Unfair competition claims are property rights; appeals for such claims require proportional court fees based on the final judgment amount.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that claims for unfair competition actions and declarations under the Unfair Competition Act are property rights, not non-property rights. Consequently, the appeal fee must be proportional to the final judgment amount rather than a fixed fee. The court held that the lower court incorrectly applied a fixed fee rule to these specific claims, which are subject to proportional fees calculated from the established judgment value.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 18 ust. 1 pkt 1, 3 u.z.n.k.; Art. 1302 § 3 k.p.c. Claims for prohibition of unfair competition acts and declarations are property rights; therefore, appeals regarding such claims are subject to proportional court fees based on the final judgment amount, not fixed fees.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 8 marca 2007 r., III CZ 12/07
1. Roszczenie o zakazanie niedozwolonych działań, przewidziane w art.
18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej
konkurencji (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), i roszczenie
o złożenie stosownego oświadczenia, przewidziane w art. 18 ust. 1 pkt 3 tej
ustawy, są roszczeniami majątkowymi.
2. Apelacja od wyroku, w którym ustalono wpis ostateczny, podlega
opłacie w wysokości równej wysokości wpisu ostatecznego; opłata ta jest
opłatą "w wysokości stałej" w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c.
3. Artykuł 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.),
ustanawiający opłatę stałą w sprawach o ochronę dóbr osobistych, stosuje
się jedynie do roszczeń niemajątkowych o ochronę dóbr osobistych.
Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)
Sędzia SN Zbigniew Strus
Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "A.Z.E." sp. z o.o. z siedzibą w P.
przeciwko "Z.P.C.W." S.A. z siedzibą w K. o zaniechanie czynów nieuczciwej
konkurencji, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8
marca 2007 r. zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w
Krakowie z dnia 27 października 2006 r.
uchylił zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Powodowa "Z.P.C.M.", spółka z o.o. w W., obecnie: "A.Z.E.", spółka z o.o. w
P., zażądała zakazania stronie pozwanej, Spółce Akcyjnej "Z.P.C.W." w K.,
wprowadzania do obrotu wyrobów cukierniczych o nazwie „michałki” w
opakowaniach imitujących opakowania strony powodowej oraz nakazania
opublikowania w podanym terminie ogłoszenia o oznaczonej treści we wskazanych
dziennikach.
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 4 maja 2006 r. oddalił powództwo i ustalił wpis
ostateczny w wysokości 1000 zł. Reprezentowana przez radcę prawnego strona
powodowa, skarżąc ten wyrok apelacją w całości, uiściła opłatę sądową w
wysokości 1000 zł.
Sąd Apelacyjny po przeprowadzeniu rozprawy postanowieniem z dnia 27
października 2006 r. odrzucił apelację. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do apelacji
miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”). Żądanie
zakazania czynu nieuczciwej konkurencji, polegającego na wprowadzaniu do obrotu
opisanych wyrobów cukierniczych, miało charakter majątkowy. Apelacja w zakresie
dotyczącym tego żądania podlegała zatem, zgodnie z wymienioną ustawą, opłacie
stosunkowej. Żądanie opublikowania stosownych ogłoszeń w prasie miało
natomiast charakter niemajątkowy, więc apelacja w zakresie dotyczącym tego
żądania podlegała opłacie stałej. Wniesiona przez stronę powodową apelacja nie
została, w świetle właściwych przepisów, opłacona w odpowiedniej wysokości, a z
art. 1302 § 3 k.p.c. wynika, że sąd odrzuca wniesiony przez radcę prawnego
nienależycie opłacony środek odwoławczy, który podlegał opłacie w wysokości
stałej lub stosunkowej, bez uprzedniego wezwania. Jednocześnie Sąd Apelacyjny
zaznaczył, że takie samo rozstrzygnięcie należałoby wydać, po uznaniu obu żądań
za roszczenia o charakterze niemajątkowym, podlegające opłacie stałej,
wynoszącej 600 zł od każdego z nich.
