Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 107/22 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal court ruling for failure to properly assess insurance claim validity and evidence. Appeal court incorrectly remanded case without full review.

Numero d'incarto III CZ 107/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appeal court's decision to remand the case, finding the lower court failed to properly assess the insurance claim's validity. The appeal court focused on evidentiary gaps rather than the substantive legal issues regarding ownership and insurance liability. Consequently, the Supreme Court ordered the appeal court to retry the case with a full review of the evidence and legal arguments.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 2, § 4 k.p.c.; Art. 3941 § 11 k.p.c.: The Supreme Court reviews only whether the appeal court correctly identified grounds for remanding under Art. 386 § 2 and § 4 k.p.c., not the merits of the claim; a remand is improper if the first-instance judgment addressed the claim's substance without considering material legal grounds.

Parole chiave

Generato dall'IA
remand procedure insurance claim validity ownership evidence appeal court review Supreme Court jurisdiction evidentiary gaps legal remand criteria sviamento della giustizia

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 386 § 2 k.p.c.
W zażaleniu powodowie zarzucili naruszenie przepisu art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 386 § 4 k.p.c.
W zażaleniu powodowie zarzucili naruszenie przepisu art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 3941 § 11 k.p.c.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, orzekając na podstawie art. 3941 § 3 w zw.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.[as]
Art. 39815 § 1 k.p.c.
z art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art.
Art. 108 § 2 k.p.c.
Art. 39821 k.p.c.
art. 341 k.c
Sąd I instancji wprawdzie ustalił na podstawie kopii dowodu rejestracyjnego, że poszkodowany był właścicielem pojazdu, jednak w dalszej części uzasadnienia wskazał, że był on jego posiadaczem samoistnym, odwołując się do domniemania z art. 341 k.c.
art. 162 k.p.c
Pozwany oponował przeciw postanowieniom dowodowym Sądu I instancji, składając stosowne zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c., co uprawniało pozwanego do podniesienia zarzutów apelacyjnych związanych z nieuzasadnionym ograniczeniem postępowania dowodowego.
art. 169 k.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 107/22 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela (przewodniczący)‎SSN Ewa Stefańska (sprawozdawca)‎SSN Mariusz Załucki w sprawie z powództwa A. Ł. i K. Ł. ‎przeciwko U. spółce akcyjnej w W. ‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2022 r.,‎zażalenia powodów na wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu‎z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt X Ga 955/21, uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 września 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, na skutek apelacji pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto w Poznaniu z dnia 7 maja 2021 r. (sygn. akt X GC 360/18) i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy za trafny uznał zarzut nierozpoznania istoty sprawy, gdyż Sąd I instancji nie rozważył należycie kwestii uprawnienia powodów do żądania zapłaty odszkodowania od pozwanego jako ubezpieczyciela sprawcy szkody. Wskazał, że pozwany podnosił zarzuty dotyczące skuteczności nabycia przez poprzednika prawnego powodów przedmiotowego pojazdu, co stanowiło podstawę odmowy wypłaty odszkodowania w postępowaniu likwidacyjnym.

Sąd I instancji wprawdzie ustalił na podstawie kopii dowodu rejestracyjnego, że poszkodowany był właścicielem pojazdu, jednak w dalszej części uzasadnienia wskazał, że był on jego posiadaczem samoistnym, odwołując się do domniemania z art. 341 k.c. Jednocześnie Sąd Rejonowy oddalił wnioski dowodowe pozwanego zamierzające do obalenia powyższego domniemania, a w konsekwencji uniemożliwił pozwanemu wykazanie, że poszkodowanemu nie przysługiwała własność uszkodzonego samochodu. Uzasadniając swoją decyzję procesową Sąd I instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy znajduje potwierdzenie w innych przeprowadzonych już dowodach, np. niekwestionowanych dokumentach dołączonych do pozwu, przy czym nie wskazał jakie były to dokumenty i jakie okoliczności na ich podstawie przyjął za udowodnione lub bezsporne.

