Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling poverty alone does not justify exemption under Art. 102 CPC.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal regarding the allocation of appellate litigation costs. The plaintiff argued that the awarded sum was disproportionately high compared to his meager income and violated social coexistence principles. The court held that financial hardship alone is insufficient to trigger the exemption under Article 102 of the Code of Civil Procedure, as the plaintiff knowingly continued the process despite his adverse financial situation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 98 ust. 1 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.: Financial hardship alone does not constitute a 'particularly justified case' for exempting a losing party from litigation costs if they knowingly continued the proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 17/12
POSTANOWIENIE
Dnia 20 kwietnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)
SSN Barbara Myszka
SSN Maria Szulc (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa J. P.-K.
przeciwko Katarzynie G. i Gminie K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 kwietnia 2012 r.,
zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte
w wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 13 września 2011 r.,
1) oddala zażalenie;
2) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego na
rzecz adwokata A. K. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset)
złotych podwyższoną o stawkę podatku VAT tytułem
wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną
powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym przed
Sądem Najwyższym.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zasądził od powoda J. P. – K.
na rzecz pozwanej K. G., kwotę 3.617 zł tytułem kosztów postępowania
apelacyjnego, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 98 k.p.c. W
zażaleniu od tego postanowienia powód zarzucił błędne przyjęcie przez Sąd II
instancji, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art.
102 k.p.c. i w konsekwencji, niezastosowanie tego przepisu. Wniósł o jego zmianę,
ewentualnie uchylenie i orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący uzasadnił zarzut podniesiony w zażaleniu argumentem, że z uwagi
na wyjątkowość jego sytuacji majątkowej i życiowej, zasądzenie tytułem kosztów
postępowania apelacyjnego kwoty odpowiadającej kwocie ponad pięciokrotnie
przewyższającej
jego
miesięczne
dochody,
godzi
w
zasady
współżycia
społecznego. Problem sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w realiach
niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny winien, zważywszy na całokształt sytuacji
powoda, odstąpić od obciążania go wyżej wskazanymi kosztami na zasadzie art.
102 k.p.c.
Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może
nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący
zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami
procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić
przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). Hipoteza przepisu art. 102
k.p.c., odwołująca się do występowania „wypadków szczególnie uzasadnionych",
pozostawia
sądowi
orzekającemu
swobodę
oceny,
czy
fakty
związane
z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę
do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Do kręgu "wypadków szczególnie
uzasadnionych" należą zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem
procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające
z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony,
subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, prekluzja.
Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony, z tym
zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną
sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych
i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt okoliczności, które mogłyby
uzasadniać zastosowanie tego wyjątku, powinien być oceniony z uwzględnieniem
zasad współżycia społecznego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11, niepubl. oraz z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11,
niepubl.).
W sprawie niniejszej skarżący uzasadniając celowość zastosowania art. 102
k.p.c. ograniczył się jedynie do wskazania na swoją niekorzystną sytuację
majątkową, a ponadto, mimo przegranej przed Sądem I instancji, zdecydował się,
mając świadomość swojej niekorzystnej sytuacji majątkowej, na kontynuowanie
procesu. Jak wyżej wskazano, zła sytuacja finansowa i majątkowa powoda nie
może stanowić okoliczności wyłącznie decydującej o zwolnieniu od obowiązku
zwrotu kosztów procesu w pełnym zakresie. O ile bowiem taki stan może
uzasadniać zwolnienie strony - całkowicie lub częściowo - od kosztów sądowych,
co wiąże się z zagwarantowaniem jej prawa do sądu, to w przypadku
kontynuowania przegranego w pierwszej instancji procesu strona powinna liczyć się
z obowiązkiem pokrycia kosztów obrony strony przeciwnej. Przyjąć zatem należało,
że powód nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 102
k.p.c. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na
podstawie 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego w zakresie kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem
Najwyższym orzeczono na podstawie § 6 pkt 5 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).
db