Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 31/18 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal ruling for remand due to improper application of foreign law in divorce case.

Numero d'incarto III CZ 31/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's decision regarding parental authority and contact arrangements, ordering the case back to the lower court for a new ruling. The appellate court had overturned the first-instance judgment on these specific points, claiming the lower court erred by applying Polish substantive law instead of the law of the children's habitual residence in the UK. The Supreme Court held that an appellate court in a full appeal must re-examine the entire case and apply the correct substantive law sua sponte, rather than remanding the matter solely for a procedural error in legal qualification.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3941 § 11 k.p.c.; Art. 386 § 4 k.p.c.: The appellate court in a full appeal must independently determine and apply the correct substantive law; remanding a case solely for a misapplication of law constitutes a violation of the principle of full review.

Parole chiave

Generato dall'IA
appellate full review substantive law application foreign law determination divorce jurisdiction parental authority remand for retrial sua sponte application competenza concorrente

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3941 § 11 k.p.c.
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.
Art. 386 § 4 k.p.c.
Bez stwierdzenia treści nowej podstawy prawnej uchylenie wyroku z przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania narusza przepis art. 386 § 4 k.p.c.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art.
Art. 398 § 13 k.p.c.
386 § 4 k.p.c.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39813 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.
Art. 12 ust. 1 lit. a i b art. 3 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003
Stwierdził, że podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do istnienia jurysdykcji sądu polskiego w sprawie o rozwód na podstawie art. 12 ust.
Art. 16 i 17 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003
art. 112 k.r.o
110 § 1 w związku z art. 112 k.r.o.
art. 3941 § 11 k.p.c
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.
art. 386 § 4 k.p.c
Bez stwierdzenia treści nowej podstawy prawnej uchylenie wyroku z przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania narusza przepis art. 386 § 4 k.p.c.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art.
art. 3941 § 3 k.p.c
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 31/18 POSTANOWIENIE Dnia 10 sierpnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Strzelczyk‎SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa P. B.‎przeciwko A. K.‎o rozwód,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 sierpnia 2018 r.,‎zażalenia pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I ACa (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym, 2. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawia do orzeczenia kończącego postępowania w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w K. rozwiązał przez rozwód małżeństwo A. K. i P. B. z winy męża i z przyczyn leżących po stronie żony przez nią niezawinionych (pkt I sentencji wyroku), wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córkami powierzył ojcu zawieszając wykonywanie władzy rodzicielskiej matce, w miejsce postanowienia Sądu Rodzinnego Hrabstwa Cambridge Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dnia 20 maja 2011 r. (punkt II sentencji), uregulował kontakty matki z córkami szczegółowo określając na czym będą one polegać i wskazał, że następuje to w miejsce postanowienia Sądu Rodzinnego South Cambridgeshire Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dnia 9 października 2013 r. (pkt III), zobowiązał męża do wykonywania orzeczenia o kontaktach (pkt IV), orzekł o alimentach na rzecz córek należnych im od matki (pkt V), oddalił powództwo A.

K. o alimenty (pkt VI) i orzekł o kosztach sądowych, kosztach procesu i wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu (pkt VI, VII, VIII i IX).Na skutek apelacji obu stron, Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. uchylił zaskarżony wyrok w punktach II - IV oraz w punkcie VIII i w tej części przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 1 sentencji), a w pozostałej części oddalił obie apelacje (pkt 2). Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że za uzasadnione uznał obie apelacje w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego władzy rodzicielskiej i kontaktów, aczkolwiek, jak zaznaczył, z przyczyn zasadniczo innych niż wskazały strony.

Stwierdził, że podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do istnienia jurysdykcji sądu polskiego w sprawie o rozwód na podstawie art. 12 ust. 1 lit. a i b w związku z art. 3 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) – Dz. Urz. UL z 23 grudnia 2003 r. L 338/1. Zauważył, że jeżeli Sąd polski posiadał jurysdykcję i mógł stosować polskie prawo procesowe, które nakazuje w ramach sprawy o rozwód rozstrzygać kwestie władzy rodzicielskiej, to jednocześnie należało mieć na uwadze, że prawo właściwe określają w tym przypadku art. 16 i 17 podpisanej przez Polskę Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzonej w Hadze w dniu 19 października 1996 r. (Dz.

Urz. UE L 151 z dnia 11 czerwca 2010 r., Dz. U. z 2010 r., Nr 172, poz. 1158). Wykonywanie i ewentualnie ustanie odpowiedzialności rodzicielskiej, przy czym w pojęciu tym mieści się nie tylko władza rodzicielska sensu stricto ale i opieka nad osobą dziecka, decydowanie o miejscu jego pobytu, prawo do osobistej styczności włącznie z prawem do zabrania dziecka na czas ograniczony w inne miejsce aniżeli zwykłe miejsce pobytu - podlega prawu państwa zwykłego pobytu dziecka. Dzieci stron przebywają z ojcem w Wielkiej Brytanii, co powoduje konieczność wyjaśnienia treści prawa obowiązującego w miejscu ich pobytu.