W zażaleniu strona powodowa zakwestionowała zasadność odrzucenia
apelacji, podnosząc w szczególności, że Sąd Okręgowy, przy ustalaniu wpisu
ostatecznego na kwotę 1000 zł, uznał, że pozew obejmował żądania o charakterze
niemajątkowym, albo przyjął, że pozew obejmował żądania o charakterze
majątkowym, których wartości nie dało się ustalić w chwili wszczęcia sprawy.
Uiszczając od apelacji opłatę w wysokości wpisu ostatecznego ustalonego przez
Sąd Okręgowy, strona powodowa działała w zaufaniu do rozstrzygnięcia tego Sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, że do apelacji strony powodowej, zgodnie z art. 149
ust. 1 u.k.s.c., miały zastosowanie przepisy tej ustawy (por. uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 86/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz.
107, i z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 91, oraz
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZ 36/06, OSNC
2007, nr 1, poz. 19). Według art. 11 u.k.s.c., opłata sądowa jest stała, stosunkowa
lub podstawowa. Opłatę stałą pobiera się w sprawach o prawa niemajątkowe oraz
we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości
jednakowej, niezależnej od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu
zaskarżenia (art. 12 u.k.s.c.), natomiast opłatę stosunkową pobiera się w sprawach
o prawa majątkowe (art. 13 u.k.s.c.). Od pisma wniesionego w sprawie o prawa
majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy (sporu) nie da się ustalić w chwili
jej wszczęcia, przewodniczący określa opłatę tymczasową w granicach od 30 do
1000 zł. W orzeczeniu kończącym postępowanie w pierwszej instancji sąd określa
wysokość opłaty ostatecznej, która jest bądź opłatą stosunkową, obliczoną od
wartości przedmiotu sporu ustalonej w toku postępowania, bądź opłatą określoną
przez sąd, jeżeli wartości przedmiotu sporu nie udało się w toku postępowania
ustalić; w tym przypadku opłatę ostateczną sąd określa w kwocie nie wyższej niż
5000 zł, mając na względzie społeczną doniosłość rozstrzygnięcia i stopień
zawiłości sprawy (art. 15 u.k.s.c.).
W świetle przytoczonych przepisów, podstawowe znaczenie dla ustalenia,
jakiemu rodzajowi opłaty sądowej podlega pismo, ma więc charakter sprawy, w
której jest ono wnoszone: czy jest to sprawa o prawa niemajątkowe, czy sprawa o
prawa majątkowe. Stwierdzenie, że jest to sprawa o prawa niemajątkowe,
przesądza, iż należną opłatą jest opłata stała (por. oprócz art. 12 in principio, art. 26
ust. 1 pkt 6 u.k.s.c.), jeżeli zaś sprawa jest sprawą o prawa majątkowe, trzeba
ustalić najpierw, czy istnieje przepis przewidujący dla niej opłatę stałą, a w braku
takiego przepisu rozstrzygnąć, czy w chwili wszczęcia tej sprawy da się ustalić
wartość przedmiotu sporu. Jeżeli w sprawie o prawa majątkowe da się w chwili jej
wszczęcia ustalić wartość przedmiotu sporu, to zarówno pozew, jak i inne pisma
podlegają opłacie stosunkowej, w razie natomiast niemożności ustalenia tej
wartości, przewodniczący określa należną od pozwu opłatę tymczasową, a sąd – w
orzeczeniu kończącym postępowanie w pierwszej instancji – albo opłatę
stosunkową (gdy w toku postępowania nastąpiło ustalenie wartości przedmiotu
sporu), albo opłatę ostateczną (gdy w toku postępowania nie udało się ustalić
wartości przedmiotu sporu). Ustalona przez sąd w toku postępowania wartość
przedmiotu sporu stanowi także wartość przedmiotu zaskarżenia kwestionowanego
w całości wyroku sądu pierwszej instancji i podstawę obliczenia opłaty stosunkowej
od wniesionej apelacji. Podobnie, określona przez sąd pierwszej instancji w razie
niemożności ustalenia wartości przedmiotu sporu opłata ostateczna wyznacza
wysokość wpisu od apelacji skarżącej w całości wyrok sądu pierwszej instancji (por.
art. 25 i 26 k.p.c. oraz art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).
