Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 314/23 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses invalidity claim against first instance proceedings where non-parties lacked standing to appeal.

Numero d'incarto III CZ 314/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the City of Gdańsk's appeal regarding the invalidity of first-instance proceedings. The lower court had declared the proceedings void because potential heirs failed to appeal a decision before the deadline, arguing they were denied the right to defense. The Court ruled that since these individuals were not yet formal parties to the inheritance acquisition proceeding, they could not be deprived of their right to defense, and their right to challenge the decision via a separate non-procedural application remains intact.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.: Invalidity of proceedings due to deprivation of the right to defense applies only to parties with formal standing; non-parties who lack procedural status cannot claim such deprivation, though they may seek remedies through non-procedural channels.

Parole chiave

Generato dall'IA
right to defense procedural standing invalidity of proceedings inheritance acquisition non-procedural application party status appeal admissibility impugnabilità della decisione di rinvio

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 379 pkt 5 k.p.c.
‎W ocenie Sądu Okręgowego postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).Zażalenie na to postanowienie wniósł uczestnik – Gmina Miasta Gdańsk, zarzucając naruszenie wymienionych w nim przepisów prawa procesowego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 369 § 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy wadliwe zatem – sprzecznie z art. 369 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 373 § 1 k.p.c.
z art. 373 § 1 k.p.c. i w zw.
Art. 524 § 2 k.p.c.
Art. 679 k.p.c.
‎Z kolei przepisy regulujące postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabyci spadku uprawniają zainteresowanego, który nie był uczestnikiem postępowania ‎o stwierdzenie nabycia spadku do złożenia wniosku w trybie określonym w art. 679 k.p.c., co może nastąpić w każdym czasie.
art. 379 pkt 5 k.p.c
‎W ocenie Sądu Okręgowego postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 5 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).Zażalenie na to postanowienie wniósł uczestnik – Gmina Miasta Gdańsk, zarzucając naruszenie wymienionych w nim przepisów prawa procesowego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
art. 369 § 1 k.p.c
Sąd Okręgowy wadliwe zatem – sprzecznie z art. 369 § 1 k.p.c.
art. 373 § 1 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CR 155/74
wyroki Sądu Najwyższego: z 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 Nr 3, poz.
III CKN 34/98
‎z 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok.
I CKN 561/97
41 - dodatek; ‎z 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, niepublikowany).
III CZP/09
uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP/09, OSNC 2010 ‎nr 7-8, poz.
III CZP 15/82
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III CZ 314/23 POSTANOWIENIE 19 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 19 stycznia 2024 r. w Warszawie‎zażalenia Gminy Miasta Gdańsk‎na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku‎z 1 marca 2023 r., III Ca 951/21,‎w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej w G.‎z udziałem Gminy Miasta Gdańsk, H. G. i B. L.‎o stwierdzenie nabycia spadku po M. B., uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego ‎w orzeczeniu kończącym sprawę.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 1 marca 2023 roku, wydanym w sprawie III Ca 951/21 Sąd Okręgowy w Gdańsku uchylił postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, zniósł postępowanie w zakresie rozprawy z 30 marca ‎2021 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. ‎W ocenie Sądu Okręgowego postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).Zażalenie na to postanowienie wniósł uczestnik – Gmina Miasta Gdańsk, zarzucając naruszenie wymienionych w nim przepisów prawa procesowego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., powodujące nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy strona danego procesu z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów postępowania, których nie można było wskazać przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 Nr 3, poz. 66;

‎z 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999 Nr 5, poz. 41 - dodatek; ‎z 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, niepublikowany). W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 20 kwietnia 2010 roku, która ma moc zasady prawnej podkreślono, że skoro ustawodawca w użył w art. 379 pkt 5 k.p.c. pojęcia ,,strona", to nadał mu prawnoprocesowe znaczenie. Stroną jest jedynie osoba uczestnicząca w procesie w tym charakterze, (jako powód lub pozwany), nie osoba, która powinna lub może być stroną. Nie istnieje status strony w ujęciu abstrakcyjnym; konkretna osoba staje się stroną dopiero wskutek wytoczenia powództwa, pozwania lub wstąpienia do sprawy w takiej właśnie roli.

Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw zachodzi zatem tylko w stosunku do strony w znaczeniu prawnotechnicznym, a nie ‎w stosunku do podmiotu, który nie uzyskał przymiotu strony, choćby postępowanie bezpośrednio go dotyczyło. Zatem nie można mówić o pozbawieniu możności obrony swych praw strony, której brak (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP/09, OSNC 2010 ‎nr 7-8, poz. 98). Konkluzją tych rozważań było stwierdzenie, że niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania.Stanowisko Sądu Okręgowego stoi w sprzeczności z powyższą zasadą prawną.

Z ustalonych w sprawie okoliczności wynika bowiem, że uczestniczki (pasierbice spadkodawczyni) zgłosiły swój udział w sprawie dopiero po wydaniu przez Sąd Rejonowy postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po ich macosze (i po upływie terminu do złożenia wisku o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia i doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem), a wniesione przez nie apelacje nie były poprzedzone skutecznie złożonymi uprzednio wnioskami o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, które zaskarżyły. Sąd Okręgowy wadliwe zatem – sprzecznie z art. 369 § 1 k.p.c. w zw. z art. 373 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – uznał, że mimo to nie ma przeszkód do rozpoznania tych apelacji.

W kontekście przedstawionych powyżej zasad, obowiązujących w procedurze cywilnej nie można też zasadnie twierdzić, że w tej sytuacji uczestniczki zostały pozbawione możności obrony swych praw przed sądem pierwszej instancji, ponieważ na tym etapie postępowania sądowego nie miały statusu strony.Dodatkowo trzeba podnieść, że w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje generalna zasada, że zainteresowany, który nie brał w nim udziału może złożyć wniosek o wznowienie postępowania zakończonego merytorycznym rozstrzygnięciem, jeśli rozstrzygnięcie to narusza jego prawa (art. 524 § 2 k.p.c.).

‎Z kolei przepisy regulujące postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabyci spadku uprawniają zainteresowanego, który nie był uczestnikiem postępowania ‎o stwierdzenie nabycia spadku do złożenia wniosku w trybie określonym w art. 679 k.p.c., co może nastąpić w każdym czasie. Nie jest on także ograniczony żadnym terminem ani rodzajem podstaw, na jakich opiera swoje twierdzenie o wadliwości postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (uchwała SN z 27 kwietnia 1982 r., ‎III CZP 15/82, LEX nr 2762).Dalszy tok postępowania w rozpatrywanej sprawie będzie więc uzależniony od rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności kwestii dopuszczalności wniesionych przez uczestniczki apelacji w kontekście regulacji z art. 369 § 1 k.p.c. w związku ‎z art. 13 § 2 k.p.c. (po wdrożeniu ewentualnie trybu określonego w art. 168 i nast. k.p.c.).

Nie kwestionując zatem statusu uczestniczek jako spadkobierców zmarłej macochy - na obecnym etapie nie można jednak uznać, że w ustalonych w sprawie okolicznościach orzeczenie kasatoryjne Sądu Okręgowego było prawidłowe, ‎a postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [ał] [wr]