Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 3/14 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal ruling for remand, allowing second instance to complete evidence gathering on asset division.

Numero d'incarto III CZ 3/14
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's decision to remand the asset division case for a new trial. The appellant argued this violated procedural law because the first instance had already conducted extensive evidence gathering. The court ruled that partial evidence sufficiency does not mandate a remand, allowing the second instance to complete its own fact-finding within the existing record.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 386 § 4 k.p.c.; art. 381 k.p.c.: The second instance court is not bound by procedural errors in the first instance unless the entire evidentiary process was incomplete or the essence of the case was overlooked, permitting the court to complete its own fact-finding based on existing materials.

Parole chiave

Generato dall'IA
civil procedure appeal asset division case evidence gathering standard remand for retrial second instance powers procedural error review case remand decision

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 386 § 4 k.p.c.
że zostało ono wydane z naruszeniem przepisu art. 386 § 4 k.p.c. poprzez
art. 381 k.p.c.
pryzmat przesłanek ustalonych w art. 381 k.p.c.
art. 394 § 1 k.p.c.
Art. 3941 § 11 k.p.c. – w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r.,
art. 394 § 3 k.p.c.
Art. 3941 § 11 k.p.c. – w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r.,
art. 108 § 2 k.p.c.
z 3941 § 3 i art. 108 § 2 oraz art.
art. 398 § 21 k.p.c.
108 § 2 oraz art. 39821 k.p.c.
art. 386 § 4 k.p.c
że zostało ono wydane z naruszeniem przepisu art. 386 § 4 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym, w związku z art. 13 § 2 k.p.c.)
Art. 3941 § 11 k.p.c
Art. 3941 § 11 k.p.c. – w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r.,
art. 381 k.p.c
pryzmat przesłanek ustalonych w art. 381 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 3/14

POSTANOWIENIE

Dnia 7 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku T. B.

przy uczestnictwie R. B. i M. sp. z o.o. z siedzibą

w K.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 lutego 2014 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 6 września 2013 r.,

uchyla zaskarżone orzeczenie, pozostawiając rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

zażaleniowego

kończącym postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

w

orzeczeniu

Postanowieniem z 6 września 2013 r., wydanym po rozpoznaniu apelacji

uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 25 września 2012 r. w

sprawie z wniosku T. B. przy uczestnictwie R. B. i M. spółka z o.o. o podział

majątku wspólnego, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę

przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

W zażaleniu na postanowienie z 6 września 2013 r. wnioskodawca zarzuciła,

że zostało ono wydane z naruszeniem przepisu art. 386 § 4 k.p.c. poprzez

nieuzasadnione uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie zaszła żadna

z dwóch przesłanek wymaganych tym przepisem dla wydania orzeczenia

kasatoryjnego,

tj.

sprawa

nie

wymagała

przeprowadzenia

postępowania

dowodowego w całości ani też nie doszło do nierozpoznania przez Sąd Rejonowy

istoty sprawy.

Wnioskodawca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz

o zasądzenie od uczestnika na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego

ewentualnie pozostawienie Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Obowiązujący model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja

jest instancją merytoryczną, w ramach której rozpoznanie sprawy powinno nastąpić

ex novo i prowadzić do wydania rozstrzygnięcia kończącego spór pomiędzy

stronami. Sąd drugiej instancji rozpoznając sprawę dokonuje własnych ustaleń

faktycznych,

bazując

na

materiale

zebranym

w

pierwszej

instancji,

prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje

właściwe przepisy prawa materialnego. Takie podejście do zakresu rozpoznania

i orzekania w postępowaniu apelacyjnym znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.

W uchwale składu siedmiu sędziów z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07

(OSNC 2008, nr 6, poz. 55), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd drugiej instancji

rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej

zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty

dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak

z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

2. Zgodnie z art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. uchylenie wyroku (postanowienia co do

istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym, w związku z art. 13 § 2 k.p.c.)

połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej

instancji może nastąpić w razie stwierdzenia nieważności postępowania przed

sądem pierwszej instancji i zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym

nieważnością, nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji

oraz wtedy,

gdy wydanie

wyroku

wymaga

przeprowadzenia

postępowania

dowodowego w całości.