Rozstrzygając na potrzeby ustalenia opłaty sądowej o majątkowym lub
niemajątkowym charakterze prawa, należy – podobnie jak na gruncie innych ustaw
nawiązujących do podziału praw na majątkowe i niemajątkowe – kierować się tym,
czy dochodzone w sprawie prawa są bezpośrednio uwarunkowane interesami
ekonomicznymi podmiotu uprawnionego (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z
dnia 14 września 2005 r., III CZP 57/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 116). Pozytywna
odpowiedź oznacza uznanie prawa za majątkowe, a negatywna – za niemajątkowe.
Zestawienie przytoczonych wyżej przepisów ustawy o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych z przepisami art. 26 tej ustawy, określającymi opłaty stałe w
sprawach o prawa niemajątkowe, prowadzi do wniosku, że w przypadkach, w
których dochodzone roszczenia służą ochronie bezwzględnego prawa
podmiotowego niemajątkowego, o rodzaju opłaty sądowej decyduje majątkowy lub
niemajątkowy charakter tych roszczeń, a nie niemajątkowy charakter chronionego
przez te roszczenia prawa podmiotowego. Przewidzianej w art. 26 ust. 1 pkt 4
u.k.s.c. opłacie stałej dla pozwu o ochronę niemajątkowych praw autorskich
podlega jedynie pozew, w którym są dochodzone niemajątkowe roszczenia
przysługujące twórcy w razie zagrożenia lub naruszenia jego autorskich praw
osobistych, tj. wskazane w art. 78 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 4 lutego
1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr
90, poz. 631 ze zm. – dalej: „Pr.aut.”) roszczenie o zaniechanie działania
zagrażającego autorskim prawom osobistym, roszczenie o zaniechanie działania
naruszającego autorskie dobra osobiste lub roszczenie o dopełnienie czynności
potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia autorskich praw osobistych, np.
roszczenie o złożenie stosownego oświadczenia.
Do pozwu twórcy o zapłatę na jego rzecz lub na wskazany przez niego cel
społeczny odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za naruszenie
autorskich praw osobistych (art. 78 ust. 1 zdanie drugie Pr.aut.), jako do pozwu o
roszczenie majątkowe – jakkolwiek służące ochronie autorskich praw osobistych –
ma natomiast zastosowanie art. 13 u.k.s.c., przewidujący opłatę stosunkową. Jeżeli
chodzi o przewidziane w art. 26 ust. 1 pkt 5 u.k.s.c. „niemajątkowe prawa
wynikające z opatentowania wynalazków lub rejestracji wzorów użytkowych i
zdobniczych oraz znaków towarowych”, trudno wskazać przyznane przez ustawę z
dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (jedn. tekst: Dz.U. z 2003
r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: „Pr.w.p.”) roszczenia, które mogłyby być
bezspornie zaliczone do tej kategorii praw. Pisma w sprawach o ustalenie autorstwa
projektu wynalazczego (zob. art. 3 ust. 1 pkt 6 Pr.w.p.), rozpatrywanych zgodnie z
art. 284 pkt 1 Pr.w.p. w trybie postępowania cywilnego, podlegają opłacie stałej na
podstawie art. 26 ust.1 pkt 6 u.k.s.c. jako sprawy o „ochronę innych praw
niemajątkowych”. Również art. 26 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c., określający opłatę stałą w
sprawach o ochronę dóbr osobistych, stosuje się jedynie w przypadkach
dochodzenia niemajątkowych roszczeń o ochronę dóbr osobistych (praw
osobistych), a więc roszczenia o zaniechanie działania zagrażającego dobru
osobistemu, roszczenia o zaniechanie działania naruszającego dobro osobiste lub
roszczenia o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia
dobra osobistego, np. roszczenia o złożenie stosownego oświadczenia (art. 24 § 1
k.c.). W razie dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne (art. 445 § 1 i
2 lub art. 448 in principio k.c.) albo o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na
wskazany cel społeczny (art. 448 in fine k.c.) stosuje się natomiast – ze względu na
to, że roszczenia te same są prawami majątkowymi, choć służą do ochrony praw
osobistych (a więc niemajątkowych) – art. 13 u.k.s.c., przewidujący opłatę
