Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 81/12 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court decision for improperly blocking land registry entry based on pending appeal.

Numero d'incarto III CSK 81/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's decision to reject a request to erase mortgage entries from the land registry. The applicant argued that a final court order to remove these mortgages should have been recognized immediately, despite a temporary stay of its effectiveness. The Court ruled that the stay was merely a procedural safeguard and did not invalidate the underlying final judgment, which remained binding as the legal basis for the entry.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 6268 § 2 k.p.c.; Art. 29 u.k.w.h.; A temporary order suspending the effectiveness of a final judgment does not prevent the court of second instance from recognizing the final judgment as the valid basis for a land registry entry.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry entry final judgment validity suspension of effectiveness mortgage erasure procedural safeguard binding force of judgment second instance court

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.
postępowania, objętej art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.; zarzucił naruszenie art.
Art. 6268 § 2 k.p.c.
prowadzącego księgi wieczyste, przewidziane art. 6268 § 2 k.p.c., który wszedł
Art. 29 u.k.w.h.
w związku z art. 29 u.k.w.h., polegające na uznaniu
Art. 388 § 1 k.p.c.
przesłanka określona w art. 388 § 1 k.p.c., dotycząca zapobieżenia niemożliwości
Art. 365 § 1 k.p.c.
i zarazem Sądu Rejonowego nie utracił mocy wiążącej, objętej art. 365 § 1 k.p.c.,
Art. 391 § 1 k.p.c.
316 § w związku z art. 391 § 1 i art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy
Art. 39815 § 1 k.p.c.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
Art. 108 § 2 k.p.c.
oraz art. 108 § 2 w związku z art.
Art. 39821 k.p.c.
108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 81/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku G. P. D. sp. z o.o. w K.

przy uczestnictwie V. sp. z o.o. z siedzibą w W. i Skarbu Państwa - Prezydenta

Miasta K.

o wpis w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 stycznia 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 1 sierpnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu

do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy zmienił dokonane przez Sąd

Rejonowy wpisy w księgach wieczystych o wskazanych numerach, prowadzonych

dla nieruchomości, w odniesieniu do których G. P. D. Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w K. przysługuje prawo użytkowania wieczystego, obejmujące

wykreślenie wpisów hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 15 000000 zł oraz

hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 14500000 zł, tytułem zabezpieczenia

roszczenia o zwrot zaliczki lub zaliczki wraz z odsetkami, które były wpisane na

rzecz V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., w ten sposób, że oddalił

wniosek o wykreślenie wpisów.

Orzeczenie wydane zostało na następujących podstawach:

Wnioskodawca złożył w dniu 21 grudnia 2010 r. wniosek o wykreślenie z działów

IV ksiąg wieczystych wpisów hipotek umownych kaucyjnych, dokonanych na rzecz

uczestnika, zabezpieczających roszczenie o zwrot zaliczki lub zaliczki wraz

z odsetkami, które wynika z przedwstępnej umowy sprzedaży prawa użytkowania

wieczystego nieruchomości z dnia 5 września 2007 r. Do wniosku dołączył wyrok

Sądu Rejonowego z dnia 7 lipca 2010 r., którym dokonano uzgodnienia treści

wymienionych ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym poprzez

nakazanie

wykreślenia

wpisów

wymienionych

hipotek

oraz

wyrok

Sądu

Okręgowego z dnia 8 grudnia 2010 r. oddalający apelację uczestnika, zaopatrzony

w

klauzulę prawomocności. Sąd drugiej instancji stwierdził, że wyrok Sądu

Rejonowego jest skierowany w istocie na usunięcie usterki wpisu, która pojawiła się

z nieistotnych dla podstawy wpisu okoliczności. Nie stanowi przeszkody do

wykreślenia wpisu zaskarżenie prawomocnego wyroku skargą kasacyjną, ponieważ

jest ona nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, ale jest przeszkodą postanowienie

Sądu Okręgowego o wstrzymaniu skuteczności wyroku, wydane w dniu 16 maja

2011 r., które zostało złożone w postępowaniu apelacyjnym.

Wnioskodawca oparł skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów

postępowania, objętej art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.; zarzucił naruszenie art. 626 8 § 2,

6266 § 1, 6269 k.p.c. w związku z art. 29 u.k.w.h., polegające na uznaniu

za przeszkodę do dokonania wpisu okoliczności zaistniałych już po chwili złożenia

wniosku, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ doprowadziło do

zmiany wpisu i oddalenia wniosku o wykreślenie hipotek. Skarżący wniósł

o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W art. 29 u.k.w.h. ustanowiona została w postępowaniu wieczystoksięgowym

zasada mocy wstecznej wpisu, rozumianego jako każda adnotacja w księdze

wieczystej, z której wynika zmiana stanu prawnego nieruchomości lub danych

objętych działem I - 0. Zasada ta dotyczy wpisu dokonanego zgodnie z prawem,

a skutki mocy wstecznej powstają z chwilą uprawomocnienia się wpisu.