Art. 3941 § 11 k.p.c. – w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r.,

a nadanym mu ustawą z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) –

stanowi, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia

przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy

do ponownego rozpoznania. Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej

instancji ma służyć skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo wydane w jednej

z wymienionych wyżej sytuacji. Przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada

istoty sprawy, tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego podstawy faktycznej

stanowiło przedmiot postępowania, lecz jedynie ocenia, czy stwierdzone przez sąd

odwoławczy okoliczności są tymi, które w świetle art. 386 § 2 i § 4 k.p.c.

usprawiedliwiają wydanie wyroku kasatoryjnego, zamiast - co powinno być regułą wyroku reformatoryjnego. Środek odwoławczy unormowany w art. 394 1 § 11 k.p.c.,

przy całej swojej specyfice, pozostaje zażaleniem, nie służy zatem ocenie

prawidłowości

czynności

procesowych

sądu

podjętych

w

celu

wydania

rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ani także zaprezentowanego przez ten sąd

poglądu na temat wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.

Kontrola Sądu Najwyższego o tak określonych granicach nie zmierza

do oceny zasadności żądania pozwu (wniosku) ani także apelacji i nie polega na

merytorycznym badaniu stanowiska prawnego sądu drugiej instancji.

3. Po zmianie art. 386 § 4 k.p.c. z dniem 1 stycznia 2000 r. nawet potrzeba

znacznego uzupełnienia postępowego dowodowego nie może stanowić podstawy

do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego; może nią być - jak

wynika jednoznacznie z obecnego brzmienia tego przepisu, oprócz nierozpoznania

przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy - tylko konieczność przeprowadzenie

postępowania dowodowego w całości.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądów obu instancji było

żądanie dokonania podziału majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestnika. Sąd

Rejonowy zgromadził dane na temat składu, wartości tego majątku, roszczeń

podlegających rozliczeniu w postępowaniu i uznał, że istnieją podstawy do

stanowczego rozstrzygnięcia o podziale niektórych składników majątku wspólnego

stron. Rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone wyjaśnieniem kwestii spornych

w bardzo rozbudowanym postępowaniu dowodowym, na którego kształt i przebieg

obie strony miały wpływ. Aktualnie nie ma żadnych podstaw do stawiania tezy,

że postępowanie dowodowe, choćby w zakresie tych składników majątku, których

dotyczy postanowienie częściowe, nie zostało przeprowadzone w całości, a tylko

taka okoliczność mogłaby usprawiedliwiać wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez

Sąd drugiej instancji. Jeśli Sąd ten uważa, że niektóre spośród nieruchomości

objętych podziałem wchodzą w skład przedsiębiorstwa, na którego prowadzenie

powoływał się uczestnik, to nie ma żadnych przeszkód ku temu, by po stosownym

uzupełnieniu postępowania dowodowego albo po ponownym przeanalizowaniu

materiału dowodowego zebranego już w aktach sprawy i dokonaniu jego oceny,

we własnym zakresie ustalił, czy taka sytuacja ma miejsce i których nieruchomości

dotyczy. Orzeczenie działowe wydawane w postępowaniu nieprocesowym musi

realizować standardy systemowe obowiązujące w prawie rzeczowym, ale o tym,

czy będzie zaspakajało indywidulany interes strony postępowania decyduje jej

postawa procesowa manifestowana przede wszystkim w postępowaniu przed

sądem pierwszej instancji, na którą składa się aktywność w zgłaszaniu twierdzeń

i dowodów zmierzających dla ich wykazania oraz współdziałanie z sądem

w wyjaśnianiu okoliczności spornych, w tym przede wszystkim terminowe

wykonywanie zarządzeń wydawanych po to, by postępowanie miało sprawny

przebieg. Możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu

działowym toczącym się przed sądem drugiej instancji oceniane muszą być przez

pryzmat przesłanek ustalonych w art. 381 k.p.c.

Skoro trafne okazały się zarzuty zażalenia, to – na podstawie art. 39415 § 1

zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z 3941 § 3 i art. 108 § 2 oraz art. 39821 k.p.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, pozostawiając Sądowi drugiej

instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

jw