stosunkową (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2006 r., III
CZ 94/06, "Biuletyn SN" 2007, nr 3, s. 14). Wprawdzie brzmienie art. 26 ust.1 pkt 6
u.k.s.c. mogłoby sugerować – jak przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10
listopada 2006 r., I CZ 62/06 (nie publ.) – że jego hipotezą są objęte wszelkie
roszczenia o ochronę dóbr osobistych, a więc zarówno niemajątkowe, jak
majątkowe, ale przepis ten, tak rozumiany, pozostawałby w oczywistej sprzeczności
z treścią art. 26 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.s.c. Nasuwa się w związku z tym wniosek, że
brzmienie art. 26 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. nie jest wyrazem woli przyjęcia w tym przepisie
rozwiązania całkowicie odmiennego od zawartego w art. 26 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.s.c.,
lecz konsekwencją trudności w zwięzłym wysłowieniu takiego rozwiązania w
odniesieniu do spraw o ochronę dóbr osobistych (...). Wniosek ten potwierdza art.
26 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c., który stanowiąc, że opłatę stałą pobiera się także od pozwu
w sprawach o ochronę innych praw niemajątkowych, niż wymienione w punktach
wcześniejszych, wskazuje, iż założeniem wszystkich wcześniejszych punktów było
określenie opłaty stałej jedynie w sprawach o prawa niemajątkowe. Należy
przypomnieć, że do podstawowych reguł wykładni prawa należy nakaz objaśniania
przepisu prawa w kontekście z innymi przepisami prawnymi, a nie w oderwaniu od
nich.
Rozpoznanie zażalenia wymaga więc przede wszystkim odpowiedzi na
pytanie, czy obydwa dochodzone przez stronę powodową roszczenia, tj. oparte na
art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej
konkurencji (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 – dalej: „u.z.n.k.”)
roszczenie o zakazanie niedozwolonych działań i oparte na art. 18 ust. 1 pkt 3
u.z.n.k. roszczenie o złożenie stosownego oświadczenia mają charakter
niemajątkowy, tj. nie są bezpośrednio uwarunkowane interesami majątkowymi
podmiotu uprawnionego. Odpowiedź pozytywna oznacza podleganie apelacji strony
powodowej, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c., opłacie stałej co do obu
dochodzonych i objętych apelacją roszczeń.
Mimo że założenia ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji różnią się od
założeń ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy – Prawo
własności przemysłowej, roszczenia wynikające z dopuszczenia się czynu
nieuczciwej konkurencji zostały ukształtowane podobnie jak roszczenia, które
przyznają dwie wymienione ustawy. Jak wspomniano, zgodnie z art. 78 ust. 1
Pr.aut., twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały naruszone cudzym
działaniem, może żądać m.in. zaniechania tego działania oraz dopełnienia przez
osobę, która dopuściła się naruszenia, czynności potrzebnych do usunięcia jego
skutków, w szczególności, aby osoba ta ogłosiła stosowne oświadczenie. Podobnie,
według art. 287 ust. 1 i 2 Pr.w.p., uprawniony z patentu, którego patent został
naruszony może żądać m.in. zaniechania naruszania oraz złożenia przez osobę,
która dopuściła się naruszenia, ogłoszenia stosownego oświadczenia. Na
podstawie art. 292 Pr.w.p. przepis art. 287 ust. 1 i 2 tej ustawy stosuje się
odpowiednio do wzorów użytkowych oraz wzorów przemysłowych, a na podstawie
art. 293 Pr.w.p. – do topografii układów scalonych. Również art. 296 ust. 1 Pr.w.p. –
stosujący się odpowiednio do oznaczeń geograficznych (art. 302 ust. 1 Pr.w.p.) –
przyznaje w razie naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy m.in.
roszczenie o zaniechanie naruszania i o usunięcie jego skutków, które może
nastąpić także przez ogłoszenie stosownego oświadczenia. Analogiczne roszczenia
przyznaje też art. 24 § 1 k.c. w razie naruszenia dóbr osobistych. Podobieństwo
dochodzonych w sprawie roszczeń opartych na art. 18 ust. 1 i 3 u.z.n.k. do
roszczeń przewidzianych w art. 78 ust. 1 Pr.aut., art. 287 ust. 1 i 2 oraz art. 296 ust.
