Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of substantive grounds as non-curable defect under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against a lower court's decision rejecting the appeal for missing substantive grounds. The appellant argued that the lower court incorrectly applied the Civil Procedure Code by treating the absence of legal grounds as a non-curable defect, citing a Constitutional Tribunal ruling. The Court clarified that while the Constitutional Tribunal ruled on specific defects, the lack of substantive grounds remains a non-curable defect requiring immediate dismissal without a chance to cure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 3986 § 2 k.p.c.: The absence of substantive grounds in a cassation appeal constitutes a non-curable defect, mandating the court to dismiss the appeal without giving the appellant an opportunity to remedy the omission.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 253/22 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący)SSN Jacek GrelaSSN Krzysztof Wesołowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W.przeciwko C. spółce jawnej w K.o zapłatę,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2022 r.,zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańskuz dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I AGa 8/21, 1. oddala zażalenie;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5400,- (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIEZaskarżonym postanowieniem z 18 stycznia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną pozwanej C. spółka jawna L. Z. w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 września 2021 r., wskazując w uzasadnieniu, że nie spełnia ona wymogu określonego w art. 3894 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pełnomocnik pozwanej oznaczył w skardze kasacyjnej zaskarżone orzeczenie i zakres zaskarżenia (pkt I), sformułował wnioski skargi (pkt II), jednak pkt III, nazwany „podstawy kasacyjne”, nie zawiera żadnej treści.
W skardze nie wskazano ani konkretnych przepisów, które zostały naruszone, ani nie wyjaśniono na czym ich naruszenie polegało. Brak ten ma zaś charakter nieusuwalny (art. 3986 § 2 k.p.c.). Nadto, skarga nie jest kompletnym pismem procesowym, nie zawiera dalszej treści, ani podpisu pełnomocnika, który ją sporządził i wniósł do Sądu.Od powyższego postanowienia zażalenie wniosła pozwana, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik postępowania, w szczególności art. 3986 § 2 w zw. z art. 3984 § 1 k.p.c. przez ich błędną interpretację i zastosowanie.
Skarżąca odwołała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r. (SK 40/07, OTK-A 2008, Nr 6, poz. 101), w którym stwierdzono, że art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych wart. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. - bez wezwania do usunięcia braków - jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej podobnie należy oceniać art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje możliwość odrzucenia - bez wezwania strony do usunięcia braków - skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. Dla uzasadnienia swojego stanowiska skarżąca powołała się na obowiązek poszanowania sprawiedliwości proceduralnej, obowiązek stanowienia prawa w sposób przejrzysty, czytelny i z poszanowaniem zasad systemowych, gwarantujących ochronę praw człowieka (zasada zaufania), obowiązek wyboru rozwiązań prawnych, które są adekwatne dla realizacji zamierzonego celu publicznego, a zarazem nie nakładają na obywatela nadmiernych obciążeń zgodnie z zasadą proporcjonalności.
Zdaniem skarżącej, skoro przepisy prawa, tj. 3986 § 1 k.p.c., dopuszczają możliwość usuwania braków skargi kasacyjnej określonych w art. 3984 § 2 i 3 k.p.c., jak również powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego pozwala na usuwanie braków skargi kasacyjnej określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., to nie powinno się ograniczać stronie prawa do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, określonych w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. Przeciwne stanowisko oznacza nadmierny formalizm jak również wiąże się z nieuzasadnionym ograniczeniem prawa strony do Sądu.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Zażalenie okazało się niezasadne. Skarżąca pomija okoliczność, że art. 3986 k.p.c. w aktualnym brzmieniu uwzględnia zmianę dokonaną ustawą z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 69, poz. 593), polegającą na przeniesieniu wymogu zamieszczenia w skardze wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienia z § 1 do § 2, a w konsekwencji - odmiennym określeniu skutków zaniechania tego wymogu (jego brak ma on obecnie charakter usuwalny).
Zmiana ta była właśnie skutkiem powoływanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r. Kodeks postępowania cywilnego w dalszym jednak ciągu normuje skutki niedochowania wymogów określonych w art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. w sposób rozróżniający nieusuwalne i usuwalne braki skargi kasacyjnej. Te pierwsze traktowane są jako mające cechy istotne (konstrukcyjne), co sprawia, że nie podlegają one uzupełnieniu, a skarga kasacyjna dotknięta jedną z tych wad podlega a limine odrzuceniu. Drugie natomiast odpowiadają wymaganiom właściwym pismu procesowemu w rozumieniu art. 126 k.p.c., a stwierdzone braki podlegają uzupełnieniu.
Dokonując powyższej zmiany, ustawodawca uwzględnił zatem stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w powoływanym w zażaleniu wyroku. Uznał, że odnosi się ono wyłącznie do wymogu zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia, a nie do innych wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował bowiem wyżej wskazanego rozróżnienia braków skargi kasacyjnej. Podkreślił, że oparcie modelu cywilnego postępowania sądowego na zasadzie dwuinstancyjności z czterostopniową strukturą sądów wiąże się z funkcjonowaniem niezbędnych ograniczeń w dostępie do korzystania z nadzwyczajnego środka zaskarżania, jakim jest skarga kasacyjna.
Wynika to wyraźnie z punktu 8. uzasadnienia ww. wyroku zatytułowanego „Skutki wyroku”, w którym Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że: „8.1. Wyrok w niniejszej sprawie ma w rzeczywistości charakter zakresowy. Oznacza wyeliminowanie z obrotu prawnego niekonstytucyjnej normy, mieszczącej się w ramach art. 3986 § 2 i 3 k.p.c., nakazującej sądowi drugiej instancji i Sądowi Najwyższemu odrzucenie kasacji, bez wezwania do uzupełnienia braku, wyrażającego się w braku sformułowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej (kasacji) do rozpoznania i jego uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Oznacza to pozostawienie poza zakresem kontroli konstytucyjności, na tle niniejszej sprawy, innych wypadków odrzucenia kasacji z powodu braków formalnych, bez wzywania do ich uzupełnienia. Oznacza także zróżnicowanie sankcji wiążących się z istnieniem braków wskazanych w art. 3984 § 1 k.p.c. i tworzących konstrukcyjne komponenty skargi kasacyjnej; braki wskazane w art. 3984 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. pozostają nadal brakami nieusuwalnymi”.Nie jest zatem zasadne powoływanie się - w odniesieniu do innych braków konstrukcyjnych skargi - na analogię do wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, będącego przedmiotem wskazanego w zażaleniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, choćby dlatego, że wniosek taki mógł być sformułowany w sposób konkludentny, czego nie można odnieść np. do braku wskazania podstaw skargi.
Konsekwencją niezachowania wymogów nieusuwalnych skargi kasacyjnej (brak elementów wymienionych w art. 3984 § 1 k.p.c., do których należy m.in. niewskazanie podstaw skargi kasacyjnej) jest jej odrzucenie bez wzywania autora skargi kasacyjnej do uzupełnienia braków formalnych, o czym wprost stanowi art. 3986 § 2 k.p.c. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego nie ma przy tym wątpliwości, że wymagania skargi kasacyjnej, o których mowa w art. 3944 § 1 k.p.c., określane mianem konstrukcyjnych, nie mogą być uzupełnione, a skarga kasacyjna niespełniająca któregokolwiek z tych warunków podlega odrzuceniu a limine, bez wzywania do uzupełnienia braków.
Słusznie zatem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanej, dopatrując się w niej braków konstrukcyjnych. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. [as]