Supreme Court allows appeal against involuntary commitment, finding procedural error due to delayed evidence admission for mentally ill party.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of the appeal regarding the respondent's total involuntary commitment. The respondent argued that evidence proving his ability to live independently should have been admitted, claiming the lower courts failed to properly investigate his mental state. The court found that while the respondent was mentally ill and could not reasonably argue for late evidence, the appellate court's refusal to admit such proof constituted a procedural error affecting the case outcome.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 378 k.p.c.; Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 381 k.p.c.; Art. 278 § 1 k.p.c.; Art. 285 § 1 k.p.c.; Art. 13 § 1 k.c.: In proceedings for involuntary commitment, a court's refusal to admit evidence presented late by a mentally ill party, who cannot reasonably be expected to understand the necessity of such proof, constitutes a procedural error under Art. 381 k.p.c. if it may have significantly influenced the result.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 88/05
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Strus
w sprawie z wniosku Stanisława W.
przy uczestnictwie Piotra W. oraz Prokuratora Prokuratury Okręgowej
w R.
o ubezwłasnowolnienie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 grudnia 2005 r.,
skargi kasacyjnej uczestnika Piotra W.
od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt (...),
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny oddali apelację uczestnika
postępowania Piotra W. od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 28
stycznia 2005 r., mocą którego uczestnik postępowania został ubezwłasnowolniony
całkowicie. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że uczestnik z
powodu choroby psychicznej nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem co
wyraża się w niepodejmowaniu leczenia i niezdolności do samodzielnej egzystencji
w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Sąd oddalił wniosek
pełnomocnika
procesowego
odwoławczym,
o
uczestnika,
dopuszczenie
reprezentującego
dowodów
uczestnika w latach (....-....) r., z opinii
z 10 kart
w
postępowaniu
wypisowych
leczenia
innego biegłego lekarza psychiatry
opracowanej przy udziale psychologa i ze świadka Jacka
W. na okoliczność
możności samodzielnego podejmowania przez uczestnika czynności prawnych i
faktycznych uznając że skarżący mógł wnosić o dopuszczenie tych dowodów w
postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i nie wykazał przyczyn, dla których
byłoby to niemożliwe.
W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania zarzucił, że zaskarżone
postanowienie narusza art. 378 w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c.
przez pozbawienie go możności obrony jego praw wskutek niedopuszczenia
dowodów wskazujących na samodzielność życiową uczestnika, a ponadto - art.
278 § 1 w zw. z art. 285 § 1 k.p.c. przez zaniechanie należytego wyjaśnienia
wszystkich istotnych okoliczności związanych z kwestią samodzielnego bytowania
uczestnika. Zarzucił też naruszenie prawa materialnego - art. 13 § 1 k.c. przez
błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że ubezwłasnowolnienie jest celowe
i służy zaspokojeniu interesu uczestnika. Z powołaniem się na powyższe wnosił
o uchylenie
zaskarżonego
postanowienia
i
przekazanie
sprawy
Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut pozbawienia uczestnika możności obrony jego praw w postępowaniu
odwoławczym nie był zasadny; w postępowaniu tym skarżący korzystał z pomocy
profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zatem – możność obrony praw miał
zapewnioną. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania,
o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c. Również nie był zasadny zarzut naruszenia
art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 285 § 1 k.p.c. w aspekcie należytego wyjaśnienia
wszystkich istotnych okoliczności ponieważ wymienione przepisy nie przewidują
obowiązku właściwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności lecz prawo sądu
dopuszczenia dowodu z jednego lub kilku biegłych; z tego prawa skorzystały
obydwa orzekające w nin. sprawie Sądy.
Nie można natomiast odmówić skarżącemu racji odnośnie do zarzutu
naruszenia art. 381 k.p.c. W sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny ustalił, iż uczestnik
postępowania
cierpi
na
przewlekłe
zaburzenia
urojeniowo-prześladowcze,
wyrażające się m.in. nieufnością do opinii biegłego psychiatry i całkowitym
zniesieniu krytycyzmu w odniesieniu do swego staniu zdrowia psychicznego
należało przyjąć, że nie rozumował on adekwatnie do obiektywnie istniejącej
rzeczywistości i nie zdawał sobie sprawy z konieczności dowodzenia przed Sądem
pierwszej instancji tego, co było dla niego oczywiste, tj. że jest samodzielny
i samowystarczający w zaspokajaniu życiowych potrzeb. Jakkolwiek więc osobie
zdrowej psychicznie można by postawić zarzut spóźnionego zgłoszenia wniosków
na okoliczności i odnośnie do dowodów, które były znane w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym, o tyle zarzutu tego rodzaju nie sposób wysunąć wobec
osoby chorej psychicznie, żyjącej we własnym, częściowo urojonym świecie
z przekonaniem, że oczywiście jest zdrowa i w pełni samodzielna. W tych
okolicznościach trzeba się zgodzić z Autorką kasacji, że w postępowaniu przed
Sądem pierwszej instancji uczestnik nie mógł powołać dowodów zawnioskowanych
następnie na rozprawie apelacyjnej oraz, że odmowa ich dopuszczenia przez Sąd
Apelacyjny, jedynie z uwagi na spóźnienie, w okolicznościach niniejszej sprawy
musi być poczytana zaskarżonemu orzeczeniu za uchybienie procesowe, które
mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypada zauważyć, że wnioski
dowodowe uczestnika nie spotkały się z opozycją Prokuratora, który – nota bene także popierał apelację skarżącego.
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
(art. 39815 § 1 k.p.c.).