Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 231/22 Generato dall'IA

Supreme Court allows partial appeal in adverse possession case, ruling joint ownership binds all co-owners to the entire property dispute.

Numero d'incarto III CZ 231/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the lower court's decision to dismiss the appeal only regarding the appellant's specific share, holding that the appeal must be considered in its entirety. The court found that co-owners are legally bound to the whole property, meaning a ruling on adverse possession affects all shares regardless of individual ownership fractions. Consequently, the court granted the appeal to allow the appellate court to review the adverse possession claim comprehensively for all co-owners.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 378 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 209 k.c.; In proceedings regarding adverse possession of jointly owned property, the legal interest of co-owners encompasses the entire property, requiring the appellate court to rule on the whole claim rather than limiting the scope to individual fractional shares.

Parole chiave

Generato dall'IA
adverse possession joint ownership appellate procedure legal interest co-owners property rights Supreme Court perdita dell'interesse degno di protezione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 378 § 2 k.p.c.
z art 378 § 2 k.p.c.Skarżące zarzucają bowiem postanowieniu Sądu Okręgowego naruszenie art. 378 § 2 k.p.c. (w zw.
Art. 13 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 209 k.c.
Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa (art. 209 k.c.).
Art. 394¹ § 3 k.p.c.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394¹ § 3 k.p.c. w zw.
Art. 398¹ § 6 k.p.c.
Z tego powodu należy uznać, że apelującemu (jego następczyniom prawnym) przysługuje gravamen w zaskarżeniu postanowienia w całości. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394¹ § 3 k.p.c. w zw. z art. 398¹6 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [as]
art. 3941 § 2 k.p.c
G.-G., wniosły na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
art 378 § 2 k.p.c
z art 378 § 2 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie okazało się zasadne, ponieważ orzeczenie Sądu Okręgowego o częściowym odrzuceniu apelacji jest nieprawidłowe, choć nie dlatego, że narusza art.
art. 510 § 1 k.p.c
art. 195 k.c
Wynika to z przyjętej w art. 195 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 17 października 2012 r., I CZ 124/12
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11
postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).
z 9 grudnia 2011 r., III CZ 231/11
V CSK 324/13
Supreme Court allows co-owners' appeal against non-recognition of acquisition by adverse possession in shared property.
II CSK 290/11
Supreme Court dismisses appeal on res judicata grounds for duplicate ownership termination requests regarding the same property.
I CSK 315/12
Supreme Court allows appeal by co-plaintiff challenging notary's entry despite entry matching plaintiff's request due to underlying legal defects.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 231/22 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka (przewodniczący)‎SSN Marcin Krajewski‎SSN Krzysztof Wesołowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A. G.-S.‎z udziałem D. G., U. G.-G., A. G. - następców prawnych W. G., E. G., J. G., D. G., J. P., D. P., I. F., K. P., J. P. i J. G.‎o zasiedzenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2022 r.,‎zażalenia uczestniczek D. G. i U. G.-G.na postanowienie Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Ca […], uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie drugim.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2018 r., wydanym w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, Sąd Okręgowy w K. w pkt. 1 oddalił w części apelację uczestnika W. G. (poprzednika prawnego skarżących uczestniczek D. G. i U. G.-G.) w zakresie udziału przysługującego temu uczestnikowi w nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, natomiast w pozostałej części, dotyczącej zasiedzenia przez wnioskodawczynię pozostałej części udziałów w ww. nieruchomości, apelację uczestnika odrzucił (pkt 2 postanowienia).

W uzasadnieniu punktu drugiego postanowienia Sąd Okręgowy uznał, że apelującemu uczestnikowi nie przysługiwał interes prawny w zaskarżaniu orzeczenia Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim Sąd ten orzekł o zasiedzeniu na rzecz wnioskodawczyni udziałów w nieruchomości, które nie przysługiwały apelującemu, tj. ponad 1/7 części. Sąd Okręgowy uznał przy tym, iż nie zachodzi w sprawie potrzeba ochrony interesu publicznego z uwagi na charakter przedmiotu postępowania.Uczestniczki postępowania D. G. i U. G.-G., wniosły na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. zażalenie na ww. postanowienie Sądu Okręgowego, zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt. 2, w którym Sąd ten odrzucił apelację uczestnika W.

G. w części, tj. w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji orzekł o zasiedzeniu na rzecz wnioskodawczyni udziałów, które nie przysługiwały temu uczestnikowi. Skarżące zarzuciły ww. postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art 378 § 2 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie okazało się zasadne, ponieważ orzeczenie Sądu Okręgowego o częściowym odrzuceniu apelacji jest nieprawidłowe, choć nie dlatego, że narusza art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art 378 § 2 k.p.c.Skarżące zarzucają bowiem postanowieniu Sądu Okręgowego naruszenie art. 378 § 2 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), który to przepis dotyczy współuczestnictwa materialnego, a kategoria ta – jak się przyjmuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego – nie ma zastosowania w postępowaniu nieprocesowym (zob. postanowienia SN: z 6 marca 2015 r., III CZ 8/15; z 25 lutego 2015 r., IV CZ 106/14; z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13; z 17 października 2012 r., I CZ 124/12; z 20 września 2012 r., IV CZ 58/12; z 2 lutego 2012 r., II CSK 290/11; z 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11).