Takiemu charakterowi wpisu odpowiada uregulowanie zakresu kognicji sądu

prowadzącego księgi wieczyste, przewidziane art. 6268 § 2 k.p.c., który wszedł

w życie z dniem 23 września 2001 r. (art. 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 r.

o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz

ustawy – Prawo o notariacie - Dz. U. nr 63, poz. 635) i przejął bez zmian zasadę

orzekania wyrażoną w art. 46 ust. 1 u.k.w.h., skreślonym art. 1 pkt 13 wymienionej

ustawy. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia

2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010 nr 6, poz. 84, której nadano moc zasady

prawnej, sformułowane zostało stanowisko, że sąd rozpoznając wniosek o wpis

w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia

wniosku i kolejnością jego wpływu. Decydujące znaczenie dla określenia roli sądu

wieczystoksięgowego przyznał Sąd Najwyższy art. 6268 k.p.c., a kluczowe

znaczenie § 2, stanowiącemu że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie

treść i formę wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi

wieczystej, zgodnie z § 1 jest związany granicami wniosku. Wskazał na zakres

regulacji § 3 i 4 w odniesieniu do księgi wieczystej prowadzonej w systemie

informatycznym oraz na objęte § 5 konsekwencje niezgodności danych w tych

księgach. Stwierdził, że art. 6268 k.p.c. zawiera pełną regulację przebiegu

postępowania wieczystoksięgowego, zarówno w odniesieniu do postępowania

dowodowego, jak i podstaw orzekania, które w procesie zostały określone

w art. 316 § 1 k.p.c. Z art. 6268 § 2 k.p.c. wynika, że sąd prowadzący księgi

wieczyste ocenia jako materiał dowodowy jedynie dokumenty dołączone do

wniosku i tylko one mogą stanowić podstawę wpisu; nie dysponuje i nie może

dysponować innym materiałem dowodowym. Sąd ten nie jest powołany do

prowadzenia dowodów i rozstrzygania sporów. Nie ma zatem podstaw do

odpowiedniego stosowania art. 316 § 1 k.p.c., ponieważ unormowania właściwe,

szczególne i odpowiadające charakterowi postępowania wieczystoksięgowego

zawarte są w art. 6268 k.p.c. Ugruntowane zostało w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, podzielane w rozpoznawanej sprawie, zapatrywanie, że art. 626 8 § 2

k.p.c. określa kognicję nie tylko sądu prowadzącego księgi wieczyste, lecz także

sądu drugiej instancji przy rozpoznawaniu apelacji od wpisu; sąd drugiej instancji

rozstrzyga jedynie, czy wpis lub odmowa wpisu przez sąd pierwszej instancji jest

zgodny z prawem w kontekście wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących

podstawę

wpisu

oraz treści księgi

wieczystej (por. postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2011 r., III CKN 354/00, OSNC 2001 nr 12,

poz. 183; z dnia 5 października 2005 r., II CK 781/04, niepubl.; z dnia 9 lipca

2009 r., III CSK 348/08, niepubl.; 16 listopada 2011r., II CSK 538/10, niepubl.;

z dnia 12 stycznia 2012 r., IV CSK 250/11, niepubl.; z dnia 25 stycznia 2012 r.,

V CSK 33/11, niepubl.).

Istotną zatem kwestią, wymagającą rozstrzygnięcia w ramach złożonej

skargi kasacyjnej jest to, czy w sytuacji wyłączenia stosowania w postępowaniu

apelacyjnym art. 316 § w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy

powinien brać pod uwagę zmianę stanu sprawy określonego postanowieniem Sądu

pierwszej instancji, spowodowaną postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 16

maja 2011 r. wstrzymującym skuteczność wyroku tego Sądu z dnia 8 grudnia 2010

r., który był podstawą wykreślenia hipotek. Zgodnie z zakresem kognicji Sądu

drugiej instancji przedmiotem kontroli w granicach apelacji postanowienia Sądu

pierwszej instancji było badanie, czy wpis nie narusza prawa, przy uwzględnieniu

treści i formy wniosku, treści księgi wieczystej oraz dołączonego do wniosku

dokumentu – prawomocnego wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym przez nakazanie wykreślenia hipotek. Ocena treści

