Supreme Court dismisses appeal on court costs, ruling assets prove ability to pay without hardship.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal regarding the rejection of a request for exemption from court costs. The appellant argued that possessing a home and car prevented the court from denying cost exemption, while the lower court found their income significantly exceeded expenses. The court held that substantial assets objectively demonstrate the ability to pay the fee without harming the family's standard of living.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3941 § 3 k.p.c.; zwolnienie od kosztów sądowych: posiadanie majątku wyklucza uzasadnienie wniosku o zwolnienie, gdyż świadczy o możliwości pokrycia opłaty bez uszczerbku dla utrzymania.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 135/23 POSTANOWIENIE 29 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 listopada 2023 r. w Warszawiezażalenia M.L.na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniuz 17 stycznia 2023 r., I ACa 948/21 (I WSC 145/22),w sprawie z powództwa M.L.przeciwko J.K.o ochronę dóbr osobistych, 1. oddala zażalenie, 2. zasądza od M.L. na rzecz J.K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. (J.T.)
UZASADNIENIE
Powód M. L. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, oddalającego apelację skarżącego w sprawie o ochronę dóbr osobistych przeciwko J. K. Postanowieniem z 10 października 2022 r. oddalono zawarty w skardze wniosek o zwolnienie powoda od kosztów sądowych w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. Powód złożył samodzielnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia. Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. Sąd drugiej instancji odrzucił ten wniosek jako niedopuszczalny, a postanowieniem z 17 stycznia 2023 r. odrzucił skargę kasacyjną, wskazując, że nie została ona opłacona.
Co się tyczy braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 102 ust. 1 u.k.s.c., Sąd drugiej instancji wskazał, że opłata od skargi kasacyjnej wynosiła 600 zł, a skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym o wartości około 500 000 zł, ma również samochód o wartości około 12 000 zł i oszczędności w wysokości 3 700 zł. Miesięczny dochód powoda oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi około 5 650 zł, a koszty utrzymania domu wynoszą około 1006 zł. Tym samym majątek powoda i jego sytuacja rodzinna nie wskazują, aby uzasadnione było zwolnienie go z kosztów sądowych w wysokości 600 zł.
W uzasadnieniu stwierdzono również, że „strona powodowa nie wykazała, aby obiektywnie nie była w stanie ponieść choćby częściowo kosztów sądowych”.Powód wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi, zarzucając błędne przyjęcie, że mógł uiścić opłatę od skargi bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny, naruszenie art. 102 ust. 1 u.k.s.c. przez przyjęcie, że posiadanie majątku w postaci domu i samochodu uzasadnia oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów, sprzeczność między sentencją postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów (oddalającego ten wniosek w całości) a uzasadnieniem, w którym wskazano, że powód jest w stanie pokryć koszty sądowe w części, a także naruszenie art. 51 k.p.c. przez niezłożenie przez Sędziego orzekającego w sprawie oświadczenia przewidzianego tym przepisem i wydanie postanowień przez Sędziego, co do którego „całokształt okoliczności uzasadnia wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie”.
Skarżący wniósł przy tym, na podstawie odpowiednio stosowanego art. 380 k.p.c., o objęcie kontrolą także postanowienia z 17 stycznia 2023 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie powoda od kosztów sądowych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu.Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.k.s.c. zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek.
Już sama okoliczność, że powód posiada – wprawdzie niewielkie – oszczędności przewyższające przeszło sześciokrotnie kwotę należnej opłaty, uzasadniała oddalenie wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Nadto, jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, dochody rodziny powoda wyraźnie przewyższają wskazane przez niego koszty utrzymania. W związku z powyższym bez znaczenia jest to, czy (i jaką) wagę Sąd drugiej instancji przydał faktom posiadania przez skarżącego innego majątku o łącznej wartości przeszło pół miliona złotych.
Na marginesie wypada jednak zauważyć, że majątek tego rodzaju – wobec braku innych, szczególnych okoliczności – wyklucza przyjęcie, że skarżący jest osobą, która nie może zgromadzić środków na pokrycie opłaty sądowej w wysokości 600 zł. Celem instytucji zwolnienia osób fizycznych od kosztów jest uniknięcie zmuszania wnioskujących do rezygnacji z kosztów utrzymania się, a nie ochrona zgromadzonego majątku.Na ocenę zażalenia nie wpływa również to, że Sąd drugiej instancji stwierdził, iż „strona powodowa nie wykazała, aby obiektywnie nie była w stanie ponieść choćby częściowo kosztów sądowych”.
Wbrew stanowisku powoda powyższe stwierdzenie nie świadczy o przyjęciu, że wniosek o zwolnienie powoda od kosztów sądowych był co najmniej w pewnym zakresie uzasadniony. Z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny ocenił – oczywiście prawidłowo – iż skarżący był w stanie uiścić opłatę bez uszczerbku dla utrzymania siebie lub rodziny. Uzupełniająco należy dodać, że z oświadczenia załączonego przez skarżącego do kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że już po wydaniu zaskarżonego postanowienia powód zakupił nowszy i droższy od poprzedniego samochód o wartości wskazanej jako 18 000 zł.
Nie sposób zatem przyjąć, że poza jego możliwościami pozostawało poniesienie wydatku w kwocie 600 zł, czyli znacznie mniejszego niż związany z nabyciem tego samochodu.Nieuzasadniony jest także zarzut obrazy art. 51 k.p.c., jako mogącej mieć wpływ na postanowienie o oddaleniu wniosku powoda o zwolnienie od kosztów. Zastrzeżenia skarżącego budzi to, że sędzia orzekający w niniejszej sprawie w innej sprawie wydał orzeczenie korzystne dla pozwanej („orzekał natomiast w składzie Sądu Apelacyjnego w tej drugiej sprawie, w której występują te same problemy prawne, co w procesie niniejszym przy czym w składzie z udziałem tego sędziego został wydany wyrok korzystny dla Pozwanej”).
Przywołane przez skarżącego informacje nie oznaczają jednak, że wystąpiły okoliczności mogące wpływać na zachowanie standardów obiektywizmu w ocenie wniosku o zwolnienie od kosztów, a w efekcie – na kierunek rozstrzygnięcia tego wniosku. Z motywów zażalenia nie wynika także, by nie tylko rzeczywista, lecz choćby uprawdopodobniona była jakakolwiek zależność między oddaleniem wniosku i faktem wykonywania przez pozwaną zawodu sędziego w jednym z sądów powszechnych, zwłaszcza że brak informacji, by sędzia, który rozpoznawał wniosek o zwolnienie od kosztów, mógł choćby znać pozwaną z racji pełnionej przez nią funkcji.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. [wr][ms]