Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 108/23 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal against appellate court's remittal for failure to ascertain case essence.

Numero d'incarto III CZ 108/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court allowed the plaintiff's appeal against the Warsaw Court of Appeal's decision to remand the case for retrial. The appellate court had remitted the matter because the lower court failed to determine the validity of the contract and the resulting debt amount. The Supreme Court ruled that the appellate court must substantively resolve the case rather than merely remand it for procedural fixes.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 4 k.p.c.; Art. 394 § 11 k.p.c.: The appellate court must substantively resolve the case; remittal for failure to ascertain the case essence is reserved for when the first-instance judgment does not address the subject matter or material grounds of the claim.

Parole chiave

Generato dall'IA
failure to ascertain case essence appellate court substantive review remittal for retrial contract validity determination procedural vs substantive appeal modificazione delle conclusioni modifica dei trattati modifica di misure cautelari

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 386 § 4 k.p.c.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 386 § 4 i k.p.c.
Art. 382 k.p.c.
Zgodnie ‎z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego ‎w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
Art. 386 § 2 k.p.c.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 386 § 4 i k.p.c.
Art. 394 § 11 k.p.c.
Art. 398 § 15 k.p.c.
postanowienia SN z 13 grudnia 2023 r., III CZ 284/23; z 22 listopada 2023 r., III CZ 258/23; z 26 października 2023 r., III CZ 248/23).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie ‎art. 39815 w zw.
art. 386 § 4 k.p.c
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 386 § 4 i k.p.c.
art. 382 k.p.c
Zgodnie ‎z art. 382 k.p.c.
art. 3941 § 3 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV CZ 156/12
Supreme Court quashes lower court ruling for remand due to incomplete evidentiary assessment and legal review.
I CZ 90/13
Supreme Court dismisses appeal for non-exhaustive fact-finding, ruling it does not constitute failure to adjudicate the case's substance.
III CZ 124/23
Supreme Court dismisses appeal claiming lower court failed to examine case merits, allowing partial appeal success.
II CSKP 1139/22
Supreme Court dismissed cassation appeal in mortgage loan dispute, upholding appellate court's substantive review of the underlying contract.
II UZ 4/23
Supreme Court dismisses Social Security Board's appeal, upholding the lower court's remand for full review of pension decision.
II UZ 30/23
Supreme Court dismisses appeal because lower court failed to rule on the specific issue of social insurance status in its judgment. The court held that binding force extends only to the judgment's operative part, not the reasoning. Consequently, the first-instance judgment is void regarding the disputed legal question and must be retried.
III PZ 1/23
Supreme Court dismisses appeal against labor court award for damages due to unlawful termination of employment contract.
III CZ 69/23
Supreme Court dismisses appeal on evidence completeness, affirming appellate court's power to order full evidence in civil proceedings.
III CZ 284/23
Supreme Court dismisses appeal, ruling a closed session violated civil procedure rights under Covid-19 law.
III CZ 258/23
Supreme Court reverses appeal court for failing to fully examine the main claim on the validity of the HOA resolution.
III CZ 248/23
Supreme Court dismisses appeal; appellate court's legal review error is not a failure to examine case essence.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III CZ 108/23 POSTANOWIENIE 8 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 września 2023 r. w Warszawie,‎zażalenia K. N.‎na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 21 grudnia 2022 r., V ACa 243/22,‎w sprawie z powództwa K. N.‎przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G.‎o zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 grudnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 listopada 2021 r. i przekazał sprawę z powództwa K. N. przeciwko Bankowi S.A. z siedzibą w G. o zapłatę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Apelacyjny uzasadnił swe rozstrzygnięcie nierozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji (art. 386 § 4 k.p.c.), polegającym na braku ustaleń co do roszczenia ewentualnego, w szczególności tego, że umowa jest ważna i może być wykonywana oraz ile wyniosłaby wierzytelność powoda, gdyby umowa obowiązywała w okrojonej postaci.Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego zażaleniem, w którym zarzucił naruszenie art. 3851 § 1 i 2 k.c. poprzez przyjęcie, że możliwe jest stwierdzenie nieuczciwości tylko niektórych elementów warunku umownego regulującego sposób przeliczenia należności kredytowych na walutę obcą oraz modyfikacja treści umowy tak, by mogła ona dalej wiązać strony bez stosowania postanowień uznanych za abuzywne.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 386 § 4 i k.p.c. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie jest zasadne.Zgodnie z powtarzającym się orzecznictwem Sądu Najwyższego do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie, w szczególności ‎w razie oddalenia powództwa z uwagi na przyjęcie braku legitymacji procesowej ‎po którejś ze stron (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 9 listopada ‎2012 r., IV CZ 156/12; z 6 grudnia 2013 r., I CZ 90/13).

