieszkalnego oraz bliżej opisane ruchomości i ustalając wartość majątku na
kwotę 542.700 złotych oraz równe udziały małżonków w majątku wspólnym,
zasądził na rzecz uczestnika postępowania spłatę w kwocie 249.922 złotych. W
uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że ustalony przez ten Sąd
nakład z majątku odrębnego I. C. H. na majątek wspólny wyniósł 21.428 złotych.
Sąd odliczył tę kwotę z przysługującej uczestnikowi spłaty i w efekcie zasądził na
rzecz T. H. różnicę w kwocie 249.922 złotych (271.350 złotych minus 21.428
złotych).
W
apelacji
wniesionej
od
tego
postanowienia
wnioskodawczyni
zakwestionowała przyjętą przez Sąd I instancji wartość poczynionych przez nią
nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny, wnioskując o zmianę
zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na rzecz uczestnika kwoty
odpowiadającej różnicy między wartością lokalu ustaloną na grudzień 1970 roku
i zgodnie ustaloną wartością tego lokalu w wysokości 535.700 złotych a wartością
nakładów z majątku wnioskodawczyni na majątek wspólny ustaloną według
procentowej relacji tych nakładów do wartości lokalu z chwili jego nabycia.
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 roku w punkcie I
odrzucił
apelację
wnioskodawczyni
w
części
dotyczącej
nieistniejącego
wyrzeczenia odnośnie żądania zasądzenia nakładów z majątku odrębnego
wnioskodawczyni na majątek wspólny.
W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art.
567 § 1 k.p.c. i art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 § 1 k.r.o. oraz art. 498 § 1 i 2
i art. 499 k.c. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania
apelacji w odrzuconym zakresie do merytorycznego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w K. Wniosła także o zasądzenie od uczestnika na rzecz
wnioskodawczyni kosztów postępowania zażaleniowego, a w tym kosztów
zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że nie
negowała prawa uczestnika do otrzymania spłaty, przeciwstawiła natomiast tej
wierzytelności byłego męża własną wierzytelność wynikającą z nakładów
poczynionych z majątku odrębnego wnioskodawczyni na majątek wspólny, co przy
przyjęciu, że należna uczestnikowi spłata była większa, wyłączało, zdaniem
skarżącej, możliwość i dopuszczalność orzekania przez Sąd I instancji o tak
sformułowanym
działowego.
roszczeniu
wnioskodawczyni
w
sentencji
postanowienia
Podniosła dalej, że Sąd I instancji orzekł w istocie o żądaniu
wnioskodawczyni w przedmiocie nakładów z jej majątku odrębnego, wyliczył
je bowiem na kwotę 21.428 złotych, potrącił tę kwotę z przysługującej uczestnikowi
spłaty i w efekcie zasądził na rzecz T. H. różnicę w kwocie 249.922 złotych.
Wnioskodawczyni zakwestionowała to wyliczenie Sądu Rejonowego jako nie
odpowiadające (zbyt niskie) w stosunku do faktycznie poniesionych przez nią
nakładów. Skarżąca wskazała także na rozbieżności w orzecznictwie Sądu
Najwyższego co do sposobu rozstrzygania o tego typu roszczeniach oraz co do
sposobu ich zaskarżania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie wnioskodawczyni jest uzasadnione.
W rozpatrywanej sprawie istnieje specyficzna sytuacja, polegająca na tym,
że po pierwsze wnioskodawczyni już we wniosku o podział majątku wspólnego
złożyła jednoznaczny wniosek o rozliczenie w ramach postępowania podziałowego,
poczynionych przez nią nakładów z majątku odrębnego (aktualnie osobistego) na
majątek wspólny, po drugie zaś Sąd Rejonowy prowadził w tym zakresie
postępowanie dowodowe oraz poczynił ustalenia faktyczne, z których wynika, że za
udowodnione uznał jedynie nakłady w kwocie 21.428 złotych. Sąd I instancji nie ujął
jednakże rozstrzygnięcia co do tego roszczenia I. C. H. w odrębnym punkcie
sentencji postanowienia (polegającego na zasądzeniu od uczestnika na rzecz byłej
żony kwoty odpowiadającej ustalonym nakładom i oddaleniu wniosku w pozostałej
części), lecz dokonując operacji rachunkowej dokonał pomniejszenia przysługującej
uczestnikowi spłaty o powyższe nakłady i tak obliczoną spłatę zasądził następnie
na rzecz uczestnika w punkcie III podpunkt 2 postanowienia. Te ustalenia Sądu
Rejonowego co do wysokości nakładów z majątku odrębnego i w efekcie wysokość
przyznanej na rzecz byłego męża spłaty wnioskodawczyni kwestionuje w apelacji.
We wskazanej wyżej sytuacji trudno podzielić pogląd Sądu Okręgowego,
który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia o częściowym odrzuceniu
apelacji, iż w zakresie żądania wnioskodawczyni rozliczenia poczynionych przez
nią nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny nie istnieje rozstrzygnięcie
Sądu I instancji, co sprawia, że nie ma w tym zakresie substratu zaskarżenia.
Wnioskodawczyni skarży bowiem w istocie wysokość przysługującej byłemu
mężowi spłaty, wskazując, że wobec przyjęcia przez Sąd I instancji wskazanej
metody jej obliczenia, spłata powinna być pomniejszona o wartość poniesionych
przez nią nakładów, ale w innej (wyższej),niż to przyjął Sąd I instancji kwocie.
Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni nie miała wpływu na sposób
rozstrzygnięcia spornej kwestii nakładów przez Sąd I instancji, a o przyjętej przez
Sąd I instancji ,,technice” (metodzie) rozliczenia powzięła wiadomość w momencie
ogłoszenia postanowienia działowego.
Przytoczone przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1.12.2011 roku, I CSK 78/11 (Lex nr
1129066) oraz z dnia 14.12.2011 roku, I CSK 138/11 (Lex nr 1102653) zapadły
na tle odmiennych od występujących w rozpatrywanej sprawie, okoliczności
faktycznych i nie są adekwatne do problemu występującego w niniejszej sprawie.
W
postanowieniu
z
dnia
współwłasności nieruchomości
14.12.2011
roku
chodziło
bowiem
w
sprawie
o
o
zniesienie
rozliczenie
pożytków
z nieruchomości podlegającej podziałowi oraz o odsetki ustawowe od zasądzonych
na rzecz niektórych uczestników postępowania kwot, zaś w drugim cytowanym
judykacie - Sąd I instancji nie rozpoznał roszczeń o rozliczenie nakładów z majątku
odrębnego na wspólny majątek byłych małżonków mimo, jak się wydaje,
ich zgłoszenia przez uczestnika postępowania.
W tym stanie rzeczy zażalenie wnioskodawczyni uznać należało za zasadne,
co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu apelacji na
podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.
jw