Pozostaje ona w zasadniczej sprzeczności z założeniami postępowania nieprocesowego, które – w przeciwieństwie do procesu, z natury dwustronnego – z samej istoty rzeczy może być jedno, dwu- lub wielopodmiotowe, w zależności od istoty konkretnego stosunku materialnoprawnego podlegającego ocenie w tym postępowaniu. Dla postępowania nieprocesowego fundamentalne znaczenie ma natomiast pojęcie „zainteresowanego w sprawie” (pochodnie – „interesu prawnego”), o którym mowa w art. 510 § 1 k.p.c., w znacznej mierze przekładające się na gravamen.W postępowaniu nieprocesowym źródło interesu prawnego wynikać może z szerokiego katalogu zdarzeń.

Interes określonej osoby może polegać na tym, że zmierza ona do uzyskania orzeczenia wolnego od wad w rozstrzygnięciu odnośnie do wspomnianych stosunków prawnych, w które jest zaangażowana (postanowienie SN z 15 lutego 2013 r., I CSK 315/12, OSNC 2013, nr 7-8, poz. 99).Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, regulujące postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nie określają kręgu zainteresowanych, odsyłając w tym zakresie, zgodnie z systematyką księgi drugiej, do art. 510 § 1 k.p.c., który przewiduje, że zainteresowanym jest każdy, czyich spraw dotyczy wynik postępowania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się szerokie rozumienie przesłanki zainteresowania (interesu) w sprawach o zasiedzenie, w tym znaczeniu, że zainteresowanie wynikiem obejmuje zarówno bezpośredni, jak i pośredni interes, wskazujący na udział w postępowaniu. Przykładowo, do osób pośrednio zainteresowanych zaliczono osoby, które mają rzecz w posiadaniu nieprowadzącym do zasiedzenia (dzierżawca, użytkownik), a w odniesieniu do zasiedzenia nieruchomości - także właścicieli sąsiednich nieruchomości, jeśli wysuwają pretensje do tej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu (zob. postanowienie SN z 8 sierpnia 2012 r., I CZ 79/12).

Biorąc pod uwagę powyższe szerokie ujęcie przesłanki interesu prawnego w sprawach o zasiedzenie, należy przyjąć, że każdy ze współwłaścicieli jest zainteresowany w sprawie o zasiedzenie nie tylko w odniesieniu do przysługujących mu udziałów w nieruchomości, ale co do całej nieruchomości. Wynika to z przyjętej w art. 195 k.c. koncepcji współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom. Prawo to cechuje jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa, w tym znaczeniu, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy.

Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa (art. 209 k.c.). Chodzi o tzw. czynności zachowawcze, do których zalicza się także czynności procesowe, m.in. powództwo petytoryjne, posesoryjne, powództwo o ustalenie istnienia prawa (art. 189 k.p.c.), powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czynności w postępowaniach nieprocesowych w sprawach: o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości przez kilku współwłaścicieli, o rozgraniczenie nieruchomości, o ustanowienie służebności drogi koniecznej, o wpis do księgi wieczystej prawa rzeczowego przysługującego współwłaścicielom nieruchomości, o założenie księgi wieczystej dla wspólnej nieruchomości.

Nie powinno budzić wątpliwości, że zakres tego przepisu obejmuje także podejmowanie czynności zwalczających wniosek o zasiedzenie całej nieruchomości. Współwłaściciele związani są ze sobą stosunkiem prawa rzeczowego, łączą ich również zobowiązania realne (zob. np. art. 200, 205 i 208 k.c.). Nie może ulegać zatem wątpliwości, że interes prawny podmiotu stosunku prawnego obejmuje także to, z kim w tym stosunku prawnym pozostaje.Jak wyjaśniono w postanowieniu Sądu Najwyższego z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, orzeczenie co do istoty w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia określonej nieruchomości w zakresie obejmującym udziały współwłaścicieli dotyczy ich wspólnego prawa, którego przedmiotem jest ta nieruchomość (współwłasności tej nieruchomości).

W niczym nie podważa tej oceny wskazanie we wniosku wszczynającym postępowanie udziału lub udziałów we współwłasności jako przedmiotu nabycia przez zasiedzenie, ponieważ udziały we współwłasności w częściach ułamkowych mają jedynie charakter pojęciowy („idealny”, „myślowy”), a ich wyodrębnienie i przypisanie poszczególnym współwłaścicielom nie pozbawia własności rzeczy charakteru prawa wspólnego, ani nie powoduje, że sprawa nie dotyczy rzeczy wspólnej, a jedynie samego tylko udziału lub udziałów poszczególnych współwłaścicieli.

W powyższym sensie zgodzić się należy z twierdzeniem skarżących, że uczestnicy postępowania o zasiedzenie, jako współwłaściciele nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania, są związani więzią prawną, która uzasadnia orzeczenie w stosunku do wszystkich współwłaścicieli łącznie. Oznacza to, że w postępowaniu apelacyjnym, wszczętym na skutek apelacji poprzednika prawnego uczestniczek, Sąd drugiej instancji powinien był odnieść się do apelacji w sposób merytoryczny, nie tylko w części dotyczącej udziałów przysługujących skarżącemu, lecz także co do całego zaskarżonego rozstrzygnięcia, wywołującego skutki także w odniesieniu do udziałów pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, z uwagi na wyżej wskazaną istotę stosunku współwłasności.

Z tego powodu należy uznać, że apelującemu (jego następczyniom prawnym) przysługuje gravamen w zaskarżeniu postanowienia w całości. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394¹ § 3 k.p.c. w zw. z art. 398¹6 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [as]