1 Pr.w.p. i art. 24 § 1 k.c. skłania do tego, aby również te roszczenia mieć na
względzie w rozważaniach zmierzających do zakwalifikowania dochodzonych w
sprawie roszczeń z punktu widzenia podziału na prawa majątkowe i niemajątkowe.
Nie ulega wątpliwości, że roszczenia twórcy o zaniechanie działań
naruszających autorskie prawa osobiste oraz o dopełnienie czynności potrzebnych
do usunięcia skutków tych działań, w szczególności o ogłoszenie stosownego
oświadczenia, oraz analogiczne roszczenia podmiotu, którego dobra osobiste
zostały naruszone, mają charakter niemajątkowy, w związku z czym w sprawach o
te roszczenia stosują się przepisy art. 26 u.k.s.c. Roszczenia te nie są
bezpośrednio uwarunkowane interesami ekonomicznymi podmiotu uprawnionego,
ponieważ służą do ochrony niemajątkowych praw podmiotowych i zarazem same
nie prowadzą do uzyskania korzyści majątkowej.
W piśmiennictwie, a także orzeczeniach sądów, których przykładem jest
zaskarżone postanowienie, spotyka się wypowiedzi zaliczające do praw
niemajątkowych również przewidziane w art. 18 ust. 1 pkt 1 u.z.n.k. roszczenie o
zaniechanie działań stanowiących czyn nieuczciwej konkurencji, przewidziane w
art. 296 ust. 1 Pr.w.p. roszczenie o zaniechanie naruszania prawa ochronnego na
znak towarowy, przewidziane w art. 18 ust. 1 pkt 3 u.z.n.k. roszczenie o złożenie
stosownego oświadczenia przez podmiot, który dopuścił się czynu nieuczciwej
konkurencji, a także przewidziane w art. 287 ust. 2 Pr.w.p. roszczenie o ogłoszenie
stosownego oświadczenia przez osobę, która dopuściła się naruszenia patentu.
Wypowiedzi te nie mają jednak uzasadnionych podstaw i żadnego z wymienionych
roszczeń nie można zaliczyć do praw niemajątkowych.
Należy podzielić pogląd, że te z wymienionych roszczeń, które są określone w
ustawie – Prawo własności przemysłowej, służą do ochrony majątkowych praw
bezwzględnych (patentu, prawa ochronnego na znak towarowy) i tym samym same
są też bezpośrednio uwarunkowane interesami ekonomicznymi podmiotu
uprawnionego, a zatem mają charakter majątkowy. Taka ich kwalifikacja
harmonizuje z przepisami stanowiącymi o przedawnieniu roszczeń z tytułu
naruszenia patentu (art. 289 Pr.w.p.), mającymi odpowiednie zastosowanie do
roszczeń z tytułu naruszenia prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z
rejestracji wzoru przemysłowego, prawa ochronnego na znak towarowy, prawa z
rejestracji na oznaczenie geograficzne i prawa z rejestracji topografii. Jak wiadomo,
przedawniają się tylko roszczenia majątkowe (art. 117 § 1 k.c.). Z kolei roszczenia
określone w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, choć – według
przeważającego poglądu – nie mają u swych podstaw dobra niematerialnego,
będącego przedmiotem majątkowego prawa bezwzględnego, są bezpośrednio
uwarunkowane interesami ekonomicznymi osób, którym przysługują, i tym samym
mają majątkowy charakter ze względu na to, że przepisy tej ustawy, zgodnie z art.