Rozpoznanie istoty sprawy wymaga zawsze prawidłowego zidentyfikowania jej przedmiotu; bez tego zabiegu nie jest możliwe dokonanie oceny żądania pozwu w płaszczyźnie prawa materialnego. Nie jest możliwa zaś ocena tego przedmiotu w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia uniemożliwia prześledzenie rozumowania sądu pierwszej instancji (zob. np. postanowienie SN z 16 maja 2023, III CZ 124/23). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji i w konsekwencji potrzebował takich elementów stanu faktycznego, które odpowiadałyby przesłankom normy prawnej, którą uznał za znajdującą zastosowanie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się natomiast, że w obowiązującym modelu apelacji pełnej rola sądu drugiej instancji nie ogranicza się jedynie do samego aktu kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, ale obejmuje także powinność merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie ‎z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego ‎w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z tak ukształtowanego zakresu kompetencji sądu drugiej instancji oraz treści art. 386 § 2 i 4 k.p.c. wynika, że postępowanie to - co do zasady - powinno zakończyć się wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie (zob. wyrok z dnia 15 czerwca 2023 r., II CSKP 1139/22).

Zatem uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ma charakter wyjątkowy, a umożliwiających je przesłanek (niezbadania istoty sprawy oraz nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w całości) nie należy interpretować w sposób rozszerzający. Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego wszelkie inne wady rozstrzygnięcia poza nieważnością postępowania nie uzasadniają uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. (postanowienie z dnia 6 czerwca 2023 r., ‎II UZ 4/23)W szczególności o nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego ‎w całości nie świadczy brak rozważenia przez sąd pierwszej instancji wszystkich dowodów, które mogły służyć do należytego rozpatrzenia sprawy, ponieważ wszystkie tego rodzaju braki powinny być w systemie apelacji pełnej usuwane bezpośrednio w postępowaniu apelacyjnym.

Podstawa do uchylenia wyroku nie zachodzi w sytuacji, gdy konieczne jest jedynie uzupełnienie braków postępowania dowodowego w określonej kwestii lub przeprowadzenie dowodów, które sąd pierwszej instancji bezpodstawnie pominął (zob. postanowienia SN z 18 maja ‎2023 r., II UZ 30/23 oraz z 9 maja 2023, III PZ 1/23) Podkreślenia wymaga również, że konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w przeważającym zakresie lub w znacznej części, nawet jeśli miałaby dotyczyć faktów o zasadniczym znaczeniu dla wyniku postępowania, nie stanowi podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego (zob. postanowienie SN z 20 kwietnia 2023, III CZ 69/23).Odnosząc się z kolei do zarzutu o charakterze materialnoprawnym, należy pozostawić go bez rozpoznania, wskazując, że w postępowaniu zażaleniowym, prowadzonym na podstawie art. 3941 § 11 kognicja Sądu Najwyższego pozostaje ograniczona do zagadnień procesowych, ściśle związanych z oceną prawidłowości samego uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy nie może zatem wkraczać w merytoryczne kompetencje sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację (zob. np. postanowienia SN z 13 grudnia 2023 r., III CZ 284/23; z 22 listopada 2023 r., III CZ 258/23; z 26 października 2023 r., III CZ 248/23).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie ‎art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. AD [ał]