wyroku Sądu Rejonowego z dnia 7 lipca 2010 r. i oddalającego apelację uczestnika

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 8 grudnia 2010 r. nie mogła być dokonana bez

uwzględnienia postanowienia wstrzymującego skuteczność wyroku Sądu drugiej

instancji. Postanowienie to łączy się bezpośrednio z prawomocnym wyrokiem przez

wstrzymanie – do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego - wszelkich

skutków, które stanowią konsekwencję jego prawomocności, jak też wyroku Sądu

pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że postanowienie stanowiło przeszkodę

do dokonania wpisu.

Przepis art. 388 § 4 k.p.c. przewiduje możliwość wstrzymania skuteczności

orzeczenia sądu drugiej instancji niepodlegającego wykonaniu, od którego została

wniesiona skarga kasacyjna. Do wniosku strony ma odpowiednie zastosowanie

przesłanka określona w art. 388 § 1 k.p.c., dotycząca zapobieżenia niemożliwości

lub wyjątkowej uciążliwości przywrócenia stosunków do stanu sprzed wydania

orzeczenia, w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej. Postanowienie

to ma zatem na celu, zachowanie przez określony czas, stanu nieuwzględniającego

prawomocności orzeczenia; stanowi swoisty sposób zabezpieczenia przed

konsekwencjami wynikającymi ze skuteczności orzeczenia. Nie wpływa na treść

orzeczenia, nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, nie przesądza

o istnieniu lub nieistnieniu orzeczenia którego dotyczy, ma tymczasowy charakter;

jego upadek następuje z ukończeniem postępowania kasacyjnego, bez względu

na treść

orzeczenia

Sądu

Najwyższego.

Wyrok

Sądu

Okręgowego

i zarazem Sądu Rejonowego nie utracił mocy wiążącej, objętej art. 365 § 1 k.p.c.,

polegającej na stworzeniu określonego stanu prawnego, który powinien być

uwzględniony w rozpoznawanej sprawie. Skoro postanowienie miało na celu

zapobieżenie powstaniu negatywnych następstw skasowania wyroku - podstawy

wpisu,

to

nie

mogło

go oraz ewentualnego

jednocześnie

powstania

być

przyczyną

niekorzystnych

odmowy

konsekwencji

dokonania

wywołanych

oddaleniem wniosku o dokonanie wpisu. W razie odrzucenia skargi kasacyjnej,

odmowy przyjęcia jej do rozpoznania albo jej oddalenia podstawy wniosku nie

ulegną zmianie i powinny być skontrolowane przez sąd drugiej instancji.

Rozważania

te

prowadzą

do

wniosku,

że

w następstwie

postanowienia

o wstrzymaniu skuteczności wyroku będącego podstawą wpisu, sąd drugiej

instancji powinien powstrzymać się z rozpoznaniem apelacji do czasu zakończenia

postępowania kasacyjnego. Nie można objęcia badaniem przez Sąd drugiej

instancji także postanowienia o wstrzymaniu skuteczności orzeczenia - podstawy

wpisu - traktować jako sprzecznego z zasadą orzekania przez ten Sąd,

przewidzianą art. 6268 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ

podstawa wpisu jest taka sama, a jedynie przez określony czas nie można w

oparciu o nią dokonywać stanowczego osądu. Podzielenie zapatrywania,

przyjmującego że postanowienie to nie powinno być brane pod uwagę przez Sąd

drugiej instancji łączyłoby się z niedopuszczalną odmową stosowania orzeczenia

sądowego, odnoszącego się wprost do podstawy orzeczenia kwestionowanego

przez apelującego. Stanowisko Sądu drugiej instancji, przyjmujące dopuszczalność

objęcia

badaniem

dokumentu,

który

nie

został

dołączony

do

wniosku

(nieistniejącego w dacie złożenia wniosku) i potraktowanie go jako przeszkody do

dokonania

wpisu

stanowi

o

niewłaściwym

zastosowaniu

art.

6268 §

w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. oraz błędnej ocenie charakteru

postanowienia

przedstawionego

przez

apelującego.

Ponadto

pozostaje

w sprzeczności z zasadą mocy wstecznej wpisu (art. 29 u.k.w.h. i art. 6266 § 1

k.p.c.). Wnioskodawca ma prawo do oceny dokonanego wpisu według stanu

istniejącego w dacie złożenia wniosku, jeśli

jego podstawa nie została

zakwestionowana.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.

oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.