1, regulują zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności
gospodarczej. Także ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowi o
przedawnieniu roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji (art. 20). Przyczyn
kwestionowanych wypowiedzi, uznających omawiane roszczenia za niemajątkowe,
można się dopatrywać w podobieństwie tych roszczeń do roszczeń przewidzianych
w art. 24 § 1 k.c. oraz art. 78 ust. 1 zdanie pierwsze Pr.aut. Możliwy jest przy tym w
konkretnym przypadku zbieg roszczenia przewidzianego w ustawie – Prawo
własności przemysłowej z roszczeniem wskazanym w art. 24 § 1 k.c. (por. art. 24 §
3 k.c.).
W konsekwencji, żadnego z roszczeń dochodzonych przez stronę powodową
– ani opartego na art. 18 ust. 1 pkt 1 u.z.n.k. roszczenia o zakazanie
niedozwolonych działań, ani opartego na art. 18 ust. 1 pkt 3 u.z.n.k. roszczenia o
złożenie stosownego oświadczenia – nie można zaliczyć do praw niemajątkowych,
objętych hipotezą art. 12 i 26 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c.
Dochodząc tych roszczeń, należy – ze względu na ich majątkowy,
niepieniężny charakter – określić wartość przedmiotu sprawy w pozwie (art. 19 § 2
k.p.c.). Jeżeli powód wywiąże się z tego obowiązku prawidłowo, od pozwu i innych
pism należy się opłata stosunkowa, jednak na ogół w chwili wszczęcia sprawy o te
roszczenia niemożliwe jest określenie ich wartości, czyli wartości przedmiotu
sprawy (sporu). W takim razie powód powinien powołać się na tę okoliczność, a
przewodniczący – jeżeli to powołanie jest uzasadnione – ustala opłatę tymczasową.
Do ustalenia opłaty tymczasowej może też dojść w wyniku sprawdzenia wartości
przedmiotu sporu oznaczonej przez powoda (art. 25 k.p.c.). Tak było również w w
poprzednim stanie prawnym (por. art. 31 ust. 1 i 32 ustawy z dnia 13 czerwca 1967
r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. nr 9,
poz. 88 ze zm., oraz § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia
1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr
154, poz. 753 ze zm.), który zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s.c. miał zastosowanie w
niniejszej sprawie do chwili wydania wyroku przez Sąd Okręgowy.
W rozpoznawanej sprawie nastąpiło sprawdzenie oznaczonej w pozwie
wartości przedmiotu sporu i ustalenie w odniesieniu do roszczeń dochodzonych od
spółki akcyjnej „W.” wpisu tymczasowego w wysokości 1000 zł, tj. w wysokości
maksymalnej według powołanego § 3 rozporządzenia (2 x 500 zł). Na taką samą
kwotę został też, zgodnie z obowiązującym wówczas prawem, ustalony w wyroku
Sądu Okręgowego wpis ostateczny i stosownie do wcześniejszych wyjaśnień, jego
wysokość określa należną opłatę od apelacji wniesionej przez stronę powodową.
Skoro w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie obowiązującej obecnie
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stosuje się do czasu
zakończenia postępowania w danej instancji dotychczasowe przepisy o kosztach
sądowych, ustalona według tych przepisów opłata ostateczna w wyroku sądu
pierwszej instancji powinna wyznaczać też wysokość opłaty od apelacji, do której, w
myśl art. 149 ust. 1 u.k.s.c., ma zastosowanie ta ustawa. W przeciwnym razie
musiałoby nastąpić ustalenie na potrzeby określenia wpisu od tej apelacji wysokości
opłaty ostatecznej według obecnie obowiązujących przepisów o kosztach, a do tego
nie ma podstaw w tych przepisach.
Należny od apelacji strony powodowej wpis w kwocie równej wysokości opłaty
ostatecznej ustalonej w zaskarżonym wyroku jest opłatą „w wysokości stałej” w
rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z
dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz. 105).
Nieuiszczenie tej opłaty w terminie przez stronę powodową, reprezentowaną przez
radcę prawnego, mogło zatem pociągnąć za sobą sankcję przewidzianą w tym
przepisie, ale strona powodowa obowiązkowi poddanemu tej sankcji nie uchybiła.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w
związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).