Supreme Court dismisses appeal by co-owner lacking legal interest as appeal decision did not affect his rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the District Court's rejection of his cassation complaint regarding a termination of co-ownership dispute. The appellant, a co-owner who had previously executed a partial inheritance deed with his sister, argued that the appeal decision affected his rights and should have been reviewed. The court ruled that the appeal decision only determined the rights and obligations of the applicant and the other co-owner, leaving the appellant unaffected since his claims were already resolved by the inheritance deed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3986 § 2 k.p.c.; Art. 3984 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 189 k.p.c.; Art. 510 § 1 k.p.c.; Art. 192 pkt 3 k.p.c.; A cassation appeal is inadmissible if the appellant lacks a legal interest in its filing because the appealed decision does not adversely affect his rights or obligations.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 32/24 POSTANOWIENIE 25 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2024 r. w Warszawiezażalenia J. G.na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowiez 2 lutego 2023 r., VI Ca 232/22 (WSC 22/22),w sprawie z wniosku A. G.z udziałem R. S., J. G., K. S., A. S. i C. S.o zniesienie współwłasności, 1. oddala zażalenie;
2. zasądza od J. G. na rzecz R. S. kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 2 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy z Częstochowie, w sprawie z wniosku A. G. z udziałem S. S., R. S. i J. G. o zniesienie współwłasności, odrzucił skargę kasacyjną uczestnika J. G. od postanowienia tego Sądu z 17 sierpnia 2022 r. uznając, że uczestnik ten nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia Sądu drugiej instancji (art. 3986 § 2 k.p.c.).J. G. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, polegające na niezgodności postanowienia z treścią art. 3984 k.p.c., art. 3986 k.p.c. oraz 13 § 2 k.p.c. poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi kasacyjnej; art.189 k.p.c. oraz art. 510 § 1 k.p.c. poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na brak interesu prawnego; art. 192 pkt 3 k.p.c. poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na przyjęcie przez Sąd, że dokonał działu spadku, gdy nie jest znany zakres czynności prawnej podjętej przez wnioskodawczynię i tego uczestnika.
Zarzucił też błędne stwierdzenie, że nie ma on interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia Sądu drugiej instancji ani żadnych uprawnień do występowania w postępowaniu kasacyjnym. Wskazując na te zarzuty, uczestnik domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i nadania biegu złożonej przez niego skardze kasacyjnej.W odpowiedzi na skargę wnioskodawczyni poparła wniosek uczestnika.W odpowiedzi na skargę uczestnik R. S. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.Jedną z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia jest interes prawny w jego wniesieniu, polegający na pokrzywdzeniu orzeczeniem (gravamen). Stan ten występuje co do zasady wtedy, gdy orzeczenie, z uwzględnieniem granic jego prawomocności materialnej, jest niekorzystne dla skarżącego w zestawieniu z poddanym pod osąd żądaniem powództwa czy też wniosku, względnie wnioskami co do rozstrzygnięcia o żądaniu, składanymi przez stronę pozwaną czy też uczestnika w toku postępowania.
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasadą prawną z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13 - pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia, chyba że interes publiczny wymaga merytorycznego rozpoznania tego środka. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko traktujące gravamen jako dodatkową przesłankę formalną środka zaskarżenia, którego brak uzasadnia odrzucenie środka zaskarżenia z powodu jego niedopuszczalności (tak m.in. w postanowieniach z 9 listopada 2018 r., V CZ 75/18, z 28 stycznia 2015 r., I CZ 122/14, z 21 września 2018 r., V CZ 67/18, z 27 kwietnia 2017 r., II CZ 12/17, z 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97 oraz z 6 marca 2007 r., II PZ 83/06).
Sąd Najwyższy wyjaśniał wielokrotnie, że pokrzywdzenie orzeczeniem polega na całkowitym bądź częściowym nieuwzględnieniu żądań (obrony) i uwidacznia się przez porównanie twierdzeń skarżącego o przysługujących mu prawach z rozstrzygnięciem o tych prawach, zawartym w orzeczeniu. Pokrzywdzenie orzeczeniem warunkuje istnienie interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Innymi słowy skarżącemu, który nie wykazał pokrzywdzenia orzeczeniem, można zarzucić brak interesu prawnego w kwestionowaniu orzeczenia w celu uzyskania jego uchylenia albo zmiany.
Według „poszerzonej” definicji gravamen pokrzywdzenie orzeczeniem istnieje nie tylko wtedy, gdy zachodzi różnica między tym, czego strona wcześniej żądała, a rozstrzygnięciem, ale także wtedy, gdy orzeczenie jest zgodne z żądaniem strony, jednak nie zapewnia jej wszystkich możliwych korzyści prawnych. Dodać należy, że pokrzywdzenie orzeczeniem musi oznaczać pokrzywdzenie sentencją orzeczenia, nie zaś jego motywami (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach: z 23 kwietnia 2021 r., II CSK 9/21, z 13 maja 2022 r., II CSKP 413/22, z 23 czerwca 2022 r., I CSK 644/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 413/22).
W okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że skarżący uczestnik J. G. nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu wydanego orzeczenia (na skutek apelacji innego uczestnika) przez ten Sąd. Wprawdzie J. G. był wymieniony w komparycji postanowienia reformatoryjnego Sądu drugiej instancji (a także Sądu pierwszej instancji), jednakże zaskarżone orzeczenie nie dotyczyło żadnych jego praw ani obowiązków. Orzeczenie rozstrzyga wyłącznie o prawach i obowiązkach wnioskodawczyni A. G. oraz uczestnika R. S. Zawarte w sentencji rozstrzygnięcia w ogóle nie dotyczą skarżącego, gdyż w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji zawarł on częściowy umowny dział spadku ze swoją siostrą A.
G. (wnioskodawczynią). Z tej przyczyny Sąd ten nie uwzględnił uczestnika J. G. w sentencji postanowienia uznając, że przeniósł on wynikające z działu spadku wszelkie swoje prawa i roszczenia do nakładów na nieruchomość przysługujące mu przeciwko pozostałym współwłaścicielom na siostrę (vide: umowa o częściowy dział spadku k.151-155). Nie zasługuje więc na uwzględnienie stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zażalenia, że „od wyniku niniejszego postępowania zależą prawa i obowiązki J. G.”, gdyż uczestnik ten, zawierając umowny dział spadku ze swoją siostrą spowodował, że tylko o jej prawach i obowiązkach rozstrzygały sądy, merytorycznie orzekające w sprawie.W opisanym stanie faktycznym i prawnym J.
G. nie miał zatem interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia, w szczególności nie może podnosić zarzutów merytorycznych co do dostępu do drogi działki swojej siostry, czy też braku dokonania określonych czynności w postępowaniu. Podsumowując, skarżący nie został pokrzywdzony orzeczeniem, nie ma więc gravamen, a zatem wniesiona przez niego skarga kasacyjna była niedopuszczalna. Jedocześnie w sprawie nie wystąpił interes publiczny, który wymagałby merytorycznego rozpoznania wniesionego przez niego środka zaskarżenia (vide: uchwała /7/ SN z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13).W tym kontekście nie ma znaczenia, że w toku postępowania merytorycznego zmarł uczestnik postępowania S. G., gdyż w ramach postępowania kasacyjnego wezwano do udziału w sprawie następców prawnych zmarłego (vide k.587 akt sprawy) dzięki czemu zyskali oni możliwość wniesienia odpowiedniego środka zaskarżenia orzeczenia.Z tych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji, orzekając o kosztach postępowania zażaleniowego na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 391 § 1, art. 39821, art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 5 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.[SOP][ms]