W konsekwencji orzeczenie o władzy rodzicielskiej rodziców wymaga zbadania treści prawa obcego i odniesienia się do prawidłowo ustalonej sytuacji stron i dzieci. Nie wiadomo bowiem, czy ustalona w sprawie sytuacja umożliwiała ingerencję Sądu i zawieszenie wykonywania władzy rodzicielskiej pozwanej matki; konieczne jest zatem ustalenie treści tego prawa, albowiem art. 110 § 1 w związku z art. 112 k.r.o. nie miały w sprawie zastosowania. W tej zatem części nie mogło dojść do rozpoznania istoty sprawy, co skutkowało uchyleniem w tej części wyroku, to jest w zakresie rozstrzygnięć objętych punktami II - IV i o kosztach procesu.

Ponadto Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji winien rozważyć na podstawie art. 15 ust. 1 - 3 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003, czy nie istnieją podstawy do przekazania sprawy dotyczącej odpowiedzialności rodzicielskiej do sądu lepiej umiejscowionego, szczególnie, że na skutek prawomocności wyroku w części dotyczącej rozwodu została zerwana więź poszczególnych orzeczeń zawartych w wyroku rozwodowym.W zażaleniu złożonym w trybie art. 3941 § 11 k.p.c. na wyrok Sądu Apelacyjnego, pozwana domagając się uchylenia tego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia objętego punktem pierwszym, zakwestionowała stanowisko tego Sądu co do nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, wskazała, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił istnienie jurysdykcji krajowej i zastosował prawo polskie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uchylenie wyroku połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji przewiduje art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, orzeczenie kasatoryjne może zostać wydane w razie stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy oraz wtedy, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo oparte na jednej z wymienionych przesłanek, tj. czy powołana przez sąd przyczyna uchylenia odpowiada podstawie ustawowej.

Przedmiotem badania Sądu Najwyższego jest wyłącznie istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego, a nie reformatoryjnego. Ocenie może być poddana jedynie decyzja procesowa sądu odwoławczego jako następstwo zakwalifikowania (trafnie/nietrafnie) określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Środek odwoławczy unormowany w art. 3941 § 11 k.p.c., przy całej swojej specyfice, pozostaje zażaleniem, więc środkiem, przy użyciu którego rozstrzygane są kwestie procesowe, a nie materialnoprawne.Kontrolę o tak określonych granicach należy wyraźnie oddzielić nie tylko od oceny zasadności pozwu/wniosku wszczynającego postępowanie i apelacji, ale także od merytorycznego badania stanowiska prawnego sądu drugiej instancji.

Dopuszczenie takiej kontroli oznaczałoby przyzwolenie, by zażalenie to stanowiło substytut skargi kasacyjnej, a więc środka prawnego zasadniczo innej rangi, sformalizowanego i mającego szansę rozpoznania przez Sąd Najwyższy tylko w wypadku spełnienia określonych przesłanek; mogłoby także prowadzić do obchodzenia przepisów o skardze kasacyjnej.Jeżeli orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało uchylone z powodu nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy, to rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym jest zbadanie, czy sąd odwoławczy prawidłowo rozumiał to pojęcie.Pojęcie to jest w zasadzie zarezerwowane dla przypadków błędnej oceny przesłanek o charakterze ubezskuteczniającym całe roszczenie.

Tymczasem, Sąd Apelacyjny nierozpoznania istoty sprawy upatrywał w zastosowaniu przez sąd pierwszej instancji polskiego prawa materialnego zamiast prawa materialnego miejsca zwykłego pobytu córek stron, co, jak wskazał, w okolicznościach sprawy oznaczało prawa obowiązujące w Wielkiej Brytanii. Sąd drugiej instancji w systemie apelacji pełnej ma obowiązek rozpatrzenia sprawy ponownie, to jest w sposób nieograniczony, stanowiący kontynuację postępowania przed sądem pierwszej instancji, co w zakresie stosowania prawa materialnego oznacza brak zawiązania zarzutami apelacji i obowiązek zastosowania właściwego prawa materialnego, oczywiście w granicach dokonanych ustaleń faktycznych, jeżeli nie zostały w apelacji skutecznie zakwestionowane (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wpisana do księgi zasad prawnych, z dnia 31 stycznia 2008 r.

III CZP 49/07, OSNC z 2008 r., z. 6, poz. 55). Obowiązek stosowania właściwego prawa materialnego z urzędu oznacza również obowiązek zastosowania obcego prawa materialnego, jeżeli to obce prawo jest prawem właściwym. Tak więc Sąd drugiej instancji powinien sam ustalić, jakie prawo jest właściwe w sprawie, stwierdzić treści tego prawa, a następnie je zastosować (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2007 r., II CSK 60/07, OSNC z 2008 r., z. 5, poz. 53). Chodzi bowiem o właściwą podstawę prawną decyzji sądu. Dopiero w sytuacji, gdy treść prawa obcego będzie wskazywać na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, może powstać potrzeba uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Bez stwierdzenia treści nowej podstawy prawnej uchylenie wyroku z przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania narusza przepis art. 386 § 4 k.p.c.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39813 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.aj