Sąd Okręgowy ocenił takie uzasadnienie jako błędne, ponieważ pozwany zakwestionował dokumenty potwierdzające - zdaniem powodów - własność uszkodzonego samochodu. Były nimi dołączone do pozwu: umowa kupna uszkodzonego samochodu, nieczytelny dowód rejestracyjny i nieczytelny dokument z karty 55 akt. Na ich podstawie, wobec stanowiska procesowego pozwanego, nie sposób było przyjąć, że legitymacja procesowa powodów została wykazana. Pozwany oponował przeciw postanowieniom dowodowym Sądu I instancji, składając stosowne zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c., co uprawniało pozwanego do podniesienia zarzutów apelacyjnych związanych z nieuzasadnionym ograniczeniem postępowania dowodowego.

Sąd odwoławczy podkreślił również, że sam Sąd Rejonowy nie zajął jednoznacznego stanowiska, czy poszkodowany był posiadaczem, czy właścicielem uszkodzonego pojazdu. Zdaniem Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie celowe jest przeprowadzenie dowodów z zeznań świadka A. K. oraz korespondencji e-mail dotyczącej zbycia uszkodzonego pojazdu przez jego poprzednią właścicielkę, która powinna zostać przetłumaczona na język polski. Dlatego uchylił zaskarżony wyrok i wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w opisanym wyżej zakresie, a następnie - w zależności od jego przebiegu - ustalić istnienie ewentualnego uprawnienia poszkodowanego do uszkodzonego pojazdu i w zależności od jego statusu (właściciel, posiadacz art. 169 k.c.) powinien ocenić, czy powodowie jako następcy prawni poszkodowanego są uprawnieni do domagania się od pozwanego jako ubezpieczyciela sprawcy szkody wypłaty odszkodowania.

W zażaleniu powodowie zarzucili naruszenie przepisu art. 386 § 4 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na błędnym przyjęciu, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Powodowie zażądali uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., Sąd Najwyższy bada jedynie, czy Sąd II instancji prawidłowo przyjął, że zachodzi przyczyna uzasadniająca uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, objęta art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. Zażalenie nie może zmierzać do oceny zasadności żądania pozwu, ani apelacji, czy merytorycznego stanowiska prawnego Sądu II instancji. Dokonywana kontrola ma zatem charakter formalny.Do nierozpoznania istoty sprawy, o którym mowa w art. 386 § 4 k.p.c., dochodzi wtedy, gdy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd ten zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.

Postępowanie apelacyjne obejmuje natomiast merytoryczne rozpoznanie sprawy, sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na nowo, w związku z tym uwzględnienie apelacji powinno - zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. - prowadzić w zasadzie do zmiany zaskarżonego wyroku i wydania orzeczenia rozstrzygającego w granicach zaskarżenia o żądaniu pozwu, a wyjątkowo do uchylenia wyroku. W judykaturze Sądu Najwyższego wyjaśniono, że o nierozpoznaniu istoty sprawy nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia (zob. uchwałę Sądu Najwyższego składu 7 sędziów - zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55, postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 listopada 2016 r., niepubl., z dnia 25 września 2020 r., IV CZ 52/20, z dnia 4 sierpnia 2020 r., IV CZ 47/20, niepubl., z dnia 27 sierpnia 2020 r., IV CZ 28/20, niepubl.).

Zaskarżone orzeczenie Sądu Okręgowego nie spełnia wskazanych kryteriów. Sąd Rejonowy rozpoznał żądanie pozwu, przeprowadził dowody, które uznał za istotne. Sąd Okręgowy wskazał jedynie na braki w postępowaniu dowodowym i konieczność przeprowadzenia określonych dowodów. Wytykane Sądowi I instancji uchybienia dotyczą rozpoznania sporu w sposób, który Sąd Okręgowy uznał za nieprawidłowy. W takiej sytuacji Sąd II instancji, jako sąd działający w ramach apelacji pełnej, obowiązany był naprawić dostrzeżone wadliwości, ustalając legitymację powodów do dochodzenia roszczenia wskazanego w pozwie.

W tym celu powinien sam rozważyć zgromadzony materiał dowodowy i ewentualnie dokonać jego uzupełnienia. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, orzekając na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.[as]