Supreme Court allows appeal costs for state-appointed lawyer when state reimbursement is unenforceable.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of the plaintiff's request for legal aid costs. The plaintiff argued that the state-appointed lawyer should be reimbursed for unpaid legal aid expenses, but the appellate court rejected this because the request was filed after the final judgment. The Supreme Court ruled that the lawyer can claim these costs from the opposing party's awarded litigation costs first; if that recovery fails, the state must reimburse the lawyer, making the timing of the request irrelevant.
Regesto Legislator
Generato dall'IA§ 21, § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; art. 122 § 1 k.p.c.: When a state-appointed lawyer successfully recovers unpaid legal aid costs from the opposing party, the state is not liable unless enforcement fails, but the request for state reimbursement may be made after the final judgment if the primary recovery is ineffective.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 25/11
POSTANOWIENIE
Dnia 18 maja 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Wojciech Katner
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa Konrada D.
przeciwko Univers - Art sp. z o.o.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 maja 2011 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 10 lutego 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje wniosek
o uzupełnienie orzeczenia do ponownego rozpoznania Sądowi
Apelacyjnemu pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o
kosztach postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny uzupełnił
postanowienie tego Sądu z dnia 21 stycznia 2011 r. o odrzuceniu apelacji
pozwanego w ten sposób, że oddalił wniosek pełnomocnika powoda o zasądzenie
kosztów
nieopłaconej
pomocy
prawnej
udzielonej
powodowi
z
urzędu.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik powoda ustanowiony z urzędu
w odpowiedzi na apelację domagał się zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda
kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, jednakże nie
zawarł w tej odpowiedzi wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu, ani oświadczenia, że żądane koszty nie zostały
zapłacone w całości, ani w części. Taki wniosek i oświadczenie złożył dopiero po
podpisaniu
postanowienia
o
odrzuceniu
apelacji
pozwanego,
kończącego
postępowanie w sprawie, a więc w myśl art. 109 § 1 k.p.c. po wygaśnięciu
roszczenia o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd uznał, że brak
jest podstaw do przyjęcia, iż w sytuacji, gdy koszty takie obciążają przeciwnika
procesowego, pełnomocnik ustanowiony z urzędu może ograniczyć się jedynie do
żądania zasądzenia kosztów procesu od strony przeciwnej. Strona, dla której
ustanowiono pełnomocnika z urzędu, nie ponosi bowiem kosztów związanych
z jego ustanowieniem.
Powód wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego. Domagał się
jego zmiany i zasądzenia od pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według
norm
przepisanych,
ewentualnie
przyznania
pełnomocnikowi
powoda
ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia
zaskarżonego postanowieniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów
postępowania zażaleniowego, ewentualnie przyznania pełnomocnikowi powoda
ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
w postępowaniu zażaleniowym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie § 21 i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia
przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w sprawie cywilnej, w której kosztami procesu
został obciążony przeciwnik procesowy strony korzystającej z pomocy udzielonej
przez adwokata ustanowionego z urzędu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej
ponoszone przez Skarb Państwa, sąd przyznaje po wykazaniu bezskuteczności ich
egzekucji. Ponadto zgodnie z art. 122 § 1 k.p.c. adwokat ustanowiony z urzędu ma
prawo – z wyłączeniem strony – ściągnać sumę należną mu tytułem wynagrodzenia
i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika.
Z treści powyższych przepisów wynika, że wyegzekwowanie przez adwokata
ustanowionego z urzędu w całości należnych mu kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej z kosztów procesu zasądzonych od strony przeciwnej skutkuje
zaspokojeniem jego roszczenia w stosunku do Skarbu Państwa. Wówczas nie
zachodzi potrzeba składania ani wniosku o przyznanie takich kosztów od Skarbu
Państwa, ani przewidzianego w § 20 wspomnianego rozporządzenia oświadczenia,
że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Natomiast potrzeba taka
zachodzi wówczas, gdy egzekucja przez adwokata należnych mu kosztów od
strony przeciwnej jest nieskuteczna, albo skuteczna jedynie w części. Zatem błędna
jest ocena Sądu drugiej instancji, że zarówno wniosek o przyznanie kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu,
jak i oświadczenie, iż koszty te nie zostały poniesione w całości, ani w części,
muszą być złożone przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie
w sprawie w sytuacji, gdy istnieje podstawa do zasądzenia kosztów procesu od
strony przeciwnej na rzecz strony reprezentowanej przez adwokata ustanowionego
z urzędu.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 39815